https://www.turkdenizcileri.com/ Sat, 30 May 2026 09:09:57 +0000 MyBB https://www.turkdenizcileri.com/showthread.php?tid=1182 Tue, 16 Dec 2014 22:31:40 +0200 aytemiz89]]> https://www.turkdenizcileri.com/showthread.php?tid=1182 1. GEMİLERİN TİPLERİ


 
            Denizcilikte genel olarak, su üzerinde hareket eden ve bu eylemde makinelerini kullanan, belirli bir amaca yönelmiş olan araçlara gemi (vessel) denir. Bu tür teknelerin kullanılma alanları çok çeşitli olduğundan, kanun ve tüzüklerde değişik gemi açıklamaları yapılmıştır. Örneğin, "Tahsis edildiği gayeye uygun olarak kullanılması denizde hareket etmesi imkânına bağlı bulunan ve pek küçük olmayan her türlü tekne gemi sayılır." (Türk ticaret kanunu Madde 816). "Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun gemi denir." (4022 sayılı denizde can ve mal koruma hak. kanun)
 
            Yukarıdaki açıklamalarda görüldüğü gibi gemi teknesinde ilk amaç bir eylem için yapılmış olmasıdır. Günümüzde çok çeşitli yapılan gemiler aslında ulaştırmanın bütün gereklerini yolunca karşılamak için yapılmışlardır. Genel olarak gemi terimi ile belirtilen deniz üniteleri her gün yeni bir uygulama ile şekil değiştirerek karşımıza çıkmaktadır. Deniz endüstrisinin gelişimi, bir zamanlar yelkenli gemiden buharlı gemiye geçmekte kararsız davranan denizci çevresinin davranışının aksine, yem modeller üzerinde büyük bir istekle sarılmayı zorunlu kılmaktadır. Konvansiyonel bir gemi tipi artık tarihe karışmak üzeredir. [1]
 
2. TİCARET GEMİLERİ
 
            Ticaret gemileri çok çeşitli tip1er altında toplanırlar. Buna rağmen bu tip gemilerde ortak olan bir özellik vardır. Yaptıkları hizmeti ticari gaye için yaparlar. Bu sebepten öncelikle bazı ticari konuları belirlemek gerekecektir. Deniz ticaretinde iki ana işletme türü vardır. Bunlar: (a) Tramp işletmeciliği, (b) Liner (layner) işletmeciliği, gibi ikiye ayrılır.
 
            a) Tramp İşletmeciliği (Tramp Shipping): Bir armatör gemisini dünya üzerinde nerede karlı bir taşıma işi varsa oraya gönderirse ve geminin bir yıl içindeki seferi belirli bir program içinde yer almıyorsa, bu tür taşımacılık Tramp Shipping diye açıklanır. Tramp 


gemi işleten şirketler dünyanın belli başlı ticari merkezlerinde tüm dünya iş hareketlerini takip etmek, navlun piyasası hareketlerini, siyasi durumları, ekonomik ve sosyal gelişimleri izlemek zorundadırlar. Bu işletmeler gemilerini tam veya kısmi taşınma için, sefer veya zaman üzerine kiralamaktadır. Tramp işletmecilikte daha az kara personeli kullanılmakta, bunun yerine dünyanın değişik limanlarında personel değiştirme masrafları ortaya çıkmaktadır. Buna karşın Tramp işletmeler, gemilerin çalışmasını ekonomik şartların bozuk olduğu durum) arda ertelemekte ve tüm personeli çıkartarak belirli limanlarda gemiyi bağlamaktadır. Bu şekilde bağlanmış gemiye leydap (laid up) denir.
 
            b) Düzenli hat işletmeciliği (Liner Shipping): Geminin veya gemilerin belirli limanlar arasında ve program içinde belirli sürelerde çalışmasına Düzenli hat işletmeciği denir. Bu şekilde çalışan gemiler, yük, yolcu veya yük-yolcu gemileri olmaktadır. Layner gemi işletmeciliği, çok kazançlı ve sürekli taşımacılık bulunan limanlar arasında ve büyük işletmeler tarafından yapılır. Bu işletmeler çeşitli kuruluşlar ve hükümetler ile yakın bir ilişki içindedir. Düzenli hat işletmeciliğinin devletlere yararlı olduğu hatlarda bu işletmelerin zararlarını karşılayarak uygulamalar görülür. Genel olarak deniz işletmeciliğinin[2] hükümetler tarafından korunduğu durumlarda veya devlet tarafından yapıldığı durumlarda düzenli hat işletmeciliği görülür. Gemisini düzenli hatlarda çalıştıracak armatörlerin yüksek bir kara işletme masrafları bulunur. Bu tür işletmeler çok güçlü şirketler ve yan kuruluşlar, örneğin kara nakliyatı vb. kurarak kombine bir sistemle mücadele ederler. [3]
 
3. TİCARET GEMİLERİ TİPLERİ 
 
            Ticaret gemileri büyüklük, görünüş ve aranjman yönünden çok büyük değişiklikler gösterdiği göze çarpar. Bu değişikliğin temel sebebi ise geminin görev tanımıdır. Örneğin; Ticaret gemilerinde ana gaye yük (veya yolcu) taşımak olduğundan, taşınacak yükün karakteristikleri dizaynı yönlendirir. Dolayısıyla başarılı bir gemi dizaynı için ilk şart ‘görev veya gereksinim tanım’ının’ doğru ve anlaşılır olmasıdır.[4]
 
 
3.1 Genel Yük Gemileri (General Cargo Ships)

            Ticaret gemisi denince akla ilk gelen, bir yükü iki liman arasında taşıyarak hizmet gören gemiler hatırlanır. Bu tip gemilerin tonajları (Dwt), 2000 ile 20.000 arasında değişir. Gemi yapıları, yük taşımak üzere dizayn edildiğinden,[5] ambarlar, balast tankları, yük donanımları gibi taşımacılık yönünden önem taşıyan kısımlar bulunur. Bu tip gemilerin sahil limanları arasında çalışan ve tonajı 2000 dwt'den ufak olanlarına koster (coaster) denir. II. Dünya harbi sırasında inşa edilmiş 7000–10.000 Dwt arasında birbirinin aynı özellikte olan Liberty ve Victory tipi gemilere konvansiyonel yük gemileri denir.[6]
 
3.2 Konteynır Gemileri (Container Ships)

 
            Liner servisleri içinde bir çığ gibi büyümüş yeni tip gemilerdir. Bunlar ''kapıdan kapıya nakliyat'' (Doors to Doors) düsturu içinde kapalı saç kutular (Container) içindeki yükleri taşırlar. Bu kutular standart ölçüler içinde yapılır ve 20 ft ve 40 ft gibi terimlerle belirtilir.[7]
 
            Ekonomik oluşu, taşımada pratik bir çabukluk sağlaması ve yükün korunmasında en yararlı sistem olması yönünden konteynırlar günümüz de gittikçe önem kazanmaktadırlar. Konvansiyonel bir geminin dizayn yapısı, sabit bir formu olan konteynırın (Container) istif yönünden yük sek verim oluşturmamasına sebep olduğundan bu tür yüklere uygun gemi dizaynı gereklidir. Günümüzde bu açıdan ele alman konteynır ulaştırmasında en uygun dizayn özelliklerine sanıp olan konteynır gemileri (Container-ships) inşa edilmektedir. Bu tip gemlerin yükleme-boşaltma donanımları ambar ağızları, ambar formları ve güverte donanımları konteynerlerin yüklenmesinde en yararlı sonuçlan sağlayacak biçimde yapılmıştır.[8]
 
3.3 Ham Petrol Tankerleri (Crude Oil Tankers)

            Ham petrol tankerleri özellikle ham petrol taşımak üzere yapılmış, ikinci dünya savaşından sonra gelişmiş gemi tipidir. Sadece savaş sonrası dönemde ortaya çıkan talepten dolayı değil aynı zamanda politik ve ekonomik güçlerinde etkisiyle petrol olan ihtiyacın karşılanmasında büyük rol oynadıklarından sayıları ve tonajları artmıştır. Ham petrol tankerlerinin de tonaj büyüklüğü kendi içinde özel isim almalarına neden olmuştur.[9]
 
3.4 OBO (Cevher/Dökme/Petrol) Taşıyıcı Gemiler (Ore/Bulk/Oil Carriers)

            Çok amaçlı dökme yük taşımak üzere dizayn edilmiş gemilerdir. Bu gemiler 125000 Dwt civarında olurlar. Balastlı seyir sayısını azaltmak için yapılmış ekonomik bir sistemdir. Bu gemiler maden cevheri, hububat, dökme yağ taşırlar. Bunlarda geniş ambar ağızları, büyük ve kendinden trimli ambarları bulunur. Boyuna dökme yük perdeleri, asma tanklar ve kompartımanlar dizayn edildiğinden geminin Stabilite (denge) sorunları halledilmektedir. Özellikle maden taşıyıcıların D.B. tanklarının derinliği normal gemilerde daha fazladır. Böylece ağırlık merkezini yükseltmek ve ağır denizlerde geminin sert doğrumlu (Stiff) olmasını önlemek mümkün olmaktadır. [10] 
 
3.5 Feribotlar (Ferries)

            Bu tip ticaret gemileri, kısa sefer yaparak yolcu ve yük taşırlar. Bu teknelere araba da yüklenmektedir. Arabalar baş taraftaki rampalardan alınmaktadır.[11]
 
3.6 Ro-Ro Gemileri (Roll-on Roll-off Ships)

            Konteyner taşımacılığından esinlenerek geliştirilmiş bir uygulamadır. Bu tip gemilerde amaç yükleme-boşaltma süresini en düşük düzeyde tutarak işletme masraflarını azaltmaktır. Bu gemilerin baş-kıç veya bordada bulunan rampalarından tekerlekli araçlar veya tekerlekli taşıyıcılar (mafi trailers) üzerinde Konteynerler 'yüklenir. Gemide bulunan bir yükleme aracı (Tug Master) veya forkliftler yükleri gemiye almaya veya çıkartmaya yarar. Her gemide olmayan donanım ve cihazlar yeni dizayn gemilere konulmaktadır. Ro-Ro gemilerde bulunan asansör (lift), alt güverteye giren yüklerin üst güverteye çıkartılmasını sağlar. Yine bu tip gemilerde bulunan düzeltme (veya bayılma önleyici) tankları (anti heeling) ile geminin yarım derece sancak veya iskeleye bayılması durumunda otomatik olarak karşı bölüme balast alınarak gemi doğrultulmaktadır.[12]
 
 
 
 
 
 
 
3.7 Yolcu Gemileri (Passenger Ships)

            Yolcu gemileri düzenli hat gemileridir (liner). En büyük yolcu laynerleri en fazla[13]
yolcu trafiğinin görüldüğü ticaret rotaları üzerinde kurulmuştur. Yeryüzünde bu rotasyonun Avustralya ve Kuzey Amerika hattında toplandığı izlenir. Bu şekilde çalışan yolcu layner gemileri yolcu ve posta taşırlar fakat yüksek navlunla çabuk gitmesi gereken yükleri de alırlar. Böyle tipik bir layner yolcu gemisi 1200–2000 yolcu kapasitesine ve 28 knots sürate sahiptir. Bu gemiler 10000–80000 Gros ton arasında yapılırlar.[14]
 
3.8 LNG/LPG Tankerleri (LNG/LPG Tankers)

            Parlayıcı özelliği olan doğal gaz yaklaşık -162 derecede sıvılaştırılmış olarak özel basınçlı depolarda taşınır. Bu gemiler aynı özelliklere sahip olup sıvılaştırılmış olarak petrol türevi gazları taşırlar. LPG/LNG tankerler ile taşınan yükler, basınçlama, soğutma ve ya her iki yöntemin birlikte uygulanmasıyla sıvılaştırılırlar.[15]
 
3.9 Kimyasal Tankerler (Chemical Tankers)

            Kimyasal tankerler kimyevi madde ürünlerini taşımak üzere dizayn edilmiş tankerlerdir. Hemen hemen her sektörde kullanım alanına sahip olan değişik ürünlerden benzene, phenol, alcohols (ethanol, methanol), vegetable oils, luboils gibi ürünlerin yanı sıra “beyaz ürün” olarak adlandırılan jet fuel de taşınmaktadır.[16]
 
4.TİCARET GEMİLERİNDE KULLANILAN TEÇHİZATLAR
 
4.1 Güverte Donanımları
4.1.1 Bumbalar (Booms)

            Bumbalar, gemiden yükleri, botları veya herhangi bir cismi dışarı çıkartmakta veya gemiye almakta kullanılan direklere bağlı ağaç ve çelik çubuklardır. Bumbalar bir direğe, dikmeye veya güverte binasına da bağlı olabilirler. Bumbanın direğe bağlı alt ucuna topuk denir ve bu kısım aynı gizde olduğu gibi bir kaz boynu ile bağlanmıştır. Bumba topuğundan bir kaz boynu ile bağlı olduğundan üç düzlem üzerinde hareket etmek olanağı vardır. Bu avantaj da bir yük donanımı için en gerekli şeydir.[17]
 
4.1.2 Alavere Donanımı (Union Purchase)

            Karışık yüklerin yüklenmesinde kullanılan en tanınmış donanım biçimidir. Bu donanımın esasını, cundalarından aynı yük kancasına bağlı yük telinin donatıldığı iki bumba oluşturur. Bunlardan biri ambar ağzı üzerinde diğeri de rıhtım üzerinde konumlandırılmıştır. Yüklemede rıhtım bumbası ile yük kaldırılır, ambar bumbası ile indirilir. Boşaltmada bunun tersi uygulanır.[18]
 
 
 
4.1.3 Kreynler (Cranes)

            Günümüzün modern gemilerinin yük donanımları olarak kullanışlı ve pratik biçimlerde yapılan kreynleri (cranes) görmekteyiz. Geniş bir manevra sahaları olmaları, güvenli kaldırma ağırlıklarının büyük olması ve kullanılmaya her zaman hazır durumda bulunmaları kreynlerin olumlu yanlarıdır. Kreynlere çabucak bağlanabilen kepçeler vasıtasıyla dökme (Bulk) yüklerin kolayca elleçlenmeleri mümkün olur. Bu donanımlar seyir sırasında güvertedeki bağlanma yerlerine indirilerek yük kancalarından tutulmakta ve seyir sırasında istendiğinde süratle tek gemici tarafından kullanıma hazırlanabilmektedir.[19]
 
4.1.4 Vinçler (Vinches)

            Gemiye yük almak veya boşaltmak için kullanılan ambar ağızları civarındaki makinelerdir.[20] Karada bulunan devasa tiplerinden farklı olarak gemi güvertesi içindeki yer değiştirmeler için kullanılır.
4.1.5 Manikalar (Ventilators)

            Gemilerin kapalı bölümlerindeki kirli havayı emerek yerine temiz hava vermek için üst güvertelere uzatılmış baca şeklinde borulardır. Manikalar, dış basınç ile kapalı yerin basıncının farklı olması yüzünden havanın emilmesi prensibine göre iş görürler. Buna karşın ambarları ve makine dairesini havalandırmak için elektrik motoru ile çalıştırılan kuvvetli manikalar vardır, bunlara fan denir. Manikalar, adi manika, mantar manika gibi biçimlerine göre isim alırlar.[21]
 
4.1.6 Babalar (Bitts)

            Güvertelere dik olarak bağlanmış çift ıskarmoz başlarıdır. Bunlar silindirik bir yapıya sahip olup cıvata veya saplamalarla güverteye bağlanmıştır. Palamar halatları babaları volta edilir ve ya kasasından geçirilir.[22]
 
4.1.7 Kurtağzı (Fairlead)

            Gemilerin güvertelerinde küpeşteden dışarı açılmış deliklere yerleştirilen ve döner taburu olan donanımlardır. Dökme çelik veya çelik saçtan yapılırlar. Palamar halatı yön değiştirmek için kurtağzından geçer ve üzerine zor binince, halatın kesilmesi veya yıpranması önlenmiş olur.[23]
 
4.1.8 Mapa (Eyebolt)

            Mapalar, güvertelerin ve alabandaların gerekli yerlerine kaynatılmış uçları anele biçimli cıvatalardır. Bunlara halat çımaları, kilitler, liftin uskurları, bastikalar ve tornalar bağlanır.[24]
 
4.1.9 Koç Boynuzu (Cleat)

            Filikanın alabandalarına bağlanmış olan ve üzerine halat ve salvoların volta edilmesi için (V) biçiminde yapılan çelik parçalardır.[25]
 
4.1.10 Şeytan Çarmıhı (Jacop's Ladder)

            Gemicilerin bordadan aşağıya inmek için kullandıkları halattan yapılma portatif merdivenlerdir.[26]
 
4.1.11 Direkler (Masts)

            Direkler gemilerin güvertelerinden yukarıya doğru dikilen ve topukları bazen güvertedeki ıskaçaya veya omurgaya bindirilen, eğrilmemesi için baştan, kıçtan ve yandan çarmıh, patrisa ve ıstıralyalar ile bağlanan içi boş çelik saç borulardır.[27]
 
4.1.12 Irgatlar (Windlass)

 
 
            Gözdemirini denize funda etmek ve tekrar göze oturtmak için kullanılan, manevralarda palamar halatlarının vira etmeye yarayan makinelerdir.[28]
4.1.13 Demir (Anchor)

            Demirlerin ana görevi, gemileri deniz dibine bağlayıp, onları istenilen belirli bir deniz alanında tutmaktır. Ancak, bu ana görevlerinin dışında demirlerden, bir manevrayı başarmada ve olağanüstü durumlarda geminin istenmeyen bir hareketini önleme çalışmak için de yararlanılır.[29]     
 
4.1.14 Halat (Rope)

            Genel bir tanımlamayla, halatların ana işlevi bir kuvveti, bir yerden öbür yere iletmektir; ya da bir başka tanımlamayla, kuvvetin uygulama noktasının yerini değiştirmektir.[30] 
 
4.1.15 Kilitler (Shackles)

            Gemilerde gerektiğinde yükleri, gerektiğinde zinciri kilitlemek için kullanılan aparatlar.
 
4.2 Köprüüstü Donanımları
4.2.1 Standart manyetik pusula

            Manyetik pusula; pusula sehpası, pusla tası ve pusla kartı olmak üzere 3 ana kısma ayrılır. Manyetik yapılı pusula çeşididir. Manyetik kuzeyi gösterir. Herhangi bir elektrik arızasında da çalışabildiği için tercih edilir.
4.2.2 Cayro pusula (Gyro Compass)

            Cayro pusula mıknatısî bir alet olmayıp, elektrik enerjisi ile çalışan bir cihazdır. Elektriksel ve ya mekaniksel bir arıza olmadığı müddetçe hakiki kuzeyi gösterir. Elektrik kesilmesi halinde ve ya arıza durumunda ise kullanılamaz. Bu nedenle manyetik pusulanın yerini alamamıştır. Ancak hatası olmaması durumunda hakiki kuzeyi göstermesi, repiterlerin kullanışı açısından tercih edilir. Temel özellikleri; Sağlamlık ve Devinmedir.
 
4.2.3 Seyir haritaları (Nautical Charts)

            Seyir yapmak, için her gemide olması gereken haritalardır. Genel Haritalar, Parça Haritalar ve Portolun Haritalar olmak üzere 3 çeşittir.
 
 
 
 
4.2.4 Elektronik harita gösterme ve bilgi sistemi (ECDIS)

            ECDIS, denizcinin planlama ve emniyetli seyir ihtiyaçlarına cevap vermek üzere, elektronik haritayı, seyir uydu sistemlerinden aldığı konum bilgisiyle gösterebilen, kendisine bağlanan seyir yardımcılarından elde ettiği veriyi ekran üzerinde sergileyebilen, SOLAS 1974 Sözleşmesinin V/19 ve V/27 maddelerine göre, sistemde güncel harita kullanılması ve uygun bir yedeğinin bulunması durumunda, harita taşıma yükümlülüğünü karşıladığı kabul edilen seyir bilgi sistemidir.[31]

 
4.2.5 Seyir Yayınları (Nautical Publications)

            Denizcilere seyrettikleri sular, kıyılar, seyir yardımcıları, akıntılar, rüzgârlar, meteorolojik konular, buzlar hakkında bilgi veren kitaplardır. Admiralty tarafından yayınlanan bu kitaplar 72 adettir.
4.2.6 Radar (9 Ghz) 

            Her türlü hava koşullarında, karanlık, sis gibi gözle görmeye çok az olanak sağlayan ve ya hiç olanak vermeyen durumlarda herhangi bir hedefi arama ile bulmak, hedefin yönünü, mesafesini, hareketlerini, gerektiğinde çatışmayı önleme manevrasını saptamak ve izlemek için kullanılan cihazdır. Tam adı ‘Radio Detection and Ranging’ dir. 
 
4.2.7 İkinci Radar ( 3 Ghz / 9 Ghz )

            Gerekli olan seyir durumlarında ek olarak kullanılan, tercihi olarak 3 ve ya 9 Ghz olan, ana radar ile kısmen aynı özelliklere sahip radardır.
 
 
 
 
4.2.8 Oto Pilot (Auto Pilot)

            Gemiyi istenilen rotada tutan ve bunun için dümene komut eden cihazdır. Görüş koşullarının az olduğu zamanlarda, yoğun trafik içinde, dar kanallarda ve hatta denizli havalarda dümen iradesi oto pilota bırakılmaz. Başlıca faydaları; Az İnsan Gücü, Yakıtta Ekonomi, Zamanda Ekonomi, Makine yıpranmasını azaltma.
 
4.2.9 Otomatik Radar Pilotlama Cihazı (ARPA)

            ARPA, İngilizcesi ‘Automatic Radar Plotting Aid’ olan cihazın kısaltmasıdır. Radardan otomatik pilotlama kolaylığı sağlayan bir cihazdır. Yakalama, Koruma Çemberine Alma, İzleme ve Tokuş özelliklerine sahiptir.
 
 
 
4.2.10 Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS)

            AIS sisteminin temel işlevleri; yaklaşık olarak Türkiye’nin arama ve kurtarma sahasına karşılık gelen kapsama alanında, gemi ile gemi ve gemi ile sahil arasında gemilere ilişkin bilgilerin otomatik olarak karşılıklı iletişimini sağlamak ve seyreden gemilerin anlık izlenmesini sağlamaktır. Bu temel işlevler uygulamada, seyir emniyeti ve deniz güvenliği, arama ve kurtarma, kurtarma-yardım, yasadışı göç ve diğer ihlallerin önlenmesi gibi önemli konularda deniz trafiğinin izlenmesi ve bilgi alışverişi ihtiyaçlarının karşılanması suretiyle etkinliğin artırılmasını sağlamaktadır.[32]
 
4.2.11 Navtex (Navigational Telex)

            Seyir telexi anlamına gelmektedir. NAVTEX alıcı cihazları, NAVTEX kıyı istasyonlarının denizcilik ve seyir uyarılarının yapıldığı frekansa sabit olarak ayarlanmış bir alıcı cihaz ve aldığı bilgileri özel bobin halindeki kâğıda yazan printerden oluşan küçük bir cihazdır.[33] Hava raporları, tatbikat bilgileri ve seyir bilgileri verir.
 
4.2.12 VHF-MF-HF DSC

            VHF-MF-HF bantları kullanarak, Gemi-Gemi, Gemi-Kıyı, Kıyı Gemi yönünde Tehlike, Acelelik, Emniyet veya Rutin çağrı gönderilmesi için oluşturulmuş sistemdir. Cep telefonu gibi düşünülebilir. Gönderimler alarmlı ve kısıtlı bilgiler içerir. Bunlar: Format belirleyici-Adres bilgisi-Çağrı türü-Kategori bilgisi-İstasyonun MMSI Numarası-İleri haberleşme türü-Geminin pozisyonu ve Zaman bilgilerini içerir. Bu bilgiler özel bir gemiye, istasyonlara, tüm gemilere yönlendirilerek gönderilir.[34]
 
4.2.13 VHF MF-HF TELSİZ TELEFON
            GMDSS sistemindeki haberleşme tekniklerinden birisidir. GMDSS’te Telsiz Telefon haberleşmesi, VHF bandında 156–174 MHZ bandı arasında kullanılan kanallarla yapılır. MF-HF bandında ise 1605–4000 KHZ, (MF) ve 4000–27500 KHZ (HF) bantlarında kullanılan kanal ve frekanslarda yapılır. VHF iletişiminde kanal numarası söylenir. MF-HF bandında frekans söylenir. VHF Telsiz Telefon haberleşmesinde gemilerin antenlerinin birbirlerini görmesi ya da A1 denizalanı içinde bulunmaları gerekir, MF-HF bandında antenlerin birbirini görmesi gerekmez. MF-HF ile elektromagnetik dalgaların iyonosfer tabakasından yansıması ile uzun mesafe iletişimi sağlanmaktadır.[35]
 
 
 
4.2.14 MF-HF TELSİZ TELEX
            GMDSS sisteminden önce kullanılan MORS Telsiz Telgraf haberleşmesindeki zorluk ve zaman kaybını önlemek için GMDSS’in başladığı tarihten itibaren kullanılan ve MORS Telsiz Telgraf’ı kullanımdan kaldıran Telsiz Telex zaman kaybını önemli ölçüde azaltmakta ve büyük bir iletişim kolaylığı sağlamaktadır. Çok kolay ve etkili bir sistemdir. Bu sistem MF-HF bantlarında yani 1605–27500 KHZ arasında Telsiz Telefon iletişimine alternatif olarak kullanılan iletişim tekniğidir. Telex kısaltmaları ve Q kodları kullanılır. Bu iletişim hava şartlarından ve atmosferik şartlardan fazla etkilenmez bunu önlemek için mevsim ve gün şartları, haberleşme yapılacak mesafe ve uygun frekanslar kullanılarak kaliteli bir Telsiz Telex iletişimi yapılabilir. Telsiz Telex’te haberleşme ücretleri tam otomatik istasyonlar yardımıyla olduğunda haberleşme yapılan süre ile, manüel yani yarı otomatik istasyonlar yardımıyla yapılan haberleşmeler ise minimum süreye ve katlarına göre ücretlendirilir.[36]
 
4.2.15 Inmarsat 

            GMDSS sisteminde tehlike-emniyet haberleşmeleri, tamamen geminin tercihine bağlı olmak üzere ya, karasal(yersel) servis yani VHF, HF ve MF frekans bantları kullanılarak ya da INMARSAT sistemi vasıtasıyla yapılacaktır. Bu tercihin belirlenmesinde, geminin seyir yaptığı sular önemli bir etkendir. Kıyılara yakın ve gelişmiş ülkelerin karasularında seyir yapılıyorsa, yersel servis özellikle VHF ve MF bantlarında güvenilir tehlike-emniyet haberleşmeleri yapılabilir. Ancak, okyanusta, ya da az gelişmiş ülkelerin kara sularında seyir yapılacaksa, arama kurtarma çalışmalarının daha etkin bir şekilde ulaştırılabilmesinin temini için, INMARSAT sistemi tercih edilebilir.[37] Tamamen dijital teknikleri kullanarak, uçlar arasında yazılı mesaj ve veri gönderimi ya da alımı yapabilen bir sistemdir. INMARSAT C ile sesli haberleşme yapmak mümkün değildir. Az yer kaplaması, yatırım maliyetinin INMARSAT A ve INMARSAT B’ye oranla çok daha düşük olması sebebiyle tercih edilmektedir. Ocak 1991 den itibaren ticari kullanıma sunulmuştur.[38]
 
4.2.16 Arama ve Kurtarma Etkin Yansıtıcısı (SART)

            Bu cihaz tehlikedeki geminin pozisyonunu çevredeki gemilerin radarına gösteren mevkii bildiricisidir. 9 Ghz (3cm) bandında çalışır ve X band radarlardan yansıyan dalgalarla aktif olur.[39]
 
4.2.17 Acil Durum Konum Gösterici Telsiz Vericileri (EPIRB)

            Epirb’ler tehlikedeki bir geminin durumunu uydulara ve dolayısıyla da kıyıdaki istasyonlara gemi mevkii bilgilerini sinyalleriyle bildiren cihazlardır.[40] Epirb’ler suda yüzebilirler, manüel ya da otomatik olarak çalışabilirler.[41]
 
4.2.18 VHF El Telsizi

            Portatif VHF El Telsizleri, GMDSS sisteminde, can kurtarma aracında bulundurulması gereken telsiz cihazlarından bir tanesidir. Bu cihazlar gemiyi terk ederek can kurtarma aracına binen kazazedeler ile arama çalışması yapan gemiler arasında yapılacak haberleşmeler için düzenlenmiştir.[42]
 
4.2.19 Uzun Mesafe Tanımlama ve İzleme Sistemi (LRIT)

 
            LRIT uluslar arası sularda seyahat eden gemilerin tanımlanabilmesi ve izlenebilmesi için uygulamaya konulmuş bir sistemdir. Sistem, gemilerin tanımlanması yansı sıra bölgelerdeki faaliyet ve yoğunluk belirleme amacı ile de kullanılacaktır.[43]
 

4.2.20 Seyir Data Kaydedici (VDR)

            Tarih ve saat, GPS pozisyon, hız, yön, köprüüstü konuşmaları, radar ekran resmi, VHF konuşmaları, alarmlar, rüzgâr hız ve yön bilgilerini kayıt altına alan cihazdır. Bir nevi kara kutudur.
 

4.2.21 Makine Telgrafı (Engine Telegraph)

            Köprü ve makine dairesi arasında ana makinenin yol alma komut haberleşmesini sağlayan sistemdir. Köprüden kontrollü ana makinelerde bu telgraf sistemi emergency olarak bulundurulmak zorundadır.[44]
 
4.2.22 Karaya Göre Hız ve Mesafe Ölçme Cihazı (Speed and Distance Measuring Device)

            Geminin hızını karaya göre ölçen cihazdır. Geminin hızını ölçmek için çeşitli yöntemlerin ve aletlerin kullanılması denizde gemilerin kullanılması kadar eskidir. Paraketeler bu maksat ile uzun zamandan beri kullanılmaktadır. Ancak son zamanlarda kullanılan paraketeler, elektroniğin gelişmesi sonucu, ilk paraketelerden oldukça farklıdır.[45]
 
4.2.23 Suya Göre Hız ve Mesafe Ölçme Cihazı (Speed and Distance Measuring Device)

 
            Geminin hızını suya göre ölçen cihazdır. Genel olarak, ses dalgaları 200–400 m. derinlikler arasında bulunan "derin dağıtma katmanı (DSL = deep scattering layer)" tarafından emilir ve dağıtılır. Bu sebeple bu paraketeler, 200 m. den daha derin diplerden eko almazlar. Bununla beraber, alçak frekans kullanan ve yüksek güçlü paraketelerde 600 m. derinliğe kadar eko almak mümkündür. 200 m. den daha derin olan yerlerde, dip ekosu alınamayınca, modern akustik paraketelerin çoğu, otomatik olarak, "Su (Water Track)" durumuna gelir. Bu durumda cihaz, ya derin dağıtma katmanından veya gemi omurgasının 10 ilâ 30 m. altındaki su kitlesinden alınan ekolara göre çalışır, yani hız ölçer. "Su" durumuna geçiş otomatik olmakla beraber el ile de yapılabilir.   Bu maksatla parakete kontrol birimi üzerinde, iki durumlu bir kontrol düğmesi bulunur. Durumlardan biri    "Dip (Bottom Track)", diğeri "Su" dur.[46]
 
4.2.24 Derinlik Ölçme Cihazı (Echo Sounder)

            Geminin bulunduğu mevkideki suyun derinliğini ölçmek ve ya balık sürülerini bularak derinliklerini ölçmek için kullanılır. Bu cihaz deniz dibine süpersonik ve ultrasonik ses dalgaları göndererek çalışır.
 
 
 
 
4.2.25 Dümen, Pervane, Borda Pervane, Dönme Yarıçapı Piç ve Operasyon Mod Göstergeleri

            Dümenin, pervanenin, borda pervanesinin, piç, dönme yarıçapı ve operasyonlarının göstergeleridir. Bunlarla ilgili sayısal değerleri gösterir.
 
4.2.26 Acil Dümen Mevki Telefonu (Telephone to Emergency Steering Position)

            En üst köprüden dümen köşküne dümen kumandalarını nakletmek ve keza makine dairesi ile kazan önü arasında kazanların fayrap vesaire hususunda muhabereyi temin etmek için kullanılan cihazdır.[47]
 
 
 
 
 
 
4.2.27 Gündüz İşaret Lambası (Daylight Signalling Lamp)

            Bir seyir haberleşme cihazıdır. Görsel haberleşme cihazlarındandır. Birçok tipi mevcuttur. Mors alfabesi ile muhabere sağlanır.
 
4.2.28 Radar Yansıtıcı (Radar Reflector)

            Yansıtıcı yüzeyine gelen tüm ışınlar optik kanunlarına (geometriye) uygun olarak anten eksenine paralel biçimde yansıtılırlar. Besleme kaynağından küresel biçimde yayılarak yansıtıcıya varan bu ışınlar, yansıtıcı tarafından 180° faz farkıyla yansıtılırlar ve bütün ışınların paralel yayıldığı düz bir dalga cephesi oluştururlar. Böylece ışınlar parabol eksenine dik herhangi bir düzleme kadar yollarını değiştirmeden yayılırlar.[48]
 
 
 
4.3 Makine Donanımları
4.3.1 Ana Makineler (Main Engine)

            Teknenin makine dairesinde bulunan Ana makine (Main engine), gemiyi hareket ettirecek sevk gücünü oluşturur.[49]
 
4.3.2 Yardımcı Makineler (Genarators)

            Yardımcı makine veya jeneratör (Genarator) denen ve iki veya daha fazla sayıda bulunan dizel makineler de aydınlatma, elektrikli cihazların çalışması, havalandırma ve soğutma için gerekli olan elektrik gücünü temin eder.[50]
 
4.3.3 Soğutma Makineleri (Refrigerating Machines)

            Yanma sonucu açığa çıkan ısı nedeniyle ısınan yanma odası elamanlarının soğutulmasını sağlayan makinelerdir.[51]
 
4.3.4 Acil Durum Dizel Jeneratörü (Emergency Diesel Generator) 

            Gemilerin ana jeneratörlerinin arıza yapmaları veya bir çatışma sırasında makine dairesine giren deniz suyu nedeniyle, çalıştırılamamaları gibi acil durumlarda kullanılan elektrik üreteçlerine “Emercensi jeneratör” adı verilir. Gemilerin genellikle makine dairelerinin üst kısımlarında bulunurlar. Ana jeneratörün çalışmadığı durumlarda kullanılırlar.[52]]]> 1. GEMİLERİN TİPLERİ


 
            Denizcilikte genel olarak, su üzerinde hareket eden ve bu eylemde makinelerini kullanan, belirli bir amaca yönelmiş olan araçlara gemi (vessel) denir. Bu tür teknelerin kullanılma alanları çok çeşitli olduğundan, kanun ve tüzüklerde değişik gemi açıklamaları yapılmıştır. Örneğin, "Tahsis edildiği gayeye uygun olarak kullanılması denizde hareket etmesi imkânına bağlı bulunan ve pek küçük olmayan her türlü tekne gemi sayılır." (Türk ticaret kanunu Madde 816). "Denizde kürekten başka aletle yola çıkabilen her araca, tonilatosu ve kullanma amacı ne olursa olsun gemi denir." (4022 sayılı denizde can ve mal koruma hak. kanun)
 
            Yukarıdaki açıklamalarda görüldüğü gibi gemi teknesinde ilk amaç bir eylem için yapılmış olmasıdır. Günümüzde çok çeşitli yapılan gemiler aslında ulaştırmanın bütün gereklerini yolunca karşılamak için yapılmışlardır. Genel olarak gemi terimi ile belirtilen deniz üniteleri her gün yeni bir uygulama ile şekil değiştirerek karşımıza çıkmaktadır. Deniz endüstrisinin gelişimi, bir zamanlar yelkenli gemiden buharlı gemiye geçmekte kararsız davranan denizci çevresinin davranışının aksine, yem modeller üzerinde büyük bir istekle sarılmayı zorunlu kılmaktadır. Konvansiyonel bir gemi tipi artık tarihe karışmak üzeredir. [1]
 
2. TİCARET GEMİLERİ
 
            Ticaret gemileri çok çeşitli tip1er altında toplanırlar. Buna rağmen bu tip gemilerde ortak olan bir özellik vardır. Yaptıkları hizmeti ticari gaye için yaparlar. Bu sebepten öncelikle bazı ticari konuları belirlemek gerekecektir. Deniz ticaretinde iki ana işletme türü vardır. Bunlar: (a) Tramp işletmeciliği, (b) Liner (layner) işletmeciliği, gibi ikiye ayrılır.
 
            a) Tramp İşletmeciliği (Tramp Shipping): Bir armatör gemisini dünya üzerinde nerede karlı bir taşıma işi varsa oraya gönderirse ve geminin bir yıl içindeki seferi belirli bir program içinde yer almıyorsa, bu tür taşımacılık Tramp Shipping diye açıklanır. Tramp 


gemi işleten şirketler dünyanın belli başlı ticari merkezlerinde tüm dünya iş hareketlerini takip etmek, navlun piyasası hareketlerini, siyasi durumları, ekonomik ve sosyal gelişimleri izlemek zorundadırlar. Bu işletmeler gemilerini tam veya kısmi taşınma için, sefer veya zaman üzerine kiralamaktadır. Tramp işletmecilikte daha az kara personeli kullanılmakta, bunun yerine dünyanın değişik limanlarında personel değiştirme masrafları ortaya çıkmaktadır. Buna karşın Tramp işletmeler, gemilerin çalışmasını ekonomik şartların bozuk olduğu durum) arda ertelemekte ve tüm personeli çıkartarak belirli limanlarda gemiyi bağlamaktadır. Bu şekilde bağlanmış gemiye leydap (laid up) denir.
 
            b) Düzenli hat işletmeciliği (Liner Shipping): Geminin veya gemilerin belirli limanlar arasında ve program içinde belirli sürelerde çalışmasına Düzenli hat işletmeciği denir. Bu şekilde çalışan gemiler, yük, yolcu veya yük-yolcu gemileri olmaktadır. Layner gemi işletmeciliği, çok kazançlı ve sürekli taşımacılık bulunan limanlar arasında ve büyük işletmeler tarafından yapılır. Bu işletmeler çeşitli kuruluşlar ve hükümetler ile yakın bir ilişki içindedir. Düzenli hat işletmeciliğinin devletlere yararlı olduğu hatlarda bu işletmelerin zararlarını karşılayarak uygulamalar görülür. Genel olarak deniz işletmeciliğinin[2] hükümetler tarafından korunduğu durumlarda veya devlet tarafından yapıldığı durumlarda düzenli hat işletmeciliği görülür. Gemisini düzenli hatlarda çalıştıracak armatörlerin yüksek bir kara işletme masrafları bulunur. Bu tür işletmeler çok güçlü şirketler ve yan kuruluşlar, örneğin kara nakliyatı vb. kurarak kombine bir sistemle mücadele ederler. [3]
 
3. TİCARET GEMİLERİ TİPLERİ 
 
            Ticaret gemileri büyüklük, görünüş ve aranjman yönünden çok büyük değişiklikler gösterdiği göze çarpar. Bu değişikliğin temel sebebi ise geminin görev tanımıdır. Örneğin; Ticaret gemilerinde ana gaye yük (veya yolcu) taşımak olduğundan, taşınacak yükün karakteristikleri dizaynı yönlendirir. Dolayısıyla başarılı bir gemi dizaynı için ilk şart ‘görev veya gereksinim tanım’ının’ doğru ve anlaşılır olmasıdır.[4]
 
 
3.1 Genel Yük Gemileri (General Cargo Ships)

            Ticaret gemisi denince akla ilk gelen, bir yükü iki liman arasında taşıyarak hizmet gören gemiler hatırlanır. Bu tip gemilerin tonajları (Dwt), 2000 ile 20.000 arasında değişir. Gemi yapıları, yük taşımak üzere dizayn edildiğinden,[5] ambarlar, balast tankları, yük donanımları gibi taşımacılık yönünden önem taşıyan kısımlar bulunur. Bu tip gemilerin sahil limanları arasında çalışan ve tonajı 2000 dwt'den ufak olanlarına koster (coaster) denir. II. Dünya harbi sırasında inşa edilmiş 7000–10.000 Dwt arasında birbirinin aynı özellikte olan Liberty ve Victory tipi gemilere konvansiyonel yük gemileri denir.[6]
 
3.2 Konteynır Gemileri (Container Ships)

 
            Liner servisleri içinde bir çığ gibi büyümüş yeni tip gemilerdir. Bunlar ''kapıdan kapıya nakliyat'' (Doors to Doors) düsturu içinde kapalı saç kutular (Container) içindeki yükleri taşırlar. Bu kutular standart ölçüler içinde yapılır ve 20 ft ve 40 ft gibi terimlerle belirtilir.[7]
 
            Ekonomik oluşu, taşımada pratik bir çabukluk sağlaması ve yükün korunmasında en yararlı sistem olması yönünden konteynırlar günümüz de gittikçe önem kazanmaktadırlar. Konvansiyonel bir geminin dizayn yapısı, sabit bir formu olan konteynırın (Container) istif yönünden yük sek verim oluşturmamasına sebep olduğundan bu tür yüklere uygun gemi dizaynı gereklidir. Günümüzde bu açıdan ele alman konteynır ulaştırmasında en uygun dizayn özelliklerine sanıp olan konteynır gemileri (Container-ships) inşa edilmektedir. Bu tip gemlerin yükleme-boşaltma donanımları ambar ağızları, ambar formları ve güverte donanımları konteynerlerin yüklenmesinde en yararlı sonuçlan sağlayacak biçimde yapılmıştır.[8]
 
3.3 Ham Petrol Tankerleri (Crude Oil Tankers)

            Ham petrol tankerleri özellikle ham petrol taşımak üzere yapılmış, ikinci dünya savaşından sonra gelişmiş gemi tipidir. Sadece savaş sonrası dönemde ortaya çıkan talepten dolayı değil aynı zamanda politik ve ekonomik güçlerinde etkisiyle petrol olan ihtiyacın karşılanmasında büyük rol oynadıklarından sayıları ve tonajları artmıştır. Ham petrol tankerlerinin de tonaj büyüklüğü kendi içinde özel isim almalarına neden olmuştur.[9]
 
3.4 OBO (Cevher/Dökme/Petrol) Taşıyıcı Gemiler (Ore/Bulk/Oil Carriers)

            Çok amaçlı dökme yük taşımak üzere dizayn edilmiş gemilerdir. Bu gemiler 125000 Dwt civarında olurlar. Balastlı seyir sayısını azaltmak için yapılmış ekonomik bir sistemdir. Bu gemiler maden cevheri, hububat, dökme yağ taşırlar. Bunlarda geniş ambar ağızları, büyük ve kendinden trimli ambarları bulunur. Boyuna dökme yük perdeleri, asma tanklar ve kompartımanlar dizayn edildiğinden geminin Stabilite (denge) sorunları halledilmektedir. Özellikle maden taşıyıcıların D.B. tanklarının derinliği normal gemilerde daha fazladır. Böylece ağırlık merkezini yükseltmek ve ağır denizlerde geminin sert doğrumlu (Stiff) olmasını önlemek mümkün olmaktadır. [10] 
 
3.5 Feribotlar (Ferries)

            Bu tip ticaret gemileri, kısa sefer yaparak yolcu ve yük taşırlar. Bu teknelere araba da yüklenmektedir. Arabalar baş taraftaki rampalardan alınmaktadır.[11]
 
3.6 Ro-Ro Gemileri (Roll-on Roll-off Ships)

            Konteyner taşımacılığından esinlenerek geliştirilmiş bir uygulamadır. Bu tip gemilerde amaç yükleme-boşaltma süresini en düşük düzeyde tutarak işletme masraflarını azaltmaktır. Bu gemilerin baş-kıç veya bordada bulunan rampalarından tekerlekli araçlar veya tekerlekli taşıyıcılar (mafi trailers) üzerinde Konteynerler 'yüklenir. Gemide bulunan bir yükleme aracı (Tug Master) veya forkliftler yükleri gemiye almaya veya çıkartmaya yarar. Her gemide olmayan donanım ve cihazlar yeni dizayn gemilere konulmaktadır. Ro-Ro gemilerde bulunan asansör (lift), alt güverteye giren yüklerin üst güverteye çıkartılmasını sağlar. Yine bu tip gemilerde bulunan düzeltme (veya bayılma önleyici) tankları (anti heeling) ile geminin yarım derece sancak veya iskeleye bayılması durumunda otomatik olarak karşı bölüme balast alınarak gemi doğrultulmaktadır.[12]
 
 
 
 
 
 
 
3.7 Yolcu Gemileri (Passenger Ships)

            Yolcu gemileri düzenli hat gemileridir (liner). En büyük yolcu laynerleri en fazla[13]
yolcu trafiğinin görüldüğü ticaret rotaları üzerinde kurulmuştur. Yeryüzünde bu rotasyonun Avustralya ve Kuzey Amerika hattında toplandığı izlenir. Bu şekilde çalışan yolcu layner gemileri yolcu ve posta taşırlar fakat yüksek navlunla çabuk gitmesi gereken yükleri de alırlar. Böyle tipik bir layner yolcu gemisi 1200–2000 yolcu kapasitesine ve 28 knots sürate sahiptir. Bu gemiler 10000–80000 Gros ton arasında yapılırlar.[14]
 
3.8 LNG/LPG Tankerleri (LNG/LPG Tankers)

            Parlayıcı özelliği olan doğal gaz yaklaşık -162 derecede sıvılaştırılmış olarak özel basınçlı depolarda taşınır. Bu gemiler aynı özelliklere sahip olup sıvılaştırılmış olarak petrol türevi gazları taşırlar. LPG/LNG tankerler ile taşınan yükler, basınçlama, soğutma ve ya her iki yöntemin birlikte uygulanmasıyla sıvılaştırılırlar.[15]
 
3.9 Kimyasal Tankerler (Chemical Tankers)

            Kimyasal tankerler kimyevi madde ürünlerini taşımak üzere dizayn edilmiş tankerlerdir. Hemen hemen her sektörde kullanım alanına sahip olan değişik ürünlerden benzene, phenol, alcohols (ethanol, methanol), vegetable oils, luboils gibi ürünlerin yanı sıra “beyaz ürün” olarak adlandırılan jet fuel de taşınmaktadır.[16]
 
4.TİCARET GEMİLERİNDE KULLANILAN TEÇHİZATLAR
 
4.1 Güverte Donanımları
4.1.1 Bumbalar (Booms)

            Bumbalar, gemiden yükleri, botları veya herhangi bir cismi dışarı çıkartmakta veya gemiye almakta kullanılan direklere bağlı ağaç ve çelik çubuklardır. Bumbalar bir direğe, dikmeye veya güverte binasına da bağlı olabilirler. Bumbanın direğe bağlı alt ucuna topuk denir ve bu kısım aynı gizde olduğu gibi bir kaz boynu ile bağlanmıştır. Bumba topuğundan bir kaz boynu ile bağlı olduğundan üç düzlem üzerinde hareket etmek olanağı vardır. Bu avantaj da bir yük donanımı için en gerekli şeydir.[17]
 
4.1.2 Alavere Donanımı (Union Purchase)

            Karışık yüklerin yüklenmesinde kullanılan en tanınmış donanım biçimidir. Bu donanımın esasını, cundalarından aynı yük kancasına bağlı yük telinin donatıldığı iki bumba oluşturur. Bunlardan biri ambar ağzı üzerinde diğeri de rıhtım üzerinde konumlandırılmıştır. Yüklemede rıhtım bumbası ile yük kaldırılır, ambar bumbası ile indirilir. Boşaltmada bunun tersi uygulanır.[18]
 
 
 
4.1.3 Kreynler (Cranes)

            Günümüzün modern gemilerinin yük donanımları olarak kullanışlı ve pratik biçimlerde yapılan kreynleri (cranes) görmekteyiz. Geniş bir manevra sahaları olmaları, güvenli kaldırma ağırlıklarının büyük olması ve kullanılmaya her zaman hazır durumda bulunmaları kreynlerin olumlu yanlarıdır. Kreynlere çabucak bağlanabilen kepçeler vasıtasıyla dökme (Bulk) yüklerin kolayca elleçlenmeleri mümkün olur. Bu donanımlar seyir sırasında güvertedeki bağlanma yerlerine indirilerek yük kancalarından tutulmakta ve seyir sırasında istendiğinde süratle tek gemici tarafından kullanıma hazırlanabilmektedir.[19]
 
4.1.4 Vinçler (Vinches)

            Gemiye yük almak veya boşaltmak için kullanılan ambar ağızları civarındaki makinelerdir.[20] Karada bulunan devasa tiplerinden farklı olarak gemi güvertesi içindeki yer değiştirmeler için kullanılır.
4.1.5 Manikalar (Ventilators)

            Gemilerin kapalı bölümlerindeki kirli havayı emerek yerine temiz hava vermek için üst güvertelere uzatılmış baca şeklinde borulardır. Manikalar, dış basınç ile kapalı yerin basıncının farklı olması yüzünden havanın emilmesi prensibine göre iş görürler. Buna karşın ambarları ve makine dairesini havalandırmak için elektrik motoru ile çalıştırılan kuvvetli manikalar vardır, bunlara fan denir. Manikalar, adi manika, mantar manika gibi biçimlerine göre isim alırlar.[21]
 
4.1.6 Babalar (Bitts)

            Güvertelere dik olarak bağlanmış çift ıskarmoz başlarıdır. Bunlar silindirik bir yapıya sahip olup cıvata veya saplamalarla güverteye bağlanmıştır. Palamar halatları babaları volta edilir ve ya kasasından geçirilir.[22]
 
4.1.7 Kurtağzı (Fairlead)

            Gemilerin güvertelerinde küpeşteden dışarı açılmış deliklere yerleştirilen ve döner taburu olan donanımlardır. Dökme çelik veya çelik saçtan yapılırlar. Palamar halatı yön değiştirmek için kurtağzından geçer ve üzerine zor binince, halatın kesilmesi veya yıpranması önlenmiş olur.[23]
 
4.1.8 Mapa (Eyebolt)

            Mapalar, güvertelerin ve alabandaların gerekli yerlerine kaynatılmış uçları anele biçimli cıvatalardır. Bunlara halat çımaları, kilitler, liftin uskurları, bastikalar ve tornalar bağlanır.[24]
 
4.1.9 Koç Boynuzu (Cleat)

            Filikanın alabandalarına bağlanmış olan ve üzerine halat ve salvoların volta edilmesi için (V) biçiminde yapılan çelik parçalardır.[25]
 
4.1.10 Şeytan Çarmıhı (Jacop's Ladder)

            Gemicilerin bordadan aşağıya inmek için kullandıkları halattan yapılma portatif merdivenlerdir.[26]
 
4.1.11 Direkler (Masts)

            Direkler gemilerin güvertelerinden yukarıya doğru dikilen ve topukları bazen güvertedeki ıskaçaya veya omurgaya bindirilen, eğrilmemesi için baştan, kıçtan ve yandan çarmıh, patrisa ve ıstıralyalar ile bağlanan içi boş çelik saç borulardır.[27]
 
4.1.12 Irgatlar (Windlass)

 
 
            Gözdemirini denize funda etmek ve tekrar göze oturtmak için kullanılan, manevralarda palamar halatlarının vira etmeye yarayan makinelerdir.[28]
4.1.13 Demir (Anchor)

            Demirlerin ana görevi, gemileri deniz dibine bağlayıp, onları istenilen belirli bir deniz alanında tutmaktır. Ancak, bu ana görevlerinin dışında demirlerden, bir manevrayı başarmada ve olağanüstü durumlarda geminin istenmeyen bir hareketini önleme çalışmak için de yararlanılır.[29]     
 
4.1.14 Halat (Rope)

            Genel bir tanımlamayla, halatların ana işlevi bir kuvveti, bir yerden öbür yere iletmektir; ya da bir başka tanımlamayla, kuvvetin uygulama noktasının yerini değiştirmektir.[30] 
 
4.1.15 Kilitler (Shackles)

            Gemilerde gerektiğinde yükleri, gerektiğinde zinciri kilitlemek için kullanılan aparatlar.
 
4.2 Köprüüstü Donanımları
4.2.1 Standart manyetik pusula

            Manyetik pusula; pusula sehpası, pusla tası ve pusla kartı olmak üzere 3 ana kısma ayrılır. Manyetik yapılı pusula çeşididir. Manyetik kuzeyi gösterir. Herhangi bir elektrik arızasında da çalışabildiği için tercih edilir.
4.2.2 Cayro pusula (Gyro Compass)

            Cayro pusula mıknatısî bir alet olmayıp, elektrik enerjisi ile çalışan bir cihazdır. Elektriksel ve ya mekaniksel bir arıza olmadığı müddetçe hakiki kuzeyi gösterir. Elektrik kesilmesi halinde ve ya arıza durumunda ise kullanılamaz. Bu nedenle manyetik pusulanın yerini alamamıştır. Ancak hatası olmaması durumunda hakiki kuzeyi göstermesi, repiterlerin kullanışı açısından tercih edilir. Temel özellikleri; Sağlamlık ve Devinmedir.
 
4.2.3 Seyir haritaları (Nautical Charts)

            Seyir yapmak, için her gemide olması gereken haritalardır. Genel Haritalar, Parça Haritalar ve Portolun Haritalar olmak üzere 3 çeşittir.
 
 
 
 
4.2.4 Elektronik harita gösterme ve bilgi sistemi (ECDIS)

            ECDIS, denizcinin planlama ve emniyetli seyir ihtiyaçlarına cevap vermek üzere, elektronik haritayı, seyir uydu sistemlerinden aldığı konum bilgisiyle gösterebilen, kendisine bağlanan seyir yardımcılarından elde ettiği veriyi ekran üzerinde sergileyebilen, SOLAS 1974 Sözleşmesinin V/19 ve V/27 maddelerine göre, sistemde güncel harita kullanılması ve uygun bir yedeğinin bulunması durumunda, harita taşıma yükümlülüğünü karşıladığı kabul edilen seyir bilgi sistemidir.[31]

 
4.2.5 Seyir Yayınları (Nautical Publications)

            Denizcilere seyrettikleri sular, kıyılar, seyir yardımcıları, akıntılar, rüzgârlar, meteorolojik konular, buzlar hakkında bilgi veren kitaplardır. Admiralty tarafından yayınlanan bu kitaplar 72 adettir.
4.2.6 Radar (9 Ghz) 

            Her türlü hava koşullarında, karanlık, sis gibi gözle görmeye çok az olanak sağlayan ve ya hiç olanak vermeyen durumlarda herhangi bir hedefi arama ile bulmak, hedefin yönünü, mesafesini, hareketlerini, gerektiğinde çatışmayı önleme manevrasını saptamak ve izlemek için kullanılan cihazdır. Tam adı ‘Radio Detection and Ranging’ dir. 
 
4.2.7 İkinci Radar ( 3 Ghz / 9 Ghz )

            Gerekli olan seyir durumlarında ek olarak kullanılan, tercihi olarak 3 ve ya 9 Ghz olan, ana radar ile kısmen aynı özelliklere sahip radardır.
 
 
 
 
4.2.8 Oto Pilot (Auto Pilot)

            Gemiyi istenilen rotada tutan ve bunun için dümene komut eden cihazdır. Görüş koşullarının az olduğu zamanlarda, yoğun trafik içinde, dar kanallarda ve hatta denizli havalarda dümen iradesi oto pilota bırakılmaz. Başlıca faydaları; Az İnsan Gücü, Yakıtta Ekonomi, Zamanda Ekonomi, Makine yıpranmasını azaltma.
 
4.2.9 Otomatik Radar Pilotlama Cihazı (ARPA)

            ARPA, İngilizcesi ‘Automatic Radar Plotting Aid’ olan cihazın kısaltmasıdır. Radardan otomatik pilotlama kolaylığı sağlayan bir cihazdır. Yakalama, Koruma Çemberine Alma, İzleme ve Tokuş özelliklerine sahiptir.
 
 
 
4.2.10 Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS)

            AIS sisteminin temel işlevleri; yaklaşık olarak Türkiye’nin arama ve kurtarma sahasına karşılık gelen kapsama alanında, gemi ile gemi ve gemi ile sahil arasında gemilere ilişkin bilgilerin otomatik olarak karşılıklı iletişimini sağlamak ve seyreden gemilerin anlık izlenmesini sağlamaktır. Bu temel işlevler uygulamada, seyir emniyeti ve deniz güvenliği, arama ve kurtarma, kurtarma-yardım, yasadışı göç ve diğer ihlallerin önlenmesi gibi önemli konularda deniz trafiğinin izlenmesi ve bilgi alışverişi ihtiyaçlarının karşılanması suretiyle etkinliğin artırılmasını sağlamaktadır.[32]
 
4.2.11 Navtex (Navigational Telex)

            Seyir telexi anlamına gelmektedir. NAVTEX alıcı cihazları, NAVTEX kıyı istasyonlarının denizcilik ve seyir uyarılarının yapıldığı frekansa sabit olarak ayarlanmış bir alıcı cihaz ve aldığı bilgileri özel bobin halindeki kâğıda yazan printerden oluşan küçük bir cihazdır.[33] Hava raporları, tatbikat bilgileri ve seyir bilgileri verir.
 
4.2.12 VHF-MF-HF DSC

            VHF-MF-HF bantları kullanarak, Gemi-Gemi, Gemi-Kıyı, Kıyı Gemi yönünde Tehlike, Acelelik, Emniyet veya Rutin çağrı gönderilmesi için oluşturulmuş sistemdir. Cep telefonu gibi düşünülebilir. Gönderimler alarmlı ve kısıtlı bilgiler içerir. Bunlar: Format belirleyici-Adres bilgisi-Çağrı türü-Kategori bilgisi-İstasyonun MMSI Numarası-İleri haberleşme türü-Geminin pozisyonu ve Zaman bilgilerini içerir. Bu bilgiler özel bir gemiye, istasyonlara, tüm gemilere yönlendirilerek gönderilir.[34]
 
4.2.13 VHF MF-HF TELSİZ TELEFON
            GMDSS sistemindeki haberleşme tekniklerinden birisidir. GMDSS’te Telsiz Telefon haberleşmesi, VHF bandında 156–174 MHZ bandı arasında kullanılan kanallarla yapılır. MF-HF bandında ise 1605–4000 KHZ, (MF) ve 4000–27500 KHZ (HF) bantlarında kullanılan kanal ve frekanslarda yapılır. VHF iletişiminde kanal numarası söylenir. MF-HF bandında frekans söylenir. VHF Telsiz Telefon haberleşmesinde gemilerin antenlerinin birbirlerini görmesi ya da A1 denizalanı içinde bulunmaları gerekir, MF-HF bandında antenlerin birbirini görmesi gerekmez. MF-HF ile elektromagnetik dalgaların iyonosfer tabakasından yansıması ile uzun mesafe iletişimi sağlanmaktadır.[35]
 
 
 
4.2.14 MF-HF TELSİZ TELEX
            GMDSS sisteminden önce kullanılan MORS Telsiz Telgraf haberleşmesindeki zorluk ve zaman kaybını önlemek için GMDSS’in başladığı tarihten itibaren kullanılan ve MORS Telsiz Telgraf’ı kullanımdan kaldıran Telsiz Telex zaman kaybını önemli ölçüde azaltmakta ve büyük bir iletişim kolaylığı sağlamaktadır. Çok kolay ve etkili bir sistemdir. Bu sistem MF-HF bantlarında yani 1605–27500 KHZ arasında Telsiz Telefon iletişimine alternatif olarak kullanılan iletişim tekniğidir. Telex kısaltmaları ve Q kodları kullanılır. Bu iletişim hava şartlarından ve atmosferik şartlardan fazla etkilenmez bunu önlemek için mevsim ve gün şartları, haberleşme yapılacak mesafe ve uygun frekanslar kullanılarak kaliteli bir Telsiz Telex iletişimi yapılabilir. Telsiz Telex’te haberleşme ücretleri tam otomatik istasyonlar yardımıyla olduğunda haberleşme yapılan süre ile, manüel yani yarı otomatik istasyonlar yardımıyla yapılan haberleşmeler ise minimum süreye ve katlarına göre ücretlendirilir.[36]
 
4.2.15 Inmarsat 

            GMDSS sisteminde tehlike-emniyet haberleşmeleri, tamamen geminin tercihine bağlı olmak üzere ya, karasal(yersel) servis yani VHF, HF ve MF frekans bantları kullanılarak ya da INMARSAT sistemi vasıtasıyla yapılacaktır. Bu tercihin belirlenmesinde, geminin seyir yaptığı sular önemli bir etkendir. Kıyılara yakın ve gelişmiş ülkelerin karasularında seyir yapılıyorsa, yersel servis özellikle VHF ve MF bantlarında güvenilir tehlike-emniyet haberleşmeleri yapılabilir. Ancak, okyanusta, ya da az gelişmiş ülkelerin kara sularında seyir yapılacaksa, arama kurtarma çalışmalarının daha etkin bir şekilde ulaştırılabilmesinin temini için, INMARSAT sistemi tercih edilebilir.[37] Tamamen dijital teknikleri kullanarak, uçlar arasında yazılı mesaj ve veri gönderimi ya da alımı yapabilen bir sistemdir. INMARSAT C ile sesli haberleşme yapmak mümkün değildir. Az yer kaplaması, yatırım maliyetinin INMARSAT A ve INMARSAT B’ye oranla çok daha düşük olması sebebiyle tercih edilmektedir. Ocak 1991 den itibaren ticari kullanıma sunulmuştur.[38]
 
4.2.16 Arama ve Kurtarma Etkin Yansıtıcısı (SART)

            Bu cihaz tehlikedeki geminin pozisyonunu çevredeki gemilerin radarına gösteren mevkii bildiricisidir. 9 Ghz (3cm) bandında çalışır ve X band radarlardan yansıyan dalgalarla aktif olur.[39]
 
4.2.17 Acil Durum Konum Gösterici Telsiz Vericileri (EPIRB)

            Epirb’ler tehlikedeki bir geminin durumunu uydulara ve dolayısıyla da kıyıdaki istasyonlara gemi mevkii bilgilerini sinyalleriyle bildiren cihazlardır.[40] Epirb’ler suda yüzebilirler, manüel ya da otomatik olarak çalışabilirler.[41]
 
4.2.18 VHF El Telsizi

            Portatif VHF El Telsizleri, GMDSS sisteminde, can kurtarma aracında bulundurulması gereken telsiz cihazlarından bir tanesidir. Bu cihazlar gemiyi terk ederek can kurtarma aracına binen kazazedeler ile arama çalışması yapan gemiler arasında yapılacak haberleşmeler için düzenlenmiştir.[42]
 
4.2.19 Uzun Mesafe Tanımlama ve İzleme Sistemi (LRIT)

 
            LRIT uluslar arası sularda seyahat eden gemilerin tanımlanabilmesi ve izlenebilmesi için uygulamaya konulmuş bir sistemdir. Sistem, gemilerin tanımlanması yansı sıra bölgelerdeki faaliyet ve yoğunluk belirleme amacı ile de kullanılacaktır.[43]
 

4.2.20 Seyir Data Kaydedici (VDR)

            Tarih ve saat, GPS pozisyon, hız, yön, köprüüstü konuşmaları, radar ekran resmi, VHF konuşmaları, alarmlar, rüzgâr hız ve yön bilgilerini kayıt altına alan cihazdır. Bir nevi kara kutudur.
 

4.2.21 Makine Telgrafı (Engine Telegraph)

            Köprü ve makine dairesi arasında ana makinenin yol alma komut haberleşmesini sağlayan sistemdir. Köprüden kontrollü ana makinelerde bu telgraf sistemi emergency olarak bulundurulmak zorundadır.[44]
 
4.2.22 Karaya Göre Hız ve Mesafe Ölçme Cihazı (Speed and Distance Measuring Device)

            Geminin hızını karaya göre ölçen cihazdır. Geminin hızını ölçmek için çeşitli yöntemlerin ve aletlerin kullanılması denizde gemilerin kullanılması kadar eskidir. Paraketeler bu maksat ile uzun zamandan beri kullanılmaktadır. Ancak son zamanlarda kullanılan paraketeler, elektroniğin gelişmesi sonucu, ilk paraketelerden oldukça farklıdır.[45]
 
4.2.23 Suya Göre Hız ve Mesafe Ölçme Cihazı (Speed and Distance Measuring Device)

 
            Geminin hızını suya göre ölçen cihazdır. Genel olarak, ses dalgaları 200–400 m. derinlikler arasında bulunan "derin dağıtma katmanı (DSL = deep scattering layer)" tarafından emilir ve dağıtılır. Bu sebeple bu paraketeler, 200 m. den daha derin diplerden eko almazlar. Bununla beraber, alçak frekans kullanan ve yüksek güçlü paraketelerde 600 m. derinliğe kadar eko almak mümkündür. 200 m. den daha derin olan yerlerde, dip ekosu alınamayınca, modern akustik paraketelerin çoğu, otomatik olarak, "Su (Water Track)" durumuna gelir. Bu durumda cihaz, ya derin dağıtma katmanından veya gemi omurgasının 10 ilâ 30 m. altındaki su kitlesinden alınan ekolara göre çalışır, yani hız ölçer. "Su" durumuna geçiş otomatik olmakla beraber el ile de yapılabilir.   Bu maksatla parakete kontrol birimi üzerinde, iki durumlu bir kontrol düğmesi bulunur. Durumlardan biri    "Dip (Bottom Track)", diğeri "Su" dur.[46]
 
4.2.24 Derinlik Ölçme Cihazı (Echo Sounder)

            Geminin bulunduğu mevkideki suyun derinliğini ölçmek ve ya balık sürülerini bularak derinliklerini ölçmek için kullanılır. Bu cihaz deniz dibine süpersonik ve ultrasonik ses dalgaları göndererek çalışır.
 
 
 
 
4.2.25 Dümen, Pervane, Borda Pervane, Dönme Yarıçapı Piç ve Operasyon Mod Göstergeleri

            Dümenin, pervanenin, borda pervanesinin, piç, dönme yarıçapı ve operasyonlarının göstergeleridir. Bunlarla ilgili sayısal değerleri gösterir.
 
4.2.26 Acil Dümen Mevki Telefonu (Telephone to Emergency Steering Position)

            En üst köprüden dümen köşküne dümen kumandalarını nakletmek ve keza makine dairesi ile kazan önü arasında kazanların fayrap vesaire hususunda muhabereyi temin etmek için kullanılan cihazdır.[47]
 
 
 
 
 
 
4.2.27 Gündüz İşaret Lambası (Daylight Signalling Lamp)

            Bir seyir haberleşme cihazıdır. Görsel haberleşme cihazlarındandır. Birçok tipi mevcuttur. Mors alfabesi ile muhabere sağlanır.
 
4.2.28 Radar Yansıtıcı (Radar Reflector)

            Yansıtıcı yüzeyine gelen tüm ışınlar optik kanunlarına (geometriye) uygun olarak anten eksenine paralel biçimde yansıtılırlar. Besleme kaynağından küresel biçimde yayılarak yansıtıcıya varan bu ışınlar, yansıtıcı tarafından 180° faz farkıyla yansıtılırlar ve bütün ışınların paralel yayıldığı düz bir dalga cephesi oluştururlar. Böylece ışınlar parabol eksenine dik herhangi bir düzleme kadar yollarını değiştirmeden yayılırlar.[48]
 
 
 
4.3 Makine Donanımları
4.3.1 Ana Makineler (Main Engine)

            Teknenin makine dairesinde bulunan Ana makine (Main engine), gemiyi hareket ettirecek sevk gücünü oluşturur.[49]
 
4.3.2 Yardımcı Makineler (Genarators)

            Yardımcı makine veya jeneratör (Genarator) denen ve iki veya daha fazla sayıda bulunan dizel makineler de aydınlatma, elektrikli cihazların çalışması, havalandırma ve soğutma için gerekli olan elektrik gücünü temin eder.[50]
 
4.3.3 Soğutma Makineleri (Refrigerating Machines)

            Yanma sonucu açığa çıkan ısı nedeniyle ısınan yanma odası elamanlarının soğutulmasını sağlayan makinelerdir.[51]
 
4.3.4 Acil Durum Dizel Jeneratörü (Emergency Diesel Generator) 

            Gemilerin ana jeneratörlerinin arıza yapmaları veya bir çatışma sırasında makine dairesine giren deniz suyu nedeniyle, çalıştırılamamaları gibi acil durumlarda kullanılan elektrik üreteçlerine “Emercensi jeneratör” adı verilir. Gemilerin genellikle makine dairelerinin üst kısımlarında bulunurlar. Ana jeneratörün çalışmadığı durumlarda kullanılırlar.[52]]]>