17. yüzyılın ilk yarısında ün kazanmıştır. Cezayir Ocağından yetişen bu büyük Türk denizcisi 1627'de yaptığı İzlanda seferi ile ünlüdür. Ayrıca Danimarka, İsveç, Norveç ve nihayet Kanada kıyılarını vuran ilk Türk deniz filosunun komutanı da Küçük Murat Reis'dir.

Murat Reis 1627 senesinde Cezayir Limanı'ndan 15 pare gemi ile yelken açıp, Cebelitarık'tan çıkmış ve kuzeye soğuk ve sisli denizlere yönelmişti.

Gençliğinde katıldığı, Venediklilerle yapılan bir savaşta birçok yerinden çok ağır şekilde yaralanıp öldüğü sanılırken iyileşmesi üzerine bu Türk denizcisi, Venediklilerin "Yarı ölü" mânasına kullandıkları İtalyanca "Mezzomorto" kelimesinden bozma olarak tarihimizde Mezamorta (ya da Mezemorta, Mezamorto) diye anılmaktadır.

Türk denizcisi. Edremit yakınlarında, Kazdağı'nda doğdu. Gençliğinin ilk yıllarında Oruç Reis'in yanına girdi. Oruç Reis'le kardeşi Hızır Reis (Barbaros Hayreddin) tarafından yürütülen Cezayir harekatına katıldı ve büyük başarılar gösterdi. Barbaros'un kaptan-ı derya olmasından sonra Salih Reis de Cezayir? sancakbeyi oldu (1533). Osmanlı donanmasına bağlı olan korsan gemilerinin başında Akdeniz'deki İspanya ve Avusturya? Gemilerine karşı sürekli ve başarılı saldırılarda bulundu. Bu sırada Korsika limanlarından birinde Andrea Doria'nın baskınına uğrayarak Turgut Reis'le birlikte esir oldu. Üç yıl esir hayatı yaşadıktan sonra, Barbaros Hayreddin Paşa'nın Cenova Doçu'na, Turgut Reis'le Salih Reis'i serbest bırakmadığı taktirde 100 parçalık donanmasıyla Cenova şehrini yakıp yıkacağını bildirmesi üzerine kurtarıldılar.

Büyük bir Türk amirali, coğrafya ve matematik bilginidir. İstanbul, Galata'da doğdu. İstanbul'un fethinden sonra Sinop'tan gelerek buraya yerleşen denizci ailenin oğludur. Dedesi ve babası tersane kethüdasıydı. O da küçük yaşta tersane hizmetine girdi. Barbaros Hayreddin Paşa'nın yanında yetişti. Seydi Ali Reis, tersane kethüdası olduğundan bir deniz harekatında bağımsız olarak kumandanlık yapmadı. Rodos'un fethine (1522) ve daha sonra Akdeniz'de cereyan eden bütün deniz savaşlarına Barbaros'un yanında katıldı ve batı Akdeniz bölgesini çok iyi öğrendi. Preveze deniz savaşında (1538) Osmanlı donanmasının sol tarafına komuta ederek büyük yararlıklar gösterdi ve bu savaştan sonra adı daha çok duyulmaya başlandı. Trablusgarp'ın fethiyle biten harekatta kaptan-ı derya Sinan Paşa ve Turgut Reis emrinde çalıştı (1551).

Ünlü bir Türk denizcisidir. Menteşeli fakir bir köylünün çocuğu olarak, Bodrum yarımadasının batısında bulunan Karabağ köyünde dünyaya geldi. Önceleri çobanlık yaptı. Sonra bir korsan gemisine levent yazıldı. Kısa zamanda reis oldu ve Barbaros'un yanına girdi. Preveze zaferinde görevini başarıyla gerçekleştirdi.

1. GEMİLERİN TİPLERİ


 
            Denizcilikte genel olarak, su üzerinde hareket eden ve bu eylemde makinelerini kullanan, belirli bir amaca yönelmiş olan araçlara gemi (vessel) denir. Bu tür teknelerin kullanılma alanları çok çeşitli olduğundan, kanun ve tüzüklerde değişik gemi açıklamaları yapılmıştır. Örneğin, "Tahsis edildiği gayeye uygun olarak kullanılması denizde hareket etmesi imkânına bağlı bulunan ve pek küçük olmayan her türlü tekne gemi sayılır." (Türk ticaret kanunu Madde 816). "Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun gemi denir." (4022 sayılı denizde can ve mal koruma hak. kanun)
 
            Yukarıdaki açıklamalarda görüldüğü gibi gemi teknesinde ilk amaç bir eylem için yapılmış olmasıdır. Günümüzde çok çeşitli yapılan gemiler aslında ulaştırmanın bütün gereklerini yolunca karşılamak için yapılmışlardır. Genel olarak gemi terimi ile belirtilen deniz üniteleri her gün yeni bir uygulama ile şekil değiştirerek karşımıza çıkmaktadır. Deniz endüstrisinin gelişimi, bir zamanlar yelkenli gemiden buharlı gemiye geçmekte kararsız davranan denizci çevresinin davranışının aksine, yem modeller üzerinde büyük bir istekle sarılmayı zorunlu kılmaktadır. Konvansiyonel bir gemi tipi artık tarihe karışmak üzeredir. [1]
 
2. TİCARET GEMİLERİ
 
            Ticaret gemileri çok çeşitli tip1er altında toplanırlar. Buna rağmen bu tip gemilerde ortak olan bir özellik vardır. Yaptıkları hizmeti ticari gaye için yaparlar. Bu sebepten öncelikle bazı ticari konuları belirlemek gerekecektir. Deniz ticaretinde iki ana işletme türü vardır. Bunlar: (a) Tramp işletmeciliği, (b) Liner (layner) işletmeciliği, gibi ikiye ayrılır.
 
            a) Tramp İşletmeciliği (Tramp Shipping): Bir armatör gemisini dünya üzerinde nerede karlı bir taşıma işi varsa oraya gönderirse ve geminin bir yıl içindeki seferi belirli bir program içinde yer almıyorsa, bu tür taşımacılık Tramp Shipping diye açıklanır. Tramp 


gemi işleten şirketler dünyanın belli başlı ticari merkezlerinde tüm dünya iş hareketlerini takip etmek, navlun piyasası hareketlerini, siyasi durumları, ekonomik ve sosyal gelişimleri izlemek zorundadırlar. Bu işletmeler gemilerini tam veya kısmi taşınma için, sefer veya zaman üzerine kiralamaktadır. Tramp işletmecilikte daha az kara personeli kullanılmakta, bunun yerine dünyanın değişik limanlarında personel değiştirme masrafları ortaya çıkmaktadır. Buna karşın Tramp işletmeler, gemilerin çalışmasını ekonomik şartların bozuk olduğu durum) arda ertelemekte ve tüm personeli çıkartarak belirli limanlarda gemiyi bağlamaktadır. Bu şekilde bağlanmış gemiye leydap (laid up) denir.
 
            b) Düzenli hat işletmeciliği (Liner Shipping): Geminin veya gemilerin belirli limanlar arasında ve program içinde belirli sürelerde çalışmasına Düzenli hat işletmeciği denir. Bu şekilde çalışan gemiler, yük, yolcu veya yük-yolcu gemileri olmaktadır. Layner gemi işletmeciliği, çok kazançlı ve sürekli taşımacılık bulunan limanlar arasında ve büyük işletmeler tarafından yapılır. Bu işletmeler çeşitli kuruluşlar ve hükümetler ile yakın bir ilişki içindedir. Düzenli hat işletmeciliğinin devletlere yararlı olduğu hatlarda bu işletmelerin zararlarını karşılayarak uygulamalar görülür. Genel olarak deniz işletmeciliğinin[2] hükümetler tarafından korunduğu durumlarda veya devlet tarafından yapıldığı durumlarda düzenli hat işletmeciliği görülür. Gemisini düzenli hatlarda çalıştıracak armatörlerin yüksek bir kara işletme masrafları bulunur. Bu tür işletmeler çok güçlü şirketler ve yan kuruluşlar, örneğin kara nakliyatı vb. kurarak kombine bir sistemle mücadele ederler. [3]
 
3. TİCARET GEMİLERİ TİPLERİ 
 
            Ticaret gemileri büyüklük, görünüş ve aranjman yönünden çok büyük değişiklikler gösterdiği göze çarpar. Bu değişikliğin temel sebebi ise geminin görev tanımıdır. Örneğin; Ticaret gemilerinde ana gaye yük (veya yolcu) taşımak olduğundan, taşınacak yükün karakteristikleri dizaynı yönlendirir. Dolayısıyla başarılı bir gemi dizaynı için ilk şart ‘görev veya gereksinim tanım’ının’ doğru ve anlaşılır olmasıdır.[4]
 
 
3.1 Genel Yük Gemileri (General Cargo Ships)

            Ticaret gemisi denince akla ilk gelen, bir yükü iki liman arasında taşıyarak hizmet gören gemiler hatırlanır. Bu tip gemilerin tonajları (Dwt), 2000 ile 20.000 arasında değişir. Gemi yapıları, yük taşımak üzere dizayn edildiğinden,[5] ambarlar, balast tankları, yük donanımları gibi taşımacılık yönünden önem taşıyan kısımlar bulunur. Bu tip gemilerin sahil limanları arasında çalışan ve tonajı 2000 dwt'den ufak olanlarına koster (coaster) denir. II. Dünya harbi sırasında inşa edilmiş 7000–10.000 Dwt arasında birbirinin aynı özellikte olan Liberty ve Victory tipi gemilere konvansiyonel yük gemileri denir.[6]
 
3.2 Konteynır Gemileri (Container Ships)

 
            Liner servisleri içinde bir çığ gibi büyümüş yeni tip gemilerdir. Bunlar ''kapıdan kapıya nakliyat'' (Doors to Doors) düsturu içinde kapalı saç kutular (Container) içindeki yükleri taşırlar. Bu kutular standart ölçüler içinde yapılır ve 20 ft ve 40 ft gibi terimlerle belirtilir.[7]
 
            Ekonomik oluşu, taşımada pratik bir çabukluk sağlaması ve yükün korunmasında en yararlı sistem olması yönünden konteynırlar günümüz de gittikçe önem kazanmaktadırlar. Konvansiyonel bir geminin dizayn yapısı, sabit bir formu olan konteynırın (Container) istif yönünden yük sek verim oluşturmamasına sebep olduğundan bu tür yüklere uygun gemi dizaynı gereklidir. Günümüzde bu açıdan ele alman konteynır ulaştırmasında en uygun dizayn özelliklerine sanıp olan konteynır gemileri (Container-ships) inşa edilmektedir. Bu tip gemlerin yükleme-boşaltma donanımları ambar ağızları, ambar formları ve güverte donanımları konteynerlerin yüklenmesinde en yararlı sonuçlan sağlayacak biçimde yapılmıştır.[8]
 
3.3 Ham Petrol Tankerleri (Crude Oil Tankers)

            Ham petrol tankerleri özellikle ham petrol taşımak üzere yapılmış, ikinci dünya savaşından sonra gelişmiş gemi tipidir. Sadece savaş sonrası dönemde ortaya çıkan talepten dolayı değil aynı zamanda politik ve ekonomik güçlerinde etkisiyle petrol olan ihtiyacın karşılanmasında büyük rol oynadıklarından sayıları ve tonajları artmıştır. Ham petrol tankerlerinin de tonaj büyüklüğü kendi içinde özel isim almalarına neden olmuştur.[9]
 
3.4 OBO (Cevher/Dökme/Petrol) Taşıyıcı Gemiler (Ore/Bulk/Oil Carriers)

            Çok amaçlı dökme yük taşımak üzere dizayn edilmiş gemilerdir. Bu gemiler 125000 Dwt civarında olurlar. Balastlı seyir sayısını azaltmak için yapılmış ekonomik bir sistemdir. Bu gemiler maden cevheri, hububat, dökme yağ taşırlar. Bunlarda geniş ambar ağızları, büyük ve kendinden trimli ambarları bulunur. Boyuna dökme yük perdeleri, asma tanklar ve kompartımanlar dizayn edildiğinden geminin Stabilite (denge) sorunları halledilmektedir. Özellikle maden taşıyıcıların D.B. tanklarının derinliği normal gemilerde daha fazladır. Böylece ağırlık merkezini yükseltmek ve ağır denizlerde geminin sert doğrumlu (Stiff) olmasını önlemek mümkün olmaktadır. [10] 
 
3.5 Feribotlar (Ferries)

            Bu tip ticaret gemileri, kısa sefer yaparak yolcu ve yük taşırlar. Bu teknelere araba da yüklenmektedir. Arabalar baş taraftaki rampalardan alınmaktadır.[11]
 
3.6 Ro-Ro Gemileri (Roll-on Roll-off Ships)

            Konteyner taşımacılığından esinlenerek geliştirilmiş bir uygulamadır. Bu tip gemilerde amaç yükleme-boşaltma süresini en düşük düzeyde tutarak işletme masraflarını azaltmaktır. Bu gemilerin baş-kıç veya bordada bulunan rampalarından tekerlekli araçlar veya tekerlekli taşıyıcılar (mafi trailers) üzerinde Konteynerler 'yüklenir. Gemide bulunan bir yükleme aracı (Tug Master) veya forkliftler yükleri gemiye almaya veya çıkartmaya yarar. Her gemide olmayan donanım ve cihazlar yeni dizayn gemilere konulmaktadır. Ro-Ro gemilerde bulunan asansör (lift), alt güverteye giren yüklerin üst güverteye çıkartılmasını sağlar. Yine bu tip gemilerde bulunan düzeltme (veya bayılma önleyici) tankları (anti heeling) ile geminin yarım derece sancak veya iskeleye bayılması durumunda otomatik olarak karşı bölüme balast alınarak gemi doğrultulmaktadır.[12]
 
 
 
 
 
 
 
3.7 Yolcu Gemileri (Passenger Ships)

            Yolcu gemileri düzenli hat gemileridir (liner). En büyük yolcu laynerleri en fazla[13]
yolcu trafiğinin görüldüğü ticaret rotaları üzerinde kurulmuştur. Yeryüzünde bu rotasyonun Avustralya ve Kuzey Amerika hattında toplandığı izlenir. Bu şekilde çalışan yolcu layner gemileri yolcu ve posta taşırlar fakat yüksek navlunla çabuk gitmesi gereken yükleri de alırlar. Böyle tipik bir layner yolcu gemisi 1200–2000 yolcu kapasitesine ve 28 knots sürate sahiptir. Bu gemiler 10000–80000 Gros ton arasında yapılırlar.[14]
 
3.8 LNG/LPG Tankerleri (LNG/LPG Tankers)

            Parlayıcı özelliği olan doğal gaz yaklaşık -162 derecede sıvılaştırılmış olarak özel basınçlı depolarda taşınır. Bu gemiler aynı özelliklere sahip olup sıvılaştırılmış olarak petrol türevi gazları taşırlar. LPG/LNG tankerler ile taşınan yükler, basınçlama, soğutma ve ya her iki yöntemin birlikte uygulanmasıyla sıvılaştırılırlar.[15]
 
3.9 Kimyasal Tankerler (Chemical Tankers)

            Kimyasal tankerler kimyevi madde ürünlerini taşımak üzere dizayn edilmiş tankerlerdir. Hemen hemen her sektörde kullanım alanına sahip olan değişik ürünlerden benzene, phenol, alcohols (ethanol, methanol), vegetable oils, luboils gibi ürünlerin yanı sıra “beyaz ürün” olarak adlandırılan jet fuel de taşınmaktadır.[16]
 
4.TİCARET GEMİLERİNDE KULLANILAN TEÇHİZATLAR
 
4.1 Güverte Donanımları
4.1.1 Bumbalar (Booms)

            Bumbalar, gemiden yükleri, botları veya herhangi bir cismi dışarı çıkartmakta veya gemiye almakta kullanılan direklere bağlı ağaç ve çelik çubuklardır. Bumbalar bir direğe, dikmeye veya güverte binasına da bağlı olabilirler. Bumbanın direğe bağlı alt ucuna topuk denir ve bu kısım aynı gizde olduğu gibi bir kaz boynu ile bağlanmıştır. Bumba topuğundan bir kaz boynu ile bağlı olduğundan üç düzlem üzerinde hareket etmek olanağı vardır. Bu avantaj da bir yük donanımı için en gerekli şeydir.[17]
 
4.1.2 Alavere Donanımı (Union Purchase)

            Karışık yüklerin yüklenmesinde kullanılan en tanınmış donanım biçimidir. Bu donanımın esasını, cundalarından aynı yük kancasına bağlı yük telinin donatıldığı iki bumba oluşturur. Bunlardan biri ambar ağzı üzerinde diğeri de rıhtım üzerinde konumlandırılmıştır. Yüklemede rıhtım bumbası ile yük kaldırılır, ambar bumbası ile indirilir. Boşaltmada bunun tersi uygulanır.[18]
 
 
 
4.1.3 Kreynler (Cranes)

            Günümüzün modern gemilerinin yük donanımları olarak kullanışlı ve pratik biçimlerde yapılan kreynleri (cranes) görmekteyiz. Geniş bir manevra sahaları olmaları, güvenli kaldırma ağırlıklarının büyük olması ve kullanılmaya her zaman hazır durumda bulunmaları kreynlerin olumlu yanlarıdır. Kreynlere çabucak bağlanabilen kepçeler vasıtasıyla dökme (Bulk) yüklerin kolayca elleçlenmeleri mümkün olur. Bu donanımlar seyir sırasında güvertedeki bağlanma yerlerine indirilerek yük kancalarından tutulmakta ve seyir sırasında istendiğinde süratle tek gemici tarafından kullanıma hazırlanabilmektedir.[19]
 
4.1.4 Vinçler (Vinches)

            Gemiye yük almak veya boşaltmak için kullanılan ambar ağızları civarındaki makinelerdir.[20] Karada bulunan devasa tiplerinden farklı olarak gemi güvertesi içindeki yer değiştirmeler için kullanılır.
4.1.5 Manikalar (Ventilators)

            Gemilerin kapalı bölümlerindeki kirli havayı emerek yerine temiz hava vermek için üst güvertelere uzatılmış baca şeklinde borulardır. Manikalar, dış basınç ile kapalı yerin basıncının farklı olması yüzünden havanın emilmesi prensibine göre iş görürler. Buna karşın ambarları ve makine dairesini havalandırmak için elektrik motoru ile çalıştırılan kuvvetli manikalar vardır, bunlara fan denir. Manikalar, adi manika, mantar manika gibi biçimlerine göre isim alırlar.[21]
 
4.1.6 Babalar (Bitts)

            Güvertelere dik olarak bağlanmış çift ıskarmoz başlarıdır. Bunlar silindirik bir yapıya sahip olup cıvata veya saplamalarla güverteye bağlanmıştır. Palamar halatları babaları volta edilir ve ya kasasından geçirilir.[22]
 
4.1.7 Kurtağzı (Fairlead)

            Gemilerin güvertelerinde küpeşteden dışarı açılmış deliklere yerleştirilen ve döner taburu olan donanımlardır. Dökme çelik veya çelik saçtan yapılırlar. Palamar halatı yön değiştirmek için kurtağzından geçer ve üzerine zor binince, halatın kesilmesi veya yıpranması önlenmiş olur.[23]
 
4.1.8 Mapa (Eyebolt)

            Mapalar, güvertelerin ve alabandaların gerekli yerlerine kaynatılmış uçları anele biçimli cıvatalardır. Bunlara halat çımaları, kilitler, liftin uskurları, bastikalar ve tornalar bağlanır.[24]
 
4.1.9 Koç Boynuzu (Cleat)

            Filikanın alabandalarına bağlanmış olan ve üzerine halat ve salvoların volta edilmesi için (V) biçiminde yapılan çelik parçalardır.[25]
 
4.1.10 Şeytan Çarmıhı (Jacop's Ladder)

            Gemicilerin bordadan aşağıya inmek için kullandıkları halattan yapılma portatif merdivenlerdir.[26]
 
4.1.11 Direkler (Masts)

            Direkler gemilerin güvertelerinden yukarıya doğru dikilen ve topukları bazen güvertedeki ıskaçaya veya omurgaya bindirilen, eğrilmemesi için baştan, kıçtan ve yandan çarmıh, patrisa ve ıstıralyalar ile bağlanan içi boş çelik saç borulardır.[27]
 
4.1.12 Irgatlar (Windlass)

 
 
            Gözdemirini denize funda etmek ve tekrar göze oturtmak için kullanılan, manevralarda palamar halatlarının vira etmeye yarayan makinelerdir.[28]
4.1.13 Demir (Anchor)

            Demirlerin ana görevi, gemileri deniz dibine bağlayıp, onları istenilen belirli bir deniz alanında tutmaktır. Ancak, bu ana görevlerinin dışında demirlerden, bir manevrayı başarmada ve olağanüstü durumlarda geminin istenmeyen bir hareketini önleme çalışmak için de yararlanılır.[29]     
 
4.1.14 Halat (Rope)

            Genel bir tanımlamayla, halatların ana işlevi bir kuvveti, bir yerden öbür yere iletmektir; ya da bir başka tanımlamayla, kuvvetin uygulama noktasının yerini değiştirmektir.[30] 
 
4.1.15 Kilitler (Shackles)

            Gemilerde gerektiğinde yükleri, gerektiğinde zinciri kilitlemek için kullanılan aparatlar.
 
4.2 Köprüüstü Donanımları
4.2.1 Standart manyetik pusula

            Manyetik pusula; pusula sehpası, pusla tası ve pusla kartı olmak üzere 3 ana kısma ayrılır. Manyetik yapılı pusula çeşididir. Manyetik kuzeyi gösterir. Herhangi bir elektrik arızasında da çalışabildiği için tercih edilir.
4.2.2 Cayro pusula (Gyro Compass)

            Cayro pusula mıknatısî bir alet olmayıp, elektrik enerjisi ile çalışan bir cihazdır. Elektriksel ve ya mekaniksel bir arıza olmadığı müddetçe hakiki kuzeyi gösterir. Elektrik kesilmesi halinde ve ya arıza durumunda ise kullanılamaz. Bu nedenle manyetik pusulanın yerini alamamıştır. Ancak hatası olmaması durumunda hakiki kuzeyi göstermesi, repiterlerin kullanışı açısından tercih edilir. Temel özellikleri; Sağlamlık ve Devinmedir.
 
4.2.3 Seyir haritaları (Nautical Charts)

            Seyir yapmak, için her gemide olması gereken haritalardır. Genel Haritalar, Parça Haritalar ve Portolun Haritalar olmak üzere 3 çeşittir.
 
 
 
 
4.2.4 Elektronik harita gösterme ve bilgi sistemi (ECDIS)

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NÜN HAZIRLAMIŞ OLDUĞU GENİŞ KAPSAMLI TEMEL İLKYARDIM UYGULAMALARI EĞİTİMİ EL KİTABI

ilkyardım ile ilgili herbilgiyi bulabilirsiniz,başka kaynağa bakmanıza gerek yok. İster stcwi, ister taşıt sürücü ehliyeti olsun hepsini kapsar.

Deniz taşımacılığında taşınan tehlikeli yükler


DENİZ TAŞIMACILIĞINDA TAŞINAN TEHLİKELİ YÜKLER

     Deniz taşımacılığında taşınan yüklerin belli bir çoğunluğu IMO kriterlerinde tehlikeli, rizikolu ve doğaya zararlı olarak nitelendirilebilir.Bu yükler katı ve sıvı kimyasallar, gazlar, rafineri ürünleri ile bunların hammaddeleri ve diğer kimyasalları içerir.Sanayileşmenin arttığı günümüzde ise bunları taşıma gereksinimi artmıştır.Buda taşınan yüklerin tehlikeli olması insana ve çevreye verebileceği zarar göz önüne alınarak tehlikeli yüklerin taşımasında belli başlı kurallar alma gereksinimi doğmaktadır. 

     Yüz yıldan daha fazla bir süre önce denizde çok az tehlikeli yük taşınıyordu ve dolayısıyla özel düzenlemeler gerekmemişti.1894 yılında İngiliz Ticaret Denizciliği Yasasında ‘Tehlikeli Yükler ve büyük Baş Hayvan taşıması’ başlığı altında bir ifade kullanıldığında, henüz tehlikeli yükler ile ilgili yasal yaptırımlar oluşturulmamıştı. Sadece ‘patlayıcı veya herhangi yakıcı bir şey,kibrit,guano,hayvan postu veya doğası sebebiyle,miktar ve yükleniş şekli itibariyle içinde bulunduğu geminin güvenliğini,yolcuların hayatlarını yada sağlıklarını tehlikeye atan’ yükleri taşıyan göçmen gemilerinin denize açılamayacağını bildiriyordu. 15 nisan 1912’de Titanik’in batmasıyla can güvenliği konusu daha da önemli bir hal almıştır. 1914 yılında toplanan can güvenliği konvasyonunda ‘doğası sebebiyle,miktar ve yükleniş itibariyle,içinde bulunduğu geminin güvenliğini,yolcuların hayatlarını yada sağlıklarını tehlikeye atan yükler’’in taşınması prensipte yasaklanmıştır.ama hangi yüklerin tehlikeli olduğu ve bu yüklerin istifi ve ayrımı gibi taşıma koşullarında ve ambalajlamada alınacak önlemler konvasyona taraf devletlere bırakıldı.

     1914 SOLAS yürürlüğe hiç girmemesine rağmen ulusal yönetimlerde tehlikeli yükler ile ilgili alınan kararların 1929 yılında yapılan SOLAS konferansında da devam etmesine neden oldu ve bu konferansın 24.maddesinde tehlikeli yükler, hayat kurtarma aletleri ile beraber anıldı. Sonuçta,1948 yılındaki SOLAS konferansına kadar gemilerle tehlikeli yüklerin taşınması yasak olarak kaldı.Deniz yoluyla taşınan tehlikeli yüklerin 1948 yılına gelindiğinde büyük bir patlama yaşanması radikal değerlendirmelere gereksinim duyulduğunu gösterdi ve 1948 SOLAS konvasyonuna yeni ‘tahıl taşınması ve tehlikeli yükler’ ile alakalı VI.bölüm eklendi.

     Ama yine de konferans 1948 SOLAS konvasyonunun hükümlerini yetersiz buldu. Konferans sonuçta tehlikeli yüklerin denizde taşınmasına ilişkin alınan güvenlik önlemlerinin uluslar arası uygunluğunun önemini vurgulamak için tavsiye 22’yi yürürlüğe soktu ve daha önce detaylı düzenlemeleri yapmış, geniş bir kimyasal ihracatına sahip belirli ülkelere dikkat çekti.

    Güvenlik önlemlerindeki uluslar arası uygunluğa olan ihtiyacı vurgulamaya katkı olarak konferans şunları tespit etti;

     1-Her yük,kendi tabiat ve karakteristik temellerine göre tehlikelidir,şeklinde düşünülmelidir,

     2-Her çeşit madde için tehlikenin çeşidini belirleyen ayırıcı semboller kullanarak bir etiketleme sistemi geliştirilmelidir.

 

 

TEHLİKELİ YÜKLERİN DENİZDE TAŞINMASINA İLİŞKİN KURALLAR

IMDG KODU

     Tehlikeli yüklerin denizde taşınmasına ilişkin kurallar SOLAS konvansiyonun gerçeği

olarak hazırlanmıştır. IMDG kodu diye anılan bu kuralların açık yazılımı “INTERNATIONAL MARITIME DANGEROUS GOODS” şeklindedir.
     Bu kuralların birinci amacı SOLAS konvansiyonunun öngördüğü gerekleri karşılamaktır. Aynı zamanda kuralların diğer bir amacı ise tehlikeli yüklerin taşınmasında uluslararası bir standart sağlamaktır. IMDG kodu ilk olarak 1965’de yayınlanmıştır. Kod 1972 yılında geniş çapta revize edilerek yeniden yayınlandı.1977 yılında 73-74-75 ve 76 değişikliklerini içerecek şekilde üçüncü defa yayınlanan bu Kod 1980 yılında yine revize edildi.Diğer bir çok konvansiyon gibi dinamik bir yapıya sahip olan IMDG kodu değişik fasılalarla revize edilerek yeniden yayınlanmaya devam edecektir.
      Beş bölümden oluşan IMDG kodunun birinci bölümü genel tanıtım, tehlikeli yüklerin ambalajlama kuralları ve tehlikeli yüklerden Klas-1 olarak sınıflandırılan patlayıcı yükleri anlatmaktadır.

     İkinci bölüm; Klas-2 ve Klas-3 yükler olan gazlar ve yanıcı sıvılar hakkında bilgi vermektedir.
     Üçüncü bölüm; Klas-4 ve Klas-5 yüklere ayrılmıştır. Bunlardan Klas 4-1 olan yanıcı katı maddeler, Klas 4-2 kendiliğinden tutuşabilen maddeler, Klas 4-3 ise ıslandığında yanıcı gaz çıkartan maddelerdir. Klas 5-1 oksitleyici maddeler, Klas 5-2 ise organik peroksitli maddeleri içermektedir.
    Dördüncü bölüm; Klas-6 ve Klas-7 gurubunda toplanan yüklere ayrılmıştır. Bunlardan, Klas 6-1 zehirli maddeler, Klas 6-2 ise sağlığa zararlı maddelerdir. Klas 7’de toplanan maddeler ise radyoaktif maddelerdir.
     Beşinci bölüm; Klas-8 ve Klas-9’da toplanan maddelere ayrılmıştır. Bunlarda sırasıyla; Aşındırıcı maddeler ve diğer tehlikeli maddelerdir. Ayrıca bu bölümde tehlikeli yüklerin genel fihristi ile uluslararası tehlikeli madde numaralama esasına göre bir fihrist daha bulunmaktadır.

Tehlikeli Yüklerin Denizde Taşınmasına İlişkin SOLAS Kuralları SOLAS konvansiyonunun 5. bölümü tehlikeli yüklerin denizde taşınmasına ilişkin kurallar koymuştur. Tehlikeli yükler denizde taşınırken bu kuralların çok iyi bilinmesi gereklidir. Aşağıda bu kurallar hakkında özet bilgiler verilmiştir.

Kural – 1 (Uygulama)
a - Açıkça aksine bir hüküm yoksa, bu kurallar denizde tehlikeli yük taşıyan bütün gemilere uygulanır.
b - Bu kurallar gemi storunda bulunan malzemeler ile tankerler gibi özellikle tehlikeli yük taşımak için dizayn edilmiş gemilere uygulanamaz.
c - Bu kurallara uyulmadan denizde tehlikeli yük taşımak yasaktır.
d - Bu kurallara destek olmak amacı ile ülkeler denizde tehlikeli yüklerin taşınmasına ilişkin daha detaylı talimatlar yayınlayabilir.

Kural -2 (Sınıflandırma)


Tehlikeli yükler aşağıdaki klaslarda gruplandırılmıştır.
Klas 1 Patlayıcılar
Klas 2 Gazlar; sıkıştırılmış sıvı yada basınç
altında sıvılaştırılmış gazlar
Klas 3 Yanıcı sıvılar
Klas 4.1 Yanıcı katı maddeler
Klas 4.2 Kendiliğinden tutuşabilen katı yanıcı
yada diğer maddeler
Klas 4.3 Islandığında yanıcı gaz çıkartan katı
yada diğer maddeler
Klas 5.1 Oksitleyici maddeler
Klas 5.2 Organik peroksitli maddeler
Klas 6.1 Zehirli maddeler
Klas 6.2 Bulaşıcı maddeler
Klas 7 Radyoaktif maddeler
Klas 8 Aşındırıcı maddeler
Klas 9 Diğer tehlikeli maddeler

Kural -3 (Paketleme)
a- Tehlikeli yüklerin paketlemesi aşağıdaki kriterlere uygun olacaktır
- Ambalajlar sağlam yapılmış ve iyi durumda olacak
- Ambalajların iç kısmı tehlikeli yük ile temas etse bile zarar görmeyecek durumda olacak
- Ambalajlar elleçleme ve denizde taşınmaya uygun olacak şekilde yapılacaktır.
b- Kaplarda taşınan tehlikeli sıvı maddelerin ambalajlaması yapılırken, ambalaj sızıntıyı emen ve kırılmayı önlemek için yastıklık yaparak onu koruyacak özelikte olacak
- Ambalaj kaptaki sıvı genişlediği zaman doğabilecek tehlikeyi önleyecek kapasitede olacak
- Ambalaj sıvı dolu kaba yastıklık yaparak onu koruyacak özelikte olacak
- Eğer ambalaj hasarlanıp sıvı sızarsa, ambalaj sıvıyı emerek tehlikeyi azaltacak özelikte yapılacaktır.

Kural -4 (Markalama ve Etiketleme)
Tehlikeli yük ile doldurulmuş kapların üzerinde tehlikeli yükün doğru yazılmış teknik adı ve tehlike karakteri madeni bir etikette yazılı olacaktır.

Kural – 5 (Dokümanlar)
a- Denizde taşınan tehlikeli yüklere ait bütün dokümanlarda Kural-2’de belirtilen, yükün teknik adı ve tehlike karakteri yazılı olacaktır.
b- Yükleyici tarafından hazırlanan dokümanlara ilave olarak taşınmaya konu tehlikeli yükün taşıtan tarafından kurallara uygun ambalajlandığı, markalandığı ve denizde taşınmaya uygun olduğunu belirten bir beyan sertifikası düzenlenecektir.
c- Tehlikeli yükü taşıyan her gemide Kural-2 de belirtilen isme ve tehlike karakterine uygun olarak düzenlenmiş ve yüklendiği yeri de belirten özel bir manifesto düzenlenecektir.

Kural-6 (İstif Gerekleri)
a- Her tehlikeli yük, özelliğine uygun olarak güvenli ve düzgün olarak istif edilmelidir.
b- Cephaneler hariç diğer patlayıcı maddeler denizde emniyetle kapalı tutulabilecek mağazalara yüklenmelidir. Bu tür patlayıcıların ateşleme fünyeleri üzerlerinden alınmış olmalıdır. Bu tür maddelerin yüklendiği bölmelerde elektrik tesisatı, patlama riskini minimize etmek için demonte edilmelidir.
c- Tehlikeli buhar çıkartan yükler havalandırılması uygun bölmelere istif edilmelidir.
d- Kendiliğinden ısınan ve tutuşabilen maddeler yangına karşı gerekli emniyet tedbirleri alınmadan denizde taşınmamalıdır.

Kural -7 (Yolcu Gemilerinde Bulunabilecek Patlayıcı Maddeler)
a- Yolcu gemilerinde bulunabilecek patlayıcı maddeler aşağıda sıralanmıştır.
- Güvenlik kartuşu ve güvenlik fitili
- 9 kg. ‘ yi aşmayan patlayıcı madde
- 1.016 kilogramı aşmayan ve gemilerde kullanılan işaret fişekleri
- İçinde yolcu bulunmayan gemilerde kaynak ve tamirat yapmak için gerekli patlayıcı malzeme bulunabilir.
b- (a) bendinde bahsedilen malzemenin dışında yolcu gemileri idarenin istediği şartları yerine getirmek şartı ile ve idarenin vereceği yetkiye dayalı olarak ilave patlayıcı madde taşıyabilir.
 

tehlikeli yükler tanımı özellikleri.rar (Dosya Boyutu: 13.45 MB | İndirme Sayısı: 56)