https://www.turkdenizcileri.com/ Wed, 26 Aug 2026 04:11:40 +0000 MyBB https://www.turkdenizcileri.com/Konu-denizcilik-sozlugu.html Sun, 07 Dec 2014 11:56:53 +0200 aytemiz89]]> https://www.turkdenizcileri.com/Konu-denizcilik-sozlugu.html Y-Z
Yaka: Yelkenlerin köşelerine ve yakalarına denir.Yakamoz: Su içinde ışık biriktirebilen tekhücrelilerin total yansıma halinde ışıldamasıYalpa: Teknenin sancaktan iskeleye, iskeleden sancağa dalgaların bordadan alınması ile sallanmasıYalpa omurgası: Teknelerin yalpalamasını azaltmak için karina kısmına baştan kıça doğru uzunan omurga biçimindeki çıkıntı.Yan yelkenler: Yarım serenler ve gizler üzerine açılan yelkenler ile flok ve valenalarYarımoturak: Kürek çekerken ayak dayanılan ağaç puntal [yatay]Yaslamak: Bir teknenin hareket kabiliyetini kaybederek, akıntı veya rüzgar etkisi ile bir rıhtıma veya başka bir tekne üzerine düşmesiYeke: Dümen başına takılıp dümenin istenilen tarafa basılması için kullanılan demir veya ağaçtan yapılmış kol.Yelpaze: Dümenin su içindeki en geniş kısmıYoma: Genellikle kalın halatlara denir.Yürya: Bir palanganın tirentisini veya bir halatın elle çekerken üzerine yatarka mola vermeksizin çekmek.

Zincir manikası: Zincirlik ile üst güverte arasında zincirin arasından geçtiği madeni boru.Zincirlik: Teknelerin baş tarafında başaltında demir zincirlerinin muhafaza edildiği yer.Zırh güverte: Eski zırhlı harp gemilerinde mermilerin delip geçmemesi için konan çelik güverte


V
Varagele: İki nokta arasında gerilmiş olan kuvvetlice bir halat üzerinde hareket eden bir makaraya bağlı sepet veya iskemle donanımlı insan ve eşya taşımak için kullanılan donanım.
Vardavela: Teknelerin küpeştelerinde ve borda iskelelerinde personelin korunması için dikilmiş bulunan sabit veya yatar kalkar puntellerin üzerine yatay olarak geçirilmiş demir veya ağaç tiriz.Vardavela punteli: Küpeştelere konmuş olan ağaç veya demir sabit veya yatıp kalkan punteller.Varil: Mancana büyüklüğündeki madeni fıçıVeledibarka: Fırtınalı havalarda pruva ana istrelyası üzerine açılan flok.Veleistralye yelkeni: Pruva direğinden sonra gelen direk üzerine açılan yan yelkenin sereniVelena: Direkler arasındaki istrelyalar üzerine açılan üçgen şeklindeki yelkenler.Vento: Bumbaları ve mataforaları bir taraftan diğer tarafa dirisa edebilmek ve sabit tutabilmek için cundalarından alınan halatlar. Bu halatlar gerekirse palangalara da bağlanır.Vinç: Gemiye yük alıp vermede kullanılan, ambar ağızlarına yakın olarak konmuş hidrolik - elektrik veya istimle açılan makineler.Vira: Vidayı, cıvatayı, ırgat veya vinci çevirmek sarma yönünde verilen komut.Viya: Gemiyi veya tekneyi istenilen rotaya döndükten sonra, istenilen yöne seyredilmesi için verilen komut.Volta: Bir halatın babaya veya biteye bir kez dolaştırmakVolta almak: Halatın veya demir zincirinin birbirine dolaşması.

S-Ş
Safra: Bir teknede denge sağlanması için sintinesine konan ağırlık.Sağanak: Rüzgarın eserken birdenbire şiddetli esmesi.Salma: Bir teknenin rüzgara veya akıntıya bağlı olarak dönmesiSalma omurga: Yelkenli bir teknede içerden indirilip kaldırılan madeni veya ağaç levha.Salpa: Demirin deniz dibinden kurtulması, ağırlığını zincire binmesi.Sancak: Bayrak veya teknenin sağ yarısı, sağ tarafıSancak alabanda: Dümenin sancak tarafa doğru en çok basılabilmesi için verilen emir.Sancak gönderi: Kıç tarafa güverteden sancak çekmek için dikilmiş gönder.Saravele: Yelkenin sarılması için verilen komuta denir.Savlo: Sancak çekmek için kullanılan 1,5 burgatalık ince halatSelviçev: Yelkenli bir gemi armasındaki hareketli halatlar.Seren: Direkler üzerinde yelken açmak için ve işaret çekmek için yatay olarak bağlanmış gönder.Seren yakası: Yelkenlerin derene bağlı üst kısımları. (matafyon yakası).Sığ su: Denizin (genellikle sahil kısmına yakın) herhangi bir kısmında teknelerin seyretmelerine uygun olmayacak şekilde az su bulunan pek derin olmayan yerlere denir.Silyon feneri: Gece ve karanlıkta gemilerin seyir halindeyken pruva ve grandi direkleri cundalarında yaktıkları ufkun 20 kertelik bir sahasından berrak havada en az 5 milden görülebilen ve pruvadaki grandiye nazaran daha aşağıda olan fenerlerdir. (Beyaz renklidirler).Sintine: Bir teknenin su altında kalan ıslak kısmının iç tarafıdır.Sis işareti: Siste seyir halindeki gemilerin birbirlerine durumlarını belirtmek üzere düdükle verdikleri işaret.Sis kampanası: Demirde veya şamandırada yatan gemilerin siste mevkilerini belirtmek için çaldıkları kampanaSiy: A Kürek çekerken tekneyi geriye itmek için verilen komut.Soğra (sokra): Armuz kaplamada, kısa gelen kaplama tahtalarının uçlarının birleştiği yerdeki çizgi.Suga etmek: Vira edip sıkıştırmak. (Suga kastanyola, suga cıvata vb).Su hattı: Teknenin gövdesinde ıslak yüzeyle kuru yüzeyi arasında meydana gelen çizgi.Sübye armalı: Direklerinde seren yelkenleri olmayıp sadece yan yelkenleri bulunan tekneler.Sülyen: Yeni konan ya da raspa edildikten sonra temizlenmiş olan çelik veya demir saçlar üzerine koruyucu bir astar olarak sürülen genellikle kırmızı renkteki boyaSürme omurga: Salma omurga da denilebilir. [Ana omurga bedenine açılan bir yarıktan aşağı yukarı hareket ettirilebilen tahta veya madeni levha şeklindeki omurga olup yelkenli teknelerde yelkenle seyir anında devrilmemek veya rüzgar altına düşmemek için kullanılır].

Şapka: Direklerin üst uçlarına geçirilmiş yuvarlak tablaŞeytan çarmıhı: İki halat arasına ağaç basamaklarla yapılan bordadan sarkıtılan merdiven.


T-U
Talvek hattı: Boğazlarda ortadan geçtiği varsayılan hatTarak gemisi: Limanları ve geçitleri derinleştirmek için kepçeli olarak yapılmış özel gemiTava: Borda iskelelerinin altında ve üstünde durulacak yer [İskele tavası]Tavlon güverte: Çok güverteli gemilerin üsten itibaren aşağıya doğru beşinci güvertesi.Eski harp gemilerine ait bir güverte katıTayfa: Ticaret gemilerindeki gemicilerTente: Güverteyi yağmur ve güneşten korumak için güverte üzerine açılan branda veya başka bir malzememden yapılmış örtüTente omurgası: Tentenin orta kısmına ve altına konulan ağaçTersane: Gemi yapılan fabrika, tezgah veya sanayi merkeziTirenti: Bir halatın çekilen çımasıTırnak: Demirin kollarının ucundaki tırnak şeklindeki kısımToka etmek: Bir şeyi yerine kadar kaldırmak [Sancak toka etmek, işaret toka]Tornistan: Geri gitmekTramola: Yelkenle seyirde rüzgarın bir kontradan diğer kontraya önce pruvanın geçmesi ile yapılan dönüş.

Uçkurluk: Bir sancağın direk veya rüzgar üstü tarafındaki yakasındaki takviye edilmesi için geçirilen beyaz renkli şerit. Bu taraftaki yakaya uçkurluk yakası ve içinden geçirilen ve iki ucunda da kanca bulunan salvoya da uçkurluk salvosu denir.Uskuna: Pruva direği kabasorta armalı, grandi direği sübye armalı iki direkli yelkenli tekneUsturmaça: Bir birinin üzerine veya rıhtıma yanaşan teknelerin bordalarının göçmemesi veya boyalarının bozulmaması için araya koydukları ağaç,i lastik, plastik veya halatlardan yapılmış olan, balon, silindir biçimindeki yastık.

R
Radansa: Halatların çımalarında kasa yapmakta kullanılan madeni halka biçimindeki malzeme
Randa yelkeni: Yelkenli bir teknede en geriye açılan yan yelkeni.Roda: Kullanılmamış, açılmamış nebati halat sargısı.Rota: Geminin üzerinde gittiği çizgi.Ruba etmek: Yelkenle rüzgarı başa alarak tekneyi geriletmekRüşvet güverte: Yolcu gemilerinde filikaların üzerine oturtulduğu kalastraların bulunduğu güverte.Rüzgar altı: Rüzgarın estiği yönün aksi.Rüzgar yakası: Bir yelkende rüzgarın estiği taraftaki yaka.Rüzgarüstü: Rüzgarın estiği yön.

]]> Y-Z
Yaka: Yelkenlerin köşelerine ve yakalarına denir.Yakamoz: Su içinde ışık biriktirebilen tekhücrelilerin total yansıma halinde ışıldamasıYalpa: Teknenin sancaktan iskeleye, iskeleden sancağa dalgaların bordadan alınması ile sallanmasıYalpa omurgası: Teknelerin yalpalamasını azaltmak için karina kısmına baştan kıça doğru uzunan omurga biçimindeki çıkıntı.Yan yelkenler: Yarım serenler ve gizler üzerine açılan yelkenler ile flok ve valenalarYarımoturak: Kürek çekerken ayak dayanılan ağaç puntal [yatay]Yaslamak: Bir teknenin hareket kabiliyetini kaybederek, akıntı veya rüzgar etkisi ile bir rıhtıma veya başka bir tekne üzerine düşmesiYeke: Dümen başına takılıp dümenin istenilen tarafa basılması için kullanılan demir veya ağaçtan yapılmış kol.Yelpaze: Dümenin su içindeki en geniş kısmıYoma: Genellikle kalın halatlara denir.Yürya: Bir palanganın tirentisini veya bir halatın elle çekerken üzerine yatarka mola vermeksizin çekmek.

Zincir manikası: Zincirlik ile üst güverte arasında zincirin arasından geçtiği madeni boru.Zincirlik: Teknelerin baş tarafında başaltında demir zincirlerinin muhafaza edildiği yer.Zırh güverte: Eski zırhlı harp gemilerinde mermilerin delip geçmemesi için konan çelik güverte


V
Varagele: İki nokta arasında gerilmiş olan kuvvetlice bir halat üzerinde hareket eden bir makaraya bağlı sepet veya iskemle donanımlı insan ve eşya taşımak için kullanılan donanım.
Vardavela: Teknelerin küpeştelerinde ve borda iskelelerinde personelin korunması için dikilmiş bulunan sabit veya yatar kalkar puntellerin üzerine yatay olarak geçirilmiş demir veya ağaç tiriz.Vardavela punteli: Küpeştelere konmuş olan ağaç veya demir sabit veya yatıp kalkan punteller.Varil: Mancana büyüklüğündeki madeni fıçıVeledibarka: Fırtınalı havalarda pruva ana istrelyası üzerine açılan flok.Veleistralye yelkeni: Pruva direğinden sonra gelen direk üzerine açılan yan yelkenin sereniVelena: Direkler arasındaki istrelyalar üzerine açılan üçgen şeklindeki yelkenler.Vento: Bumbaları ve mataforaları bir taraftan diğer tarafa dirisa edebilmek ve sabit tutabilmek için cundalarından alınan halatlar. Bu halatlar gerekirse palangalara da bağlanır.Vinç: Gemiye yük alıp vermede kullanılan, ambar ağızlarına yakın olarak konmuş hidrolik - elektrik veya istimle açılan makineler.Vira: Vidayı, cıvatayı, ırgat veya vinci çevirmek sarma yönünde verilen komut.Viya: Gemiyi veya tekneyi istenilen rotaya döndükten sonra, istenilen yöne seyredilmesi için verilen komut.Volta: Bir halatın babaya veya biteye bir kez dolaştırmakVolta almak: Halatın veya demir zincirinin birbirine dolaşması.

S-Ş
Safra: Bir teknede denge sağlanması için sintinesine konan ağırlık.Sağanak: Rüzgarın eserken birdenbire şiddetli esmesi.Salma: Bir teknenin rüzgara veya akıntıya bağlı olarak dönmesiSalma omurga: Yelkenli bir teknede içerden indirilip kaldırılan madeni veya ağaç levha.Salpa: Demirin deniz dibinden kurtulması, ağırlığını zincire binmesi.Sancak: Bayrak veya teknenin sağ yarısı, sağ tarafıSancak alabanda: Dümenin sancak tarafa doğru en çok basılabilmesi için verilen emir.Sancak gönderi: Kıç tarafa güverteden sancak çekmek için dikilmiş gönder.Saravele: Yelkenin sarılması için verilen komuta denir.Savlo: Sancak çekmek için kullanılan 1,5 burgatalık ince halatSelviçev: Yelkenli bir gemi armasındaki hareketli halatlar.Seren: Direkler üzerinde yelken açmak için ve işaret çekmek için yatay olarak bağlanmış gönder.Seren yakası: Yelkenlerin derene bağlı üst kısımları. (matafyon yakası).Sığ su: Denizin (genellikle sahil kısmına yakın) herhangi bir kısmında teknelerin seyretmelerine uygun olmayacak şekilde az su bulunan pek derin olmayan yerlere denir.Silyon feneri: Gece ve karanlıkta gemilerin seyir halindeyken pruva ve grandi direkleri cundalarında yaktıkları ufkun 20 kertelik bir sahasından berrak havada en az 5 milden görülebilen ve pruvadaki grandiye nazaran daha aşağıda olan fenerlerdir. (Beyaz renklidirler).Sintine: Bir teknenin su altında kalan ıslak kısmının iç tarafıdır.Sis işareti: Siste seyir halindeki gemilerin birbirlerine durumlarını belirtmek üzere düdükle verdikleri işaret.Sis kampanası: Demirde veya şamandırada yatan gemilerin siste mevkilerini belirtmek için çaldıkları kampanaSiy: A Kürek çekerken tekneyi geriye itmek için verilen komut.Soğra (sokra): Armuz kaplamada, kısa gelen kaplama tahtalarının uçlarının birleştiği yerdeki çizgi.Suga etmek: Vira edip sıkıştırmak. (Suga kastanyola, suga cıvata vb).Su hattı: Teknenin gövdesinde ıslak yüzeyle kuru yüzeyi arasında meydana gelen çizgi.Sübye armalı: Direklerinde seren yelkenleri olmayıp sadece yan yelkenleri bulunan tekneler.Sülyen: Yeni konan ya da raspa edildikten sonra temizlenmiş olan çelik veya demir saçlar üzerine koruyucu bir astar olarak sürülen genellikle kırmızı renkteki boyaSürme omurga: Salma omurga da denilebilir. [Ana omurga bedenine açılan bir yarıktan aşağı yukarı hareket ettirilebilen tahta veya madeni levha şeklindeki omurga olup yelkenli teknelerde yelkenle seyir anında devrilmemek veya rüzgar altına düşmemek için kullanılır].

Şapka: Direklerin üst uçlarına geçirilmiş yuvarlak tablaŞeytan çarmıhı: İki halat arasına ağaç basamaklarla yapılan bordadan sarkıtılan merdiven.


T-U
Talvek hattı: Boğazlarda ortadan geçtiği varsayılan hatTarak gemisi: Limanları ve geçitleri derinleştirmek için kepçeli olarak yapılmış özel gemiTava: Borda iskelelerinin altında ve üstünde durulacak yer [İskele tavası]Tavlon güverte: Çok güverteli gemilerin üsten itibaren aşağıya doğru beşinci güvertesi.Eski harp gemilerine ait bir güverte katıTayfa: Ticaret gemilerindeki gemicilerTente: Güverteyi yağmur ve güneşten korumak için güverte üzerine açılan branda veya başka bir malzememden yapılmış örtüTente omurgası: Tentenin orta kısmına ve altına konulan ağaçTersane: Gemi yapılan fabrika, tezgah veya sanayi merkeziTirenti: Bir halatın çekilen çımasıTırnak: Demirin kollarının ucundaki tırnak şeklindeki kısımToka etmek: Bir şeyi yerine kadar kaldırmak [Sancak toka etmek, işaret toka]Tornistan: Geri gitmekTramola: Yelkenle seyirde rüzgarın bir kontradan diğer kontraya önce pruvanın geçmesi ile yapılan dönüş.

Uçkurluk: Bir sancağın direk veya rüzgar üstü tarafındaki yakasındaki takviye edilmesi için geçirilen beyaz renkli şerit. Bu taraftaki yakaya uçkurluk yakası ve içinden geçirilen ve iki ucunda da kanca bulunan salvoya da uçkurluk salvosu denir.Uskuna: Pruva direği kabasorta armalı, grandi direği sübye armalı iki direkli yelkenli tekneUsturmaça: Bir birinin üzerine veya rıhtıma yanaşan teknelerin bordalarının göçmemesi veya boyalarının bozulmaması için araya koydukları ağaç,i lastik, plastik veya halatlardan yapılmış olan, balon, silindir biçimindeki yastık.

R
Radansa: Halatların çımalarında kasa yapmakta kullanılan madeni halka biçimindeki malzeme
Randa yelkeni: Yelkenli bir teknede en geriye açılan yan yelkeni.Roda: Kullanılmamış, açılmamış nebati halat sargısı.Rota: Geminin üzerinde gittiği çizgi.Ruba etmek: Yelkenle rüzgarı başa alarak tekneyi geriletmekRüşvet güverte: Yolcu gemilerinde filikaların üzerine oturtulduğu kalastraların bulunduğu güverte.Rüzgar altı: Rüzgarın estiği yönün aksi.Rüzgar yakası: Bir yelkende rüzgarın estiği taraftaki yaka.Rüzgarüstü: Rüzgarın estiği yön.

]]> https://www.turkdenizcileri.com/Konu-gemici-baglari-ile-ilgili-deyimler.html Thu, 07 Mar 2013 14:28:40 +0200 aytemiz89]]> https://www.turkdenizcileri.com/Konu-gemici-baglari-ile-ilgili-deyimler.html


BAĞ : (Knot) Halat ve incelerin kuvvetlerinden hiç bir şey kaybetmeden, çıma/bedenlerine kolayca volta ve for a olabilecek şekilde yapılan denizciliğe has düğümlere denir.

ÇIMA : (Ends) Halat ve incelerin uç kısımlarına denir.

DOBLİN : (Loop) Halat ve inceleriniki çımasından gergin olmayacak şekilde tutulduğunda meydana gelen sarkık orta kısıma denir.

BEDEN : (Shank) Halat ve incelerin iki çıma arasında kalan kısmına denir.

KROS : (Loop) Halat ve incelerin bedenlerinin üst üste gelmesi ile oluşan yuvarlağa denir.


KASA : (Eye, Splıced Loop Of A Rope) Halat ve incelerin çımalarının beden
üzerine yatırılarak dikiş veya piyanla tutturulması sonucu meydana gelen yuvarlak kısma denir.

VOLTA : (Round Turn) Halatların herhangi bir yere veya kendi bedeninin üzerine bir defa sarılması işlemine denir.

MEZEVOLTA : (Half Hıtch) Halatların herhangi bir yere veya kendi bedeni üzerine bir defa sarılmasından sonra, çımaların aksi istikametlere çekilmesi ile oluşan bağa denir.

DÜĞÜM : (Sıngle Knot) Halatların bedenleri üzerine bir kros meydana getirilip, çımalarından herhangi birinin bu krosun içinden alınıp, çekilmesi ile meydana gelen bağdır.


GEMİCİ BAĞLARININ KULLANILDIKLARI
YERLER VE YAPILIŞLARI


KAZIK BAĞI : (Clove Hıtch) Vasıta ve usturm
aça parimalarını puntel ve vardevelalara bağlamakta kullanılır.

YAPILIŞI : Bağlanacak halatın bağlama payı ayrıldıkdan sonra bağ yapılacak yere, çımayla üstten bir volta alınır. Alttan gelen çıma, beden üzerinden çapraz şekilde alınıp, çıma bağlanacak yerin altından dolaştırıldıktan sonra çapraz bedenin altından alınır. Çıma suga edilmek suretiyle bağ tamamlanır.


ÇİFTE KAZIK BAĞI : (Rollıng Hıtch) Kazık bağının daha sağlam olması için yapılan bağdır. Kazık bağının kullanıldığı yerlerde kullanıldığı gibi, tenteleri, tente tellerine gergin bir şekilde bağlamakta da kullanılır

YAPILIŞI : Kazık bağı yapıldıktan sonra çapraz bedenin altından ikinci bir volta daha alınarak yapılan bağ suga edilmek suretiyle tamamlanır.


FORALI KAZIK BAĞI : (Let Go Clove Hıtch) Kazık bağının daha kolay for a edilmesi için yapılan bağdır.

YAPILIŞI : Kazık bağı yapıldıktan sonra alttan gelen çıma, uzun bırakılarak doblin yapılır. Bu doblin çıma çapraz bedenin altından geçirilerek suga edilir.

SANCAK BAĞI : (Sheet Bend) Fırdöndüsü bulunamayan sancak savlolarını sancaklara bağlamakta veya bir halatın çımasını diğer bir halatın kasasına eklemekte kullanılır


YAPILIŞI : Bağlanacak iki çımadan bir tanesine küçük bir doblin kasa yapılır. Diğer çıma, bu doblin kasanın altından ve içinden geçirilir. İkinci işlem olarak çıma, doblin kasanın etrafından dolaştırılır. Doblin kasa ile kendi bedeni arasına sokulur. Çıma ve uzun beden suga edilmek suretiyle bağ tamamlanır



ÇİFTE SANCAK BAĞI : (Double Sheet Bend) Sancak bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır. Sancak bağının daha kuvvetli olması için yapılır. Yelken ıskotalarını, ıskota yakalarına bağlamada bu bağ kullanıldığından, diğer bir adı da ıskota bağıdır.





YAPILIŞI : Sancak bağı yapıldıktan sonra doblin kasa ile üst bedenin arasından geçen çıma, alttan ikinci kez dolaştırılır. Çıma ile bedenin beraber boşu alınmak suretiyle bağ sıkıştırılır.


FORALI SANCAK BAĞI : (Let Go Sheet Bend) Yağışlı havalarda ve sert rüzgarlarda sancak bağı sıkışacağından, forasında kolaylık sağlamak amacıyla yapılan bağdır.



YAPILIŞI : Sancak bağı yapılırken doblin kasa ile bedenin altından alınan çıma, doblin yapılmak suretiyle aynı yerden alınması ve çımaların suga edilmesiyle bağ tamamlanır





YAPILIŞI : Halat çımaları yan yana getirilir. Birbiri üzerine yarım volta alınır. Çımalar geriye doğru döndürülüp, tekrar yan yana getirilir. Altta kalan çıma üstteki çımanın üstünden içeri doğru çekilmek suretiyle bağ tamamlanır.


ÇİFTE YOMA BAĞI : (Double Carrik Bend) Yoma bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır. Daha sağlam olması için yapılır.






YAPILIŞI : Bağlanacak halatın sol taraftaki bedeni altta çıması üstte olmak üzere bir kros yapılır. Sağdaki halatın çıması, krosun üst ortasına doğru uzatılır. Uzatılan bu çıma soldaki bedenin altından, kros çımasının üstünden ve krosun altından alınmak suretiyle bağ tamamlanır. Her iki çıma bedenler üzerine piyanlanır.



MEZEVOLTALI YOMA BAĞI Reevıng Lıne) İki halatı birbirine eklemekte kullanılır






YAPILIŞI : Bağlanacak iki halatın çımaları yan yana getirilir. Sağdaki halatın çıması ile, soldaki halatın bedenine iki mezevolta alınır. Soldaki halatın çımasıyla da, sağdaki halatın bedenine iki mezevolta alınır. Çımalar, bedenler üzerine piyanlanarak bağ tamamlanır.



İZBARÇOLU YOMA BAĞI : (Bowline Bend) İki yomayı birbirine bağlamakta kullanılır. Mahsurlu tarafı ise, yapılan bağın kaba olmasından dolayı loça ve kurtağızlarından geçmede engel teşkil etmesidir.





YAPILIŞI : Bağlanacak iki halattan, bir tanesinin çımasına izbarço bağı yapılır. İkinci halatın bedeni üzerine bir kros yapılır ve çıması, ikinci halatın izbarçolu kasasının içinden geçirildikten sonra krosunda içinden alınmak suretiyle izbarço bağı yapılarak bağ tamamlanır.


-83-
ÇÜRÜK BAĞI : (Sheep Shank) Bir halatın boyunu kısaltmak veya halatın bedeni üzerindeki zedelenmiş/çürük kısmı kesmeden halatı kullanmak için yapılan bağdır.



YAPILIŞI : Zedelenmiş/çürümüş bedenin o kısmı ortada kalacak şekilde aynı beden ile sağa ve sola iki doblin yapılır. Sağdaki uzun beden ile soldaki dobline, soldaki uzun beden ile, soldaki dobline birer mezevolta alınır. Doblin başları uzun beden üzerine piyanlanır veya kroslardan birer kavale geçirilmek suretiyle sıyrılmaları önlenerek bağ tamamlanır.


-84-
CAMADAN BAĞI : (Reef Knot) Yelken yüzeylerini küçültmek amacıyla, camadan kamçılarını birbirine bağlamakta kullanılır. Fora olmaya çok yatkın bir bağ olduğundan, iki halatın birbirine eklenmesinde kullanılması tavsiye edilmez.







YAPILIŞI : Bu bağı yaparken, bağlanacak çımalar düğümde olduğu şekilde alttan ve üstten alınmak suretiyle birbirlerine yarım volta atılır. Daha sonra bu yarım voltanın üzerinde çımalar tekrar yan yana getirilerek bir yarım volta daha alınır ve bağ tamamlanır. Dikkat edilecek husus; ikinci yarım voltalar alınırken, çımaların ilk voltalarda girmiş olduğu yerden çıkmaları gerekmektedir.


BURMALI CAMADAN BAĞI : (Torsional Take In a Reef) Camadan bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır. Camadan bağının daha sağlam olması için yapılan bağdır.

YAPILIŞI : Camadan bağında olduğu gibi çımalar yan yana getirilerek birbirlerine iki volta alınırlar. Çımalar ters döndürülür ve sağdaki çıma soldakinin üzerine yatırılarak, birinci işlemde olduğu gibi iki volta daha alınmak suretiyle bağ tamamlanır.


-86-
KROPİ BAĞI : (Fıgure Eıght Knot) Makaralardan donatılmış halat çımalarının makara oluklarından çıkmaması için halatların çımaya yakın bedenine yapılan bağdır.


YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın bedenine, bir kros yapılır. Çıma, krosun üst tarafından ve uzun bedenin arkasından dolaştırılıp, krosun üstünden içine geçirilir. Boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.






-87-
DÜLGER BAĞI : (Tımber Hıtch) Halat çımasını, direk, seren veya diğer bir halatın bedenine bağlamakta kullanılır.





YAPILIŞI : Halatın çıması, bağlanacak yere bir volta alınır. Alttan gelen çıma, uzun bedenin arkasından dolaştırılır. Aynı çıma, voltanın bedeni ile bağlanacak yer arasına sokulur ve boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-88-
VOLTALI DÜLGER BAĞI : (Timber Hitch) Dülger bağının yükten dolayı sıyrılmaması amacıyla yapılır. Dülger bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır.



YAPILIŞI : Dülger bağının yapılmasını takiben çıma, bağlanan yer üzerindeki voltanın arkasından bir defa daha dolaştırılmak ve boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-89-
MEZEVOLTALI DÜLGER BAĞI : (Half Hitch And Timber Hitch) Seren ve direkleri, deniz içinde veya karada sürükleyerek çekmekte kullanılan bağdır





YAPILIŞI : Direk veya serenin cunda kısmına bir mezevolta alınır. Alınan mezevoltanın en az bir metre gerisine de mezevoltalı dülger bağı yapılarak bağ tamamlanır.


-90-
KANDİLİSA BAĞI : (Halyard Bend, Halliand Bend) Serenleri makara ve bastikalara diğer bağlardan daha yakın bulundurmak için direk cundasından gelen kandilisa halatını seren topuklarına bağlamakta kullanılır.


YAPILIŞI : Halatın çıması ile seren üzerine iki volta alınır. Alttan gelen çıma, yukarıdan gelen bedenin arkasından dolaştırılarak aşağıya doğru alınıp, seren üzerindeki voltaların altından sağa doğru çekilir. Aynı çıma, iki voltadan sağdakinin üstünden soldakinin altından alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

TAHTA BAĞI : (Scaffold Hıtch) Gemi bordalarının temizlenmesi veya boyanması sırasında personelin rahatça çalışabilmesi için bordaya sarkıtılan traka tahtasının her iki ucuna yapılan bağdır.





YAPILIŞI : Tahtanın uç kısmına üç volta alınarak, çıma ve beden aşağıya doğru sarkıtılır. Alınan üç voltadan tahtanın orta kısmına doğru olan volta, baştaki bir ile ikinci voltanın arasına alınır. Orta kısma yakın olan voltanın geriye doğru boşu alınır ve doblin olarak üstten, tahtanın da üst kısmından aşağıya doğru geçirilir. Çıma ve bedenin boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-92-
KAVALE BAĞI : (Marlinespike Hitch) Direk, borda gibi yerlerde çalışan personele çeşitli alet ve avadanlıkları vermekte/ almakta kullanılan bağdır.



YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın bedenine bir kros yapılır. Krosun üstünden gelen beden doblin olarak krosun altından yukarıya çekilir. Verilecek avadanlıklar bu doblinin içerisine takılır. Doblin çımalarının boşları alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-93-
ANELE BAĞI : (Anchor Bend) Bir halatın çımasını aneleye veya mapaya bağlamakta kullanılan bağdır.
YAPILIŞI : Bağlanacak halatın bağlama payı dikkate alınarak halatın çıması anelenin içinden alınmak suretiyle bir volta atılır. İkinci işlem olarak alttan gelen çıma gemiden gelen beden üzerine iki veya üç mezevolta alınarak bağ tamamlanır. Çıma beden üzerine piyanlanır.


BALIKÇI BAĞI : (Fıshermens Bend Knot) Anele bağında olduğu gibi halat veya incelerin çımalarını anele ve mapalara bağlamakta kullanılır.

YAPILIŞI : Halatın çımasıyla anelenin üstünden bir volta alınır. Alınan voltanın doblini bir miktar gevşetilerek doblinin solundan sokulmak suretiyle bir mezevolta alınır. Bundan sonra beden üzerine bir veya iki mezevolta daha alınıp çıma bedene piyanlanarak bağ tamamlanır.





KOLONA BAĞI : (Mooring Post Bend) Gemilerin manevra halatlarını sahil, rıhtım ve havuz gibi yerlerde bulunan anele veya kolonalara bağlamakta kullanılan bağdır.


YAPILIŞI : Kolonaya verilecek halatın bağlama payı dikkate alınarak çıma kolonanın üstünden içeri geçirilerek bir volta alınır. Çıma, gemiden gelen bedenin üzerinden alta doğru uzatılıp, tekrar kendi bedeniyle gemiden gelen bedenin üstünden altına doğru döndürülür. Çıma, meydana gelen krosun içinden geçirilip boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır. Çıma bedene piyanlanır.

-96-
IZBARÇO BAĞI : (Bowline Knot) Halat ve incelerin çımalarında dikişli kasa yok ise, çımalara geçici olarak kasa yapmak amacıyla kullanılan bağdır.





YAPILIŞI : İstenilen büyüklükte kasa yapma payı göz önüne alınarak beden üzerine bir kros alınır. Kasa büyüklüğünü oluşturan doblin yapıldıkdan sonra çıma krosun altından içeriye geçirilip, uzun bedenin altından yukarıya alınarak, krosun üstünden içeriye doğru kasa doblinin yanına getirilir. Beden ve çımanın boşları alınıp, çıma kasa bedenine piyanlanır


ÇİFTE İZBARÇO BAĞI : (Bowline On The Bight) Gemilerde, baca, direk ve dikme gibi yüksek yerlerde bakım/tutum ve tamirat yapmak için kandilisa tahtasının olmadığı durumlarda donatılmış halat çımalarına yapılan bağdır.







YAPILIŞI : Bağ, yapılacak halatın çımasına, iki kasa uzunluğu dikkate alınarak gerekli pay bırakılır. Uzun beden üzerine bir kros alınır. Halatın çıması bu krosun altından doblin kasalar oluşturulmak üzere iki defa geçirilir. Çıma yukarıdan gelen uzun bedenin altından krosun içerisinden alınır. Uzun bedenle çımanın sıkıca boşları alınıp, bağ tamamlanır.


-98-
FORALI İZBARÇO BAĞI : (Let Go Bowline Knot, Bowline Hitch) İzbarço bağı kullanıldıktan sonra sıkışma olacağından ; kolayca fora edebilmek amacıyla yapılan bağdır.






YAPILIŞI : İzbarço bağının yapılışının aynısı olup, yanlız çıma krosun içerisine doblin olarak alınmak suretiyle tamamlanır.



DOBLİN İZBARÇO BAĞI : (Bowling On The Bight) Çıması doblin haline getirilmiş bir halatın doblin çımasına yapılan bağdır.







YAPILIŞI : Doblin beden üzerine bir kros yapılır. Doblin çıma bu krosun altından içeriye doğru sokulur. Doblin çımanın içerisinden el uzatılarak kasa bedeni tutulur. Doblin çımasının içerisinden kasa bitinceye kadar yukarıya çekilir. Doblin çıma bedenin altından alınır. Doblin kasa ile uzun bedenin boşları alınarak bağ tamamlanır.


-100-
SUGALI İZBARÇO BAĞI: (Running Bowline) Denizdeki herhangi bir leş veya malzemeyi kement şeklinde yakalamak için kullanılan bağdır.

YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın çımasına uzun bir doblin yapılır. Çıma, uzun bedenin altından üstüne doğru alınarak kendi bedeni üzerine bir kros yapılır. Çıma, bu krosun içerisinden geçirilmek suretiyle izbarço bağı yapılarak bağın yapımı tamamlanır.

-101-
BELDE İZBARÇO BAĞI : (Bowline On Waist) Denize düşen personele atılan incelerin çımasını bele bağlamakta kullanılır. Bütün gemi personelinin bilmesi gerekmektedir.


YAPILIŞI : Bele bağlanacak miktar dikkate alındıktan sonra atılan ince sol el ile sıkıca tutulur. Sağ el ile incenin çıması belin arkasından sağa geçirilir. Sağ el ile, sol elin tuttuğu beden üzerine bilek hareketiyle bir kros yapılır. Sağ elde tutulan çıma bedenin arkasından, altından ve krosun içerisinden alınmak suretiyle bağ tamamlanır.



BRANDA BAĞI : (Marling Hitch) Tente, branda ve kapela gibi denk yapılarak saklanacak malzemeleri bağlamakta kullanılır.


YAPILIŞI : Bir çıması kasalı ince, branda denkinin altından dolaştırılır. Kasasız çıma, kasalı çımanın içerisinden geçirilmek suretiyle sıkıştırılır. İncenin bedeni ile, denkin üzerine belirli aralıklarla mezevoltalar alınır. Son çıma beden üzerine iki volta alınmak suretiyle bağlanır. Yapılan bağ bu şekilde tamamlanır.


HALAT ZİNCİRİ : (Rope Chain) Halat ve incelerin boylarını kısaltma veya boyunduruk yekelere tutamak yapmakta kullanılan bağdır.


YAPILIŞI : Yapılacak bağın uzunluğu göz önüne alınarak beden üzerine bir kros alınır. Krostan gelen beden doblin yapılarak krosun altından yukarıya doğru alınmak suretiyle sıkıştırılır. Doblinin altından gelen beden üstten elle tutularak , doblin oturuncaya kadar boşu alınır. İstenilen uzunluk kadar bağa bu şekilde devam edilir.



OLTA BAĞI : (Fishermans Knot) Bir daha fora edilmesine gerek duyulmayan halatlar ile, kopan misinaları birbirine eklemekte kullanılır.




YAPILIŞI : Bağlanacak iki çıma yan yana getirilir. Soldaki çıma ile, altındaki beden üzerine, çıması üstte kalacak şekilde bir kros yapılır. Krosun çıması, bedenin üzerinden ve krosun içerisinden iki kez geçirilerek sıkıca boşu alınır. Sağdaki çımayla aynı işlem soldaki beden üzerine yapılır. Her iki beden çekilerek voltalar birbirlerine sıkıca oturtularak bağ tamamlanır.



BARBARİŞKA BAĞI : (Stoper Hitch) Yük altında bulunan bir halatın üzerindeki yükün kaçırılmadan bir babaya veya koçboynuzuna volta edilebilmesi için başka bir halatla geçiçi olarak bosalamak amacıyla yapılan bağdır.



YAPILIŞI : Deste durumdaki halatın civarındaki bir mapaya barbarişka halatının bir çıması volta edilir. Barbarişka halatı, deste durumdaki halatın bedenine bir veya iki defa mezevolta alındıktan sonra halatın kollarının kanallarına dört veya beş defa sarılarak çıma kısmı beden üzerine kazık bağıyla bağlanarak barbarişka tutulmuş olur.


KELEPÇE VEYA FİYONG BAĞI : (Handcuffs Bend) Fiyonk yapmak veya herhangi bir malzemeyi arasına sokarak sıkıştırmak amacıyla kullanılan bağdır.




YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın bedeni üzerine yan yana iki kros yapılır. Soldaki kros sağdaki krosun üzerine yarım olarak bindirilir. Sağ el ile, soldaki kros, sol elle sağdaki kros tutularak birbirlerinin içinden geçecek şekilde boşları alınarak sıkıştırılır ve bağ tamamlanır.

FIÇI BAĞI : (Barrel Sling) Ağzı açık olan fıçıları kaldırmak için fıçı üzerine yapılan bağdır.

YAPILIŞI : Fıçının bedenine bağlanacak halat ikiye ayrılır. Orta kısmı, fıçının alt ortasına gelecek şekilde yerleştirilir. İki çıma fıçının üst tarafında birbirlerine volta alınır. Bu volta fıçının genişliği kadar açılarak, fıçı yüksekliğinin üçte ikilik kısmı aşağıda kalacak şekilde fıçı bedenine oturtulur. Çımaların boşları alınır ve her iki çıma fıçı üstünde izbarço bağıyla birbirlerine bağlanarak bağ tamamlanır.


KÜP BAĞI : (Cube Bend) Ağzı açık ve içi dolu fıçı ve küpleri gemiye almak veya kaldırmak amacıyla kullanılır.

YAPILIŞI : Küpün üzerine vurulacak halat ikiye ayrılır. Meydana gelen doblin üzerinde iki adet kros yapılır. Bu kroslara, bedenleri üzerinde döndürülmek suretiyle volta aldırılır. Soldaki kros, sağdaki krosun üzerine yarıya kadar bindirilir. Sağdaki krosun içinden soldaki krosun bedeni, soldaki krosun içinden sağdaki krosun bedeni tutularak çekilir. Küpün altını dört taraftan kavrayacak doblinler oluşturulur. Küpün altı yapılan bağın orta kısmına gelecek şekilde oturtulur. Doblinler küpün üst kısmına kaldırılarak başka bir sapanla bağlanır ve bağ tamamlanır.



-109-
ARAP BOCUSU : (Cask Sling) Kreyn, dikme ve matafora olmadığı zamanlarda kalın, uzun direkleri veya bu tür malzemeleri denizden almak, yükseğe çıkarmak için halatlarla yapılan donanımlardır.


YAPILIŞI : Bu iş için geminin bordasından aşağıya doğru iki parça halat sarkıtılır. Bu halatlar kaldırılacak olan malzemelerin altından geçirilerek çımaları tekrar gemiye alınır. Bu çımalar çekilmek suretiyle malzeme gemiye alınarak donanım bu şekilde çalıştırılır.
-110-
KANCA BAĞLARI : (Single Blackwall Hitch) Kanca ağızlarına, halatların çımalarını volta etmek için kullanılır.



YAPILIŞI : Volta edilecek halatın çıması, kancanın arka sırtından dolaştırılır. Kısa çıma altta, beden üstte olacak şekilde kanca içine yatırılır. Çıma, beden üzerine mezevolta alınır ve piyanlanarak bağın yapımı tamamlanır.

-111-
KANCA AĞIZ BAĞI : (Mousıng A Hook) Kancanın ağzına geçirilen bağın sıyrılıp çıkmaması amacıyla kancaların ağız kısmında kullanılan bağdır.





YAPILIŞI : Kancanın sivri olan ağız kısmıyla arka beden arasında kalan kısım arasına gırcalanın dört veya beş defa sarılmasıyla yapılan bağdır.


ADİ PİYAN : (Whipping) Halatların çıma ve bedenleri üzerine geçici olarak yapılan piyan türüdür.






YAPILIŞI : Ispavlo veya gırcala piyanlanacak beden üzerine dört veya beş volta sarıldıktan sonra, ıspavlo veya gırcalanın iki çıması birbirlerine foralı olarak voltaların üzerinde bağlanmak suretiyle piyan tamamlanır.



GİZLİ PİYAN : (Palm Whipping) Fazla kalın olmayan kesilmiş halatların çımalarına yapılırlar.


YAPILIŞI : Piyan yapılacak beden üzerine, piyan yapmakta kullanılacak malzeme doblin olarak yatırılır. Ispavlo veya gırcalanın bedeni halatın bedeninden çımasına doğru ve doblinlerin üzerinden olmak üzere düzgün olarak sarılır. Piyanda kullanılan ıspavlo veya gırcalanın çıması doblin içinden üstten aşağıya doğru alınır. Daha sonra çımalar karşılıklı çekilerek boşları alınmak suretiyle piyan tamamlanır.

DİKİŞLİ PİYAN : (Palm And Needle Whipping) Dayanıklı ve sıyrılması zor olan piyan çeşidi olup, her kalınlıktaki halatlarda rahatlıkla kullanılan piyandır.



YAPILIŞI : Piyan yapımında kullanılacak ıspavlo veya gırcala bir çuvaldıza geçirilir. Piyan yapılacak halatın çımasındaki bir kolun altından çuvaldız sokulmak suretiyle ıspavlo veya gırcala halatın kolları arasına geçirilir. Ispavlo veya gırcala bedeni halatın bedeninden çımasına doğru düzgün olarak sarılır. Çuvaldız halatın kol bedenleri arasından çapraz alınmak suretiyle piyan tamamlanır.


ÇIMA KAYBETME PİYANI : (Plain Whipping) Façunalarda gırcalanın son çımasını bağlamakta kullanıldığı gibi halat çımalarınıda piyanlamakta da kullanılır.


YAPILIŞI : Ispavlo veya gırcalanın bir çıması halat bedeni üzerine yatırılır, düzgün sarma işlemine başlanır. Piyan bitimine belirli bir mesafe kalınca piyan yapılan yere bir kavalye veya parmağımızı koyarak üzerinden dört/beş volta daha sarılır. Kavelya veya parmağımızın yaratacağı boşluktan gırcalanın çıması sarılan kısma doğru alttan alınır. Boşta kalan voltaların geriye doğru boşu alınarak sıkıştırılır. Çıma çekilerek piyan tamamlanır.





FAÇUNA : (Lash) Bir halatın çımasını veya bedenini muhtelif etkilerden korumak için halatın üzerine çok sıkı olarak gırcalayla sarma işlemidir. Daha çok arma donanımlarının korunması için yapılır.

YAPILIŞI : Façuna yapılacak madeni halat iki direk arasına gerilerek deste duruma getirilir. Halatın kanalları, gırcala veya flesalarla doldurulur. Dört/beş santim eninde hazırlanmış sargı bezi kanalları doldurulan halatın üzerine sarılır ve bezlerin üzerine katran sürülür. Katranlı gırcala, façuna tokmağı yardımıyla sıkıca sarılarak çıma kaybetme piyanıyla façuna tamamlanır.






TİRNELE ÖRGÜSÜ : (Comman Sennit) Ayak paleti yapmak için kullanılacak halatların örülme işleminde kullanılan örgüdür.




YAPILIŞI : Üç koldan daha fazla kol ile yapılan örgüdür. Kol sayısının tek olması gerekmektedir. Örgüye başlanırken; kol adedi fazla olan kısım sağda, az olan kısım solda olmak üzere kollar ikiye ayrılır. Sağdan dış birinci kol, dışa doğru bükülerek, soldaki kolların iç yanına getirilir. Sol dıştan birinci kol, dışa doğru bükülerek sağdaki kolların iç yanına getirilerek örgüye devam edilir.


İKİ KOLDAN DÖNERLİ ÖRGÜ : İskele vardevelaları ile punteller üzerine ellerin kaymaması için yapılan örgüdür.



YAPILIŞI : Örülecek yerin dokuz misli uzunluğunda gırcala doblin olarak alınır. Doblinler örgüye başlanacak noktaya kazık bağı ile bağlanırlar. Soldaki gırcalanın bedenine küçük bir doblin yapılarak puntelin altına doğru uzatılır. Sağdaki kol, bu bedenin altından alınarak soldaki üzerinden içerisine geçirilir. Her iki beden çekilerek sıkıştırılır ve bu şekilde örgüye devam edilir.

ÜÇ KOLDAN KAPLAMA ÖRGÜSÜ : Coxconbing) İskele vardevelaları ile punteller üzerine ellerin kaymaması için yapılan örgüdür.

YAPILIŞI : Üç parça gırcala alınarak başlangıç noktasına sıkıca piyanlanır. Sağdan birinci kol, solundaki iki kol ile korkuluğun altından alınarak kendi bedeni üzerine bir mezevolta alınır. Aynı işleme diğer kollarda da sağdan ve soldan olmak üzere devam edilerek örgü bu şekilde tamamlanır.

-120-
DÖRT KOLDAN SALMASTRA ÖRGÜSÜ : (Square Sennit) Sızdırmazlığı sağlamak maksadıyla kullanılan salmastraların imali için yapılan örgüdür.

YAPILIŞI : Kolar ikişer ikişer iki kısıma ayrılarak, sağdan birinci kol, soldaki bir ile ikinci kolun arasından sağdaki tek kolun iç yanına getirilir. Soldaki birinci kol, sağdaki bir ile ikinci kolun arasından soldaki tek kolun iç yanına getirilmek suretiyle örgü bitinceye kadar bu şekilde devam edilir. Bu örgüde dikkat edilecek husus, kolların sırasının karışmamasıdır.




-121-
SEKİZ KOLDAN SALMASTRA ÖRGÜSÜ : (Square Sennit) Sızdırmazlığı sağlamak amacıyla kullanılan salmastraların imali için yapılan örgüdür.

YAPILIŞI : Kollar dörder dörder ikiye ayrılır. Sağdan birinci kol, soldan bir ile ikinci kolun arasından sola doğru, üç ile dördüncü kolun arasından sağa doğru alınarak sağdaki kolların iç yanına getirilir. Soldan birinci kol, sağdan bir ile ikinci kolun arasından sağa doğru, üç ile dördüncü kolun arasından soldaki kolların iç yanına alınmak suretiyle örgüye devam edilir.

-122-
YEDİ KOLDAN YALPA PALET ÖRGÜSÜ : (Flat Or English Sennit) Mataforalarda askıda bulunan vasıtaların deniz bağı emniyetini sağlamak için yapılan örgüdür.






YAPILIŞI : Kollar dört sağda, üç solda olmak üzere ikiye ayrılır. Sağdan birinci kol, yanındaki kolun üstünden, üçüncü kolun altından ve dördüncü kolun üstünden soldaki üç kolun iç yanına getirilir. Sol taraftan da aynı şekilde kol işlenmek suretiyle örgü bitinceye kadar bu şekilde devam edilir.

-123-
ŞIPKA ÖRGÜSÜ : (Nettin Sennit) Hamak anelesinden geçen şıpkaların kaymaması için ve yükün eşit olarak bütün incelere dağılması amacıyla yapılan örgülerdir.

YAPILIŞI : İstenilen boyda kesilen inceler, anelenin içerisinden geçirildikten sonra düzgün bir biçimde sıralanırlar. Üstteki kollar alta, alttaki kollar üste alınmak suretiyle örgüye başlanır. Birinci sıra bittikten sonra, sağ taraftaki birinci kol, kolların kesiştiği yerden sola, sol baştaki birinci kolda yine aynı yerden sağa uzatılarak örgüye bu şekilde devam edilir.



USTURMAÇA ÖRGÜSÜ : (Fender Sennit) Balon, üstüvani ve bıyık usturmaçaların yapımında kullanılan örgülerdir.





YAPILIŞI : Bir simit çevirme sapan yapılır. Örgü yapılacak incenin çıması simit sapana dikilerek eklenir. İncenin diğer çıması simit sapanın üzerinden aşağıya doğru alınarak kendi bedeni içerisinden çekilir. Örgü bitinceye kadar aynı şekilde devam edilir.
-125-
GERDEL CEVİZİ : (Wall Knot) Halat çımalarına piyan yapmak ve güverte işlerinde kullanılan ağaç kovalara tutamak yapmakta kullanılır.


YAPILIŞI : Halat çımasından ceviz yapılacak uzunlukta kollar açılır. Beden ve çımaları piyanlanır. Her kol kendinden sonra gelen kolun altından yukarıya alınır. Kolların boşları alınarak ceviz piyana kadar sıkıştırılır. Fener yapmak için her kol kendi önündeki kolun üzerine yatırılır. Son kol birinci kolun bedeninin altından alınarak ceviz tamamlanır.
-126-
MEVLANA CEVİZİ Turk’s Bead) Zincirlere vurulan halat bosaların çımalarında kullanılır.






YAPILIŞI : Gerdel cevizi ile feneri yapılır. Sarkan kollar yanlarına gelen kolların sağ tarafından çımalarının birer defa yürütülmesi suretiyle ceviz tamamlanır.

ÇAKI CEVİZİ : (English Diamond Knot) Silistreleri, porsun çakılarını bağlamak, boyunda asılı bulundurmak için ve Deniz Harp Okulu öğrencilerinin boyun kordonlarında kullanılır.
YAPILIŞI : İnce üzerine iki adet kros yapılır. Sağ taraftaki kros, sol taraftaki krosun üzerine bindirilir. Sağdaki çıma , sağdaki krosun üzerinden, soldaki krosun altından alınarak üçüncü bir kros daha meydana getirilir. Sağdan sol tarafa geçen işleme çıması, dördüncü bir kros daha teşkil etmek üzere sağ tarafa döndürülür. Sağdaki üçüncü krosun üstünden içeriye, ikinci krosun bedeninin altından yukarıya doğru çekilir. Çıma yukarıda bir doblin bırakacak şekilde diğer bedenin yanına uzatılır. Boşu alınıp sıkıştırılarak ceviz tamamlanır.




ÜÇ KOLDAN MARSİPET CEVİZİ : (Turk’s Head) Korkuluk puntelleri, açavela gönderleri, direk ve sütun gibi yerlere yapılan örgülerin baş kısımlarını kapamak maksadıyla kullanılırlar.


YAPILIŞI : Ceviz yapılacak yere üstten çapraz bir volta alınır. Uzun çıma kısa çımanın solundan yukarıya doğru çekilerek kısa çımanın voltalarının arasında kalmasına dikkat edilir. Uzun çıma, sağdaki bedenin altından sağdan sola doğru geçirilerek boşu alınır. Uzun çımanın geçtiği sağdaki beden soldaki bedenin altından alınarak bir sekiz meydana getirilir. Uzun bedenin çıması bu sekizin üstünden içine




-129-
sağdan sola doğru alınıp aşağıya doğru çekilir. Aynı çıma ceviz yapılan yerin altından dolaştırıldıktan sonra başlangıçtaki kısa çımanın sağ tarafından alınmak suretiyle ceviz bir kere işlenmiş olur. Yapılan cevizi genişletmek için kısa çımanın sağından alınan uzun çıma bedeni takip ederek yeterli genişlik elde edilene kadar bu işleme devam edilir.

-130-
EL İNCESİ CEVİZİ : (Monkey Fist) El incelerinin çımalarına yapılan ve inceyi uzağa atmak amacıyla içine ağırlık konulmasını sağlayan cevizdir.

YAPILIŞI : El üzerine ince bedeniyle yan yana dört volta alınır. Bu alınan voltalar bir kenarından iki parmakla tutularak uzun bedenle voltaların doblinleri üzerine dört ayrı volta daha alınır. Üçüncü işlem olarak, incenin çıması, ilk alınan doblinlerin içinden, ikinci alınan doblinlerin üzerinden ve tekrar ilk doblinlerin içinden alınmak suretiyle dört volta daha atılır. Yapılan cevizi bitirmek için cevizin içine yeterli ağırlık konur. Voltaların boşu alınmak suretiyle ceviz sıkıştırılır.




-131-
KASA DİKİŞİ : (Eye Splice) Halatların çımasına devamlı olarak kullanılmak üzere kasa yapılması gerektiğinde kullanılan dikiştir.


YAPILIŞI : Kollar en az üçer defa işlenecek şekilde halat çımasından bedene doğru işaretlenir. Bu kısma kuvvetli bir piyan yapılır. Çımadaki piyan fora edilerek halat kolları açılır. Kasa büyüklüğü göz önüne alınarak açılan bu kollar beden üzerine yatırılır. Ortadaki kolun altına gelen halat beden kolu, kavelya ile açılarak orta kol sağdan sola doğru açılan kolun altından geçirilir. İkinci işlem olarak orta kolun sağındaki ve solundaki kollar beden üzerindeki

kolların altından sağdan sola doğru alınmak suretiyle dikiş bir kere işlenmiş olur. Dikişe, her kol beden üzerindeki, önündeki kolun altından alınmak suretiyle devam edilir. Dikişin yüke vurulduğunda sıyrılmaması için her kol en az üç defa işlenmelidir. Dikiş tamamlandığında işlenen kolların fazlalıkları bedene yakın yerden piyanlanarak kesilir.

KOLBASTI DİKİŞİ : (Short Splice) Kopan ve kol atmış halatları birbirine eklemekte kullanılır.


YAPILIŞI : Birbirine eklenecek iki halatın çımaları en az üçer dikiş işlenecek uzunlukta çımadan bedene doğru işaretlenerek piyanlanır. Çımalardaki piyanlar açılarak, halatın kolları piyanlı kısma kadar fora edilir. Açılan kollar karşı karşıya getirilerek birbirlerinin arasına alınıp, sıkıştırılır. Dikiş için ilk işlem olarak kasa dikişinde olduğu gibi kollar kendi taraflarındaki bedenler üzerine işlenerek dikiş tamamlanır.

MATİZ DİKİŞİ : (Long Splice) Palanga donanımlarında kullanılan halatlar koptuğu veya kesildiği zaman yapılan dikiştir.




YAPILIŞI : Kopan halat kollarının her iki çıması dikiş payı göz önüne alınarak kolbastı dikişinde olduğu gibi hazırlanır. Hazırlanan bu kollar karşılıklı olarak birbiri içerisine sıkıca oturtulur. Sol üstte açılmış olan kolun altında bulunan beden üzerindeki kol kanalları bozulmadan açılır. Bu boşalan kanala ise, üstteki kol sarılır. Açılan ve sarılan bu kollar bitimde birbirlerine birer volta alınır. Diğer kollara da aynı işlem yapılarak dikiş tamamlanır.]]>


BAĞ : (Knot) Halat ve incelerin kuvvetlerinden hiç bir şey kaybetmeden, çıma/bedenlerine kolayca volta ve for a olabilecek şekilde yapılan denizciliğe has düğümlere denir.

ÇIMA : (Ends) Halat ve incelerin uç kısımlarına denir.

DOBLİN : (Loop) Halat ve inceleriniki çımasından gergin olmayacak şekilde tutulduğunda meydana gelen sarkık orta kısıma denir.

BEDEN : (Shank) Halat ve incelerin iki çıma arasında kalan kısmına denir.

KROS : (Loop) Halat ve incelerin bedenlerinin üst üste gelmesi ile oluşan yuvarlağa denir.


KASA : (Eye, Splıced Loop Of A Rope) Halat ve incelerin çımalarının beden
üzerine yatırılarak dikiş veya piyanla tutturulması sonucu meydana gelen yuvarlak kısma denir.

VOLTA : (Round Turn) Halatların herhangi bir yere veya kendi bedeninin üzerine bir defa sarılması işlemine denir.

MEZEVOLTA : (Half Hıtch) Halatların herhangi bir yere veya kendi bedeni üzerine bir defa sarılmasından sonra, çımaların aksi istikametlere çekilmesi ile oluşan bağa denir.

DÜĞÜM : (Sıngle Knot) Halatların bedenleri üzerine bir kros meydana getirilip, çımalarından herhangi birinin bu krosun içinden alınıp, çekilmesi ile meydana gelen bağdır.


GEMİCİ BAĞLARININ KULLANILDIKLARI
YERLER VE YAPILIŞLARI


KAZIK BAĞI : (Clove Hıtch) Vasıta ve usturm
aça parimalarını puntel ve vardevelalara bağlamakta kullanılır.

YAPILIŞI : Bağlanacak halatın bağlama payı ayrıldıkdan sonra bağ yapılacak yere, çımayla üstten bir volta alınır. Alttan gelen çıma, beden üzerinden çapraz şekilde alınıp, çıma bağlanacak yerin altından dolaştırıldıktan sonra çapraz bedenin altından alınır. Çıma suga edilmek suretiyle bağ tamamlanır.


ÇİFTE KAZIK BAĞI : (Rollıng Hıtch) Kazık bağının daha sağlam olması için yapılan bağdır. Kazık bağının kullanıldığı yerlerde kullanıldığı gibi, tenteleri, tente tellerine gergin bir şekilde bağlamakta da kullanılır

YAPILIŞI : Kazık bağı yapıldıktan sonra çapraz bedenin altından ikinci bir volta daha alınarak yapılan bağ suga edilmek suretiyle tamamlanır.


FORALI KAZIK BAĞI : (Let Go Clove Hıtch) Kazık bağının daha kolay for a edilmesi için yapılan bağdır.

YAPILIŞI : Kazık bağı yapıldıktan sonra alttan gelen çıma, uzun bırakılarak doblin yapılır. Bu doblin çıma çapraz bedenin altından geçirilerek suga edilir.

SANCAK BAĞI : (Sheet Bend) Fırdöndüsü bulunamayan sancak savlolarını sancaklara bağlamakta veya bir halatın çımasını diğer bir halatın kasasına eklemekte kullanılır


YAPILIŞI : Bağlanacak iki çımadan bir tanesine küçük bir doblin kasa yapılır. Diğer çıma, bu doblin kasanın altından ve içinden geçirilir. İkinci işlem olarak çıma, doblin kasanın etrafından dolaştırılır. Doblin kasa ile kendi bedeni arasına sokulur. Çıma ve uzun beden suga edilmek suretiyle bağ tamamlanır



ÇİFTE SANCAK BAĞI : (Double Sheet Bend) Sancak bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır. Sancak bağının daha kuvvetli olması için yapılır. Yelken ıskotalarını, ıskota yakalarına bağlamada bu bağ kullanıldığından, diğer bir adı da ıskota bağıdır.





YAPILIŞI : Sancak bağı yapıldıktan sonra doblin kasa ile üst bedenin arasından geçen çıma, alttan ikinci kez dolaştırılır. Çıma ile bedenin beraber boşu alınmak suretiyle bağ sıkıştırılır.


FORALI SANCAK BAĞI : (Let Go Sheet Bend) Yağışlı havalarda ve sert rüzgarlarda sancak bağı sıkışacağından, forasında kolaylık sağlamak amacıyla yapılan bağdır.



YAPILIŞI : Sancak bağı yapılırken doblin kasa ile bedenin altından alınan çıma, doblin yapılmak suretiyle aynı yerden alınması ve çımaların suga edilmesiyle bağ tamamlanır





YAPILIŞI : Halat çımaları yan yana getirilir. Birbiri üzerine yarım volta alınır. Çımalar geriye doğru döndürülüp, tekrar yan yana getirilir. Altta kalan çıma üstteki çımanın üstünden içeri doğru çekilmek suretiyle bağ tamamlanır.


ÇİFTE YOMA BAĞI : (Double Carrik Bend) Yoma bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır. Daha sağlam olması için yapılır.






YAPILIŞI : Bağlanacak halatın sol taraftaki bedeni altta çıması üstte olmak üzere bir kros yapılır. Sağdaki halatın çıması, krosun üst ortasına doğru uzatılır. Uzatılan bu çıma soldaki bedenin altından, kros çımasının üstünden ve krosun altından alınmak suretiyle bağ tamamlanır. Her iki çıma bedenler üzerine piyanlanır.



MEZEVOLTALI YOMA BAĞI Reevıng Lıne) İki halatı birbirine eklemekte kullanılır






YAPILIŞI : Bağlanacak iki halatın çımaları yan yana getirilir. Sağdaki halatın çıması ile, soldaki halatın bedenine iki mezevolta alınır. Soldaki halatın çımasıyla da, sağdaki halatın bedenine iki mezevolta alınır. Çımalar, bedenler üzerine piyanlanarak bağ tamamlanır.



İZBARÇOLU YOMA BAĞI : (Bowline Bend) İki yomayı birbirine bağlamakta kullanılır. Mahsurlu tarafı ise, yapılan bağın kaba olmasından dolayı loça ve kurtağızlarından geçmede engel teşkil etmesidir.





YAPILIŞI : Bağlanacak iki halattan, bir tanesinin çımasına izbarço bağı yapılır. İkinci halatın bedeni üzerine bir kros yapılır ve çıması, ikinci halatın izbarçolu kasasının içinden geçirildikten sonra krosunda içinden alınmak suretiyle izbarço bağı yapılarak bağ tamamlanır.


-83-
ÇÜRÜK BAĞI : (Sheep Shank) Bir halatın boyunu kısaltmak veya halatın bedeni üzerindeki zedelenmiş/çürük kısmı kesmeden halatı kullanmak için yapılan bağdır.



YAPILIŞI : Zedelenmiş/çürümüş bedenin o kısmı ortada kalacak şekilde aynı beden ile sağa ve sola iki doblin yapılır. Sağdaki uzun beden ile soldaki dobline, soldaki uzun beden ile, soldaki dobline birer mezevolta alınır. Doblin başları uzun beden üzerine piyanlanır veya kroslardan birer kavale geçirilmek suretiyle sıyrılmaları önlenerek bağ tamamlanır.


-84-
CAMADAN BAĞI : (Reef Knot) Yelken yüzeylerini küçültmek amacıyla, camadan kamçılarını birbirine bağlamakta kullanılır. Fora olmaya çok yatkın bir bağ olduğundan, iki halatın birbirine eklenmesinde kullanılması tavsiye edilmez.







YAPILIŞI : Bu bağı yaparken, bağlanacak çımalar düğümde olduğu şekilde alttan ve üstten alınmak suretiyle birbirlerine yarım volta atılır. Daha sonra bu yarım voltanın üzerinde çımalar tekrar yan yana getirilerek bir yarım volta daha alınır ve bağ tamamlanır. Dikkat edilecek husus; ikinci yarım voltalar alınırken, çımaların ilk voltalarda girmiş olduğu yerden çıkmaları gerekmektedir.


BURMALI CAMADAN BAĞI : (Torsional Take In a Reef) Camadan bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır. Camadan bağının daha sağlam olması için yapılan bağdır.

YAPILIŞI : Camadan bağında olduğu gibi çımalar yan yana getirilerek birbirlerine iki volta alınırlar. Çımalar ters döndürülür ve sağdaki çıma soldakinin üzerine yatırılarak, birinci işlemde olduğu gibi iki volta daha alınmak suretiyle bağ tamamlanır.


-86-
KROPİ BAĞI : (Fıgure Eıght Knot) Makaralardan donatılmış halat çımalarının makara oluklarından çıkmaması için halatların çımaya yakın bedenine yapılan bağdır.


YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın bedenine, bir kros yapılır. Çıma, krosun üst tarafından ve uzun bedenin arkasından dolaştırılıp, krosun üstünden içine geçirilir. Boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.






-87-
DÜLGER BAĞI : (Tımber Hıtch) Halat çımasını, direk, seren veya diğer bir halatın bedenine bağlamakta kullanılır.





YAPILIŞI : Halatın çıması, bağlanacak yere bir volta alınır. Alttan gelen çıma, uzun bedenin arkasından dolaştırılır. Aynı çıma, voltanın bedeni ile bağlanacak yer arasına sokulur ve boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-88-
VOLTALI DÜLGER BAĞI : (Timber Hitch) Dülger bağının yükten dolayı sıyrılmaması amacıyla yapılır. Dülger bağının kullanıldığı yerlerde kullanılır.



YAPILIŞI : Dülger bağının yapılmasını takiben çıma, bağlanan yer üzerindeki voltanın arkasından bir defa daha dolaştırılmak ve boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-89-
MEZEVOLTALI DÜLGER BAĞI : (Half Hitch And Timber Hitch) Seren ve direkleri, deniz içinde veya karada sürükleyerek çekmekte kullanılan bağdır





YAPILIŞI : Direk veya serenin cunda kısmına bir mezevolta alınır. Alınan mezevoltanın en az bir metre gerisine de mezevoltalı dülger bağı yapılarak bağ tamamlanır.


-90-
KANDİLİSA BAĞI : (Halyard Bend, Halliand Bend) Serenleri makara ve bastikalara diğer bağlardan daha yakın bulundurmak için direk cundasından gelen kandilisa halatını seren topuklarına bağlamakta kullanılır.


YAPILIŞI : Halatın çıması ile seren üzerine iki volta alınır. Alttan gelen çıma, yukarıdan gelen bedenin arkasından dolaştırılarak aşağıya doğru alınıp, seren üzerindeki voltaların altından sağa doğru çekilir. Aynı çıma, iki voltadan sağdakinin üstünden soldakinin altından alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

TAHTA BAĞI : (Scaffold Hıtch) Gemi bordalarının temizlenmesi veya boyanması sırasında personelin rahatça çalışabilmesi için bordaya sarkıtılan traka tahtasının her iki ucuna yapılan bağdır.





YAPILIŞI : Tahtanın uç kısmına üç volta alınarak, çıma ve beden aşağıya doğru sarkıtılır. Alınan üç voltadan tahtanın orta kısmına doğru olan volta, baştaki bir ile ikinci voltanın arasına alınır. Orta kısma yakın olan voltanın geriye doğru boşu alınır ve doblin olarak üstten, tahtanın da üst kısmından aşağıya doğru geçirilir. Çıma ve bedenin boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-92-
KAVALE BAĞI : (Marlinespike Hitch) Direk, borda gibi yerlerde çalışan personele çeşitli alet ve avadanlıkları vermekte/ almakta kullanılan bağdır.



YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın bedenine bir kros yapılır. Krosun üstünden gelen beden doblin olarak krosun altından yukarıya çekilir. Verilecek avadanlıklar bu doblinin içerisine takılır. Doblin çımalarının boşları alınmak suretiyle bağ tamamlanır.

-93-
ANELE BAĞI : (Anchor Bend) Bir halatın çımasını aneleye veya mapaya bağlamakta kullanılan bağdır.
YAPILIŞI : Bağlanacak halatın bağlama payı dikkate alınarak halatın çıması anelenin içinden alınmak suretiyle bir volta atılır. İkinci işlem olarak alttan gelen çıma gemiden gelen beden üzerine iki veya üç mezevolta alınarak bağ tamamlanır. Çıma beden üzerine piyanlanır.


BALIKÇI BAĞI : (Fıshermens Bend Knot) Anele bağında olduğu gibi halat veya incelerin çımalarını anele ve mapalara bağlamakta kullanılır.

YAPILIŞI : Halatın çımasıyla anelenin üstünden bir volta alınır. Alınan voltanın doblini bir miktar gevşetilerek doblinin solundan sokulmak suretiyle bir mezevolta alınır. Bundan sonra beden üzerine bir veya iki mezevolta daha alınıp çıma bedene piyanlanarak bağ tamamlanır.





KOLONA BAĞI : (Mooring Post Bend) Gemilerin manevra halatlarını sahil, rıhtım ve havuz gibi yerlerde bulunan anele veya kolonalara bağlamakta kullanılan bağdır.


YAPILIŞI : Kolonaya verilecek halatın bağlama payı dikkate alınarak çıma kolonanın üstünden içeri geçirilerek bir volta alınır. Çıma, gemiden gelen bedenin üzerinden alta doğru uzatılıp, tekrar kendi bedeniyle gemiden gelen bedenin üstünden altına doğru döndürülür. Çıma, meydana gelen krosun içinden geçirilip boşu alınmak suretiyle bağ tamamlanır. Çıma bedene piyanlanır.

-96-
IZBARÇO BAĞI : (Bowline Knot) Halat ve incelerin çımalarında dikişli kasa yok ise, çımalara geçici olarak kasa yapmak amacıyla kullanılan bağdır.





YAPILIŞI : İstenilen büyüklükte kasa yapma payı göz önüne alınarak beden üzerine bir kros alınır. Kasa büyüklüğünü oluşturan doblin yapıldıkdan sonra çıma krosun altından içeriye geçirilip, uzun bedenin altından yukarıya alınarak, krosun üstünden içeriye doğru kasa doblinin yanına getirilir. Beden ve çımanın boşları alınıp, çıma kasa bedenine piyanlanır


ÇİFTE İZBARÇO BAĞI : (Bowline On The Bight) Gemilerde, baca, direk ve dikme gibi yüksek yerlerde bakım/tutum ve tamirat yapmak için kandilisa tahtasının olmadığı durumlarda donatılmış halat çımalarına yapılan bağdır.







YAPILIŞI : Bağ, yapılacak halatın çımasına, iki kasa uzunluğu dikkate alınarak gerekli pay bırakılır. Uzun beden üzerine bir kros alınır. Halatın çıması bu krosun altından doblin kasalar oluşturulmak üzere iki defa geçirilir. Çıma yukarıdan gelen uzun bedenin altından krosun içerisinden alınır. Uzun bedenle çımanın sıkıca boşları alınıp, bağ tamamlanır.


-98-
FORALI İZBARÇO BAĞI : (Let Go Bowline Knot, Bowline Hitch) İzbarço bağı kullanıldıktan sonra sıkışma olacağından ; kolayca fora edebilmek amacıyla yapılan bağdır.






YAPILIŞI : İzbarço bağının yapılışının aynısı olup, yanlız çıma krosun içerisine doblin olarak alınmak suretiyle tamamlanır.



DOBLİN İZBARÇO BAĞI : (Bowling On The Bight) Çıması doblin haline getirilmiş bir halatın doblin çımasına yapılan bağdır.







YAPILIŞI : Doblin beden üzerine bir kros yapılır. Doblin çıma bu krosun altından içeriye doğru sokulur. Doblin çımanın içerisinden el uzatılarak kasa bedeni tutulur. Doblin çımasının içerisinden kasa bitinceye kadar yukarıya çekilir. Doblin çıma bedenin altından alınır. Doblin kasa ile uzun bedenin boşları alınarak bağ tamamlanır.


-100-
SUGALI İZBARÇO BAĞI: (Running Bowline) Denizdeki herhangi bir leş veya malzemeyi kement şeklinde yakalamak için kullanılan bağdır.

YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın çımasına uzun bir doblin yapılır. Çıma, uzun bedenin altından üstüne doğru alınarak kendi bedeni üzerine bir kros yapılır. Çıma, bu krosun içerisinden geçirilmek suretiyle izbarço bağı yapılarak bağın yapımı tamamlanır.

-101-
BELDE İZBARÇO BAĞI : (Bowline On Waist) Denize düşen personele atılan incelerin çımasını bele bağlamakta kullanılır. Bütün gemi personelinin bilmesi gerekmektedir.


YAPILIŞI : Bele bağlanacak miktar dikkate alındıktan sonra atılan ince sol el ile sıkıca tutulur. Sağ el ile incenin çıması belin arkasından sağa geçirilir. Sağ el ile, sol elin tuttuğu beden üzerine bilek hareketiyle bir kros yapılır. Sağ elde tutulan çıma bedenin arkasından, altından ve krosun içerisinden alınmak suretiyle bağ tamamlanır.



BRANDA BAĞI : (Marling Hitch) Tente, branda ve kapela gibi denk yapılarak saklanacak malzemeleri bağlamakta kullanılır.


YAPILIŞI : Bir çıması kasalı ince, branda denkinin altından dolaştırılır. Kasasız çıma, kasalı çımanın içerisinden geçirilmek suretiyle sıkıştırılır. İncenin bedeni ile, denkin üzerine belirli aralıklarla mezevoltalar alınır. Son çıma beden üzerine iki volta alınmak suretiyle bağlanır. Yapılan bağ bu şekilde tamamlanır.


HALAT ZİNCİRİ : (Rope Chain) Halat ve incelerin boylarını kısaltma veya boyunduruk yekelere tutamak yapmakta kullanılan bağdır.


YAPILIŞI : Yapılacak bağın uzunluğu göz önüne alınarak beden üzerine bir kros alınır. Krostan gelen beden doblin yapılarak krosun altından yukarıya doğru alınmak suretiyle sıkıştırılır. Doblinin altından gelen beden üstten elle tutularak , doblin oturuncaya kadar boşu alınır. İstenilen uzunluk kadar bağa bu şekilde devam edilir.



OLTA BAĞI : (Fishermans Knot) Bir daha fora edilmesine gerek duyulmayan halatlar ile, kopan misinaları birbirine eklemekte kullanılır.




YAPILIŞI : Bağlanacak iki çıma yan yana getirilir. Soldaki çıma ile, altındaki beden üzerine, çıması üstte kalacak şekilde bir kros yapılır. Krosun çıması, bedenin üzerinden ve krosun içerisinden iki kez geçirilerek sıkıca boşu alınır. Sağdaki çımayla aynı işlem soldaki beden üzerine yapılır. Her iki beden çekilerek voltalar birbirlerine sıkıca oturtularak bağ tamamlanır.



BARBARİŞKA BAĞI : (Stoper Hitch) Yük altında bulunan bir halatın üzerindeki yükün kaçırılmadan bir babaya veya koçboynuzuna volta edilebilmesi için başka bir halatla geçiçi olarak bosalamak amacıyla yapılan bağdır.



YAPILIŞI : Deste durumdaki halatın civarındaki bir mapaya barbarişka halatının bir çıması volta edilir. Barbarişka halatı, deste durumdaki halatın bedenine bir veya iki defa mezevolta alındıktan sonra halatın kollarının kanallarına dört veya beş defa sarılarak çıma kısmı beden üzerine kazık bağıyla bağlanarak barbarişka tutulmuş olur.


KELEPÇE VEYA FİYONG BAĞI : (Handcuffs Bend) Fiyonk yapmak veya herhangi bir malzemeyi arasına sokarak sıkıştırmak amacıyla kullanılan bağdır.




YAPILIŞI : Bağ yapılacak halatın bedeni üzerine yan yana iki kros yapılır. Soldaki kros sağdaki krosun üzerine yarım olarak bindirilir. Sağ el ile, soldaki kros, sol elle sağdaki kros tutularak birbirlerinin içinden geçecek şekilde boşları alınarak sıkıştırılır ve bağ tamamlanır.

FIÇI BAĞI : (Barrel Sling) Ağzı açık olan fıçıları kaldırmak için fıçı üzerine yapılan bağdır.

YAPILIŞI : Fıçının bedenine bağlanacak halat ikiye ayrılır. Orta kısmı, fıçının alt ortasına gelecek şekilde yerleştirilir. İki çıma fıçının üst tarafında birbirlerine volta alınır. Bu volta fıçının genişliği kadar açılarak, fıçı yüksekliğinin üçte ikilik kısmı aşağıda kalacak şekilde fıçı bedenine oturtulur. Çımaların boşları alınır ve her iki çıma fıçı üstünde izbarço bağıyla birbirlerine bağlanarak bağ tamamlanır.


KÜP BAĞI : (Cube Bend) Ağzı açık ve içi dolu fıçı ve küpleri gemiye almak veya kaldırmak amacıyla kullanılır.

YAPILIŞI : Küpün üzerine vurulacak halat ikiye ayrılır. Meydana gelen doblin üzerinde iki adet kros yapılır. Bu kroslara, bedenleri üzerinde döndürülmek suretiyle volta aldırılır. Soldaki kros, sağdaki krosun üzerine yarıya kadar bindirilir. Sağdaki krosun içinden soldaki krosun bedeni, soldaki krosun içinden sağdaki krosun bedeni tutularak çekilir. Küpün altını dört taraftan kavrayacak doblinler oluşturulur. Küpün altı yapılan bağın orta kısmına gelecek şekilde oturtulur. Doblinler küpün üst kısmına kaldırılarak başka bir sapanla bağlanır ve bağ tamamlanır.



-109-
ARAP BOCUSU : (Cask Sling) Kreyn, dikme ve matafora olmadığı zamanlarda kalın, uzun direkleri veya bu tür malzemeleri denizden almak, yükseğe çıkarmak için halatlarla yapılan donanımlardır.


YAPILIŞI : Bu iş için geminin bordasından aşağıya doğru iki parça halat sarkıtılır. Bu halatlar kaldırılacak olan malzemelerin altından geçirilerek çımaları tekrar gemiye alınır. Bu çımalar çekilmek suretiyle malzeme gemiye alınarak donanım bu şekilde çalıştırılır.
-110-
KANCA BAĞLARI : (Single Blackwall Hitch) Kanca ağızlarına, halatların çımalarını volta etmek için kullanılır.



YAPILIŞI : Volta edilecek halatın çıması, kancanın arka sırtından dolaştırılır. Kısa çıma altta, beden üstte olacak şekilde kanca içine yatırılır. Çıma, beden üzerine mezevolta alınır ve piyanlanarak bağın yapımı tamamlanır.

-111-
KANCA AĞIZ BAĞI : (Mousıng A Hook) Kancanın ağzına geçirilen bağın sıyrılıp çıkmaması amacıyla kancaların ağız kısmında kullanılan bağdır.





YAPILIŞI : Kancanın sivri olan ağız kısmıyla arka beden arasında kalan kısım arasına gırcalanın dört veya beş defa sarılmasıyla yapılan bağdır.


ADİ PİYAN : (Whipping) Halatların çıma ve bedenleri üzerine geçici olarak yapılan piyan türüdür.






YAPILIŞI : Ispavlo veya gırcala piyanlanacak beden üzerine dört veya beş volta sarıldıktan sonra, ıspavlo veya gırcalanın iki çıması birbirlerine foralı olarak voltaların üzerinde bağlanmak suretiyle piyan tamamlanır.



GİZLİ PİYAN : (Palm Whipping) Fazla kalın olmayan kesilmiş halatların çımalarına yapılırlar.


YAPILIŞI : Piyan yapılacak beden üzerine, piyan yapmakta kullanılacak malzeme doblin olarak yatırılır. Ispavlo veya gırcalanın bedeni halatın bedeninden çımasına doğru ve doblinlerin üzerinden olmak üzere düzgün olarak sarılır. Piyanda kullanılan ıspavlo veya gırcalanın çıması doblin içinden üstten aşağıya doğru alınır. Daha sonra çımalar karşılıklı çekilerek boşları alınmak suretiyle piyan tamamlanır.

DİKİŞLİ PİYAN : (Palm And Needle Whipping) Dayanıklı ve sıyrılması zor olan piyan çeşidi olup, her kalınlıktaki halatlarda rahatlıkla kullanılan piyandır.



YAPILIŞI : Piyan yapımında kullanılacak ıspavlo veya gırcala bir çuvaldıza geçirilir. Piyan yapılacak halatın çımasındaki bir kolun altından çuvaldız sokulmak suretiyle ıspavlo veya gırcala halatın kolları arasına geçirilir. Ispavlo veya gırcala bedeni halatın bedeninden çımasına doğru düzgün olarak sarılır. Çuvaldız halatın kol bedenleri arasından çapraz alınmak suretiyle piyan tamamlanır.


ÇIMA KAYBETME PİYANI : (Plain Whipping) Façunalarda gırcalanın son çımasını bağlamakta kullanıldığı gibi halat çımalarınıda piyanlamakta da kullanılır.


YAPILIŞI : Ispavlo veya gırcalanın bir çıması halat bedeni üzerine yatırılır, düzgün sarma işlemine başlanır. Piyan bitimine belirli bir mesafe kalınca piyan yapılan yere bir kavalye veya parmağımızı koyarak üzerinden dört/beş volta daha sarılır. Kavelya veya parmağımızın yaratacağı boşluktan gırcalanın çıması sarılan kısma doğru alttan alınır. Boşta kalan voltaların geriye doğru boşu alınarak sıkıştırılır. Çıma çekilerek piyan tamamlanır.





FAÇUNA : (Lash) Bir halatın çımasını veya bedenini muhtelif etkilerden korumak için halatın üzerine çok sıkı olarak gırcalayla sarma işlemidir. Daha çok arma donanımlarının korunması için yapılır.

YAPILIŞI : Façuna yapılacak madeni halat iki direk arasına gerilerek deste duruma getirilir. Halatın kanalları, gırcala veya flesalarla doldurulur. Dört/beş santim eninde hazırlanmış sargı bezi kanalları doldurulan halatın üzerine sarılır ve bezlerin üzerine katran sürülür. Katranlı gırcala, façuna tokmağı yardımıyla sıkıca sarılarak çıma kaybetme piyanıyla façuna tamamlanır.






TİRNELE ÖRGÜSÜ : (Comman Sennit) Ayak paleti yapmak için kullanılacak halatların örülme işleminde kullanılan örgüdür.




YAPILIŞI : Üç koldan daha fazla kol ile yapılan örgüdür. Kol sayısının tek olması gerekmektedir. Örgüye başlanırken; kol adedi fazla olan kısım sağda, az olan kısım solda olmak üzere kollar ikiye ayrılır. Sağdan dış birinci kol, dışa doğru bükülerek, soldaki kolların iç yanına getirilir. Sol dıştan birinci kol, dışa doğru bükülerek sağdaki kolların iç yanına getirilerek örgüye devam edilir.


İKİ KOLDAN DÖNERLİ ÖRGÜ : İskele vardevelaları ile punteller üzerine ellerin kaymaması için yapılan örgüdür.



YAPILIŞI : Örülecek yerin dokuz misli uzunluğunda gırcala doblin olarak alınır. Doblinler örgüye başlanacak noktaya kazık bağı ile bağlanırlar. Soldaki gırcalanın bedenine küçük bir doblin yapılarak puntelin altına doğru uzatılır. Sağdaki kol, bu bedenin altından alınarak soldaki üzerinden içerisine geçirilir. Her iki beden çekilerek sıkıştırılır ve bu şekilde örgüye devam edilir.

ÜÇ KOLDAN KAPLAMA ÖRGÜSÜ : Coxconbing) İskele vardevelaları ile punteller üzerine ellerin kaymaması için yapılan örgüdür.

YAPILIŞI : Üç parça gırcala alınarak başlangıç noktasına sıkıca piyanlanır. Sağdan birinci kol, solundaki iki kol ile korkuluğun altından alınarak kendi bedeni üzerine bir mezevolta alınır. Aynı işleme diğer kollarda da sağdan ve soldan olmak üzere devam edilerek örgü bu şekilde tamamlanır.

-120-
DÖRT KOLDAN SALMASTRA ÖRGÜSÜ : (Square Sennit) Sızdırmazlığı sağlamak maksadıyla kullanılan salmastraların imali için yapılan örgüdür.

YAPILIŞI : Kolar ikişer ikişer iki kısıma ayrılarak, sağdan birinci kol, soldaki bir ile ikinci kolun arasından sağdaki tek kolun iç yanına getirilir. Soldaki birinci kol, sağdaki bir ile ikinci kolun arasından soldaki tek kolun iç yanına getirilmek suretiyle örgü bitinceye kadar bu şekilde devam edilir. Bu örgüde dikkat edilecek husus, kolların sırasının karışmamasıdır.




-121-
SEKİZ KOLDAN SALMASTRA ÖRGÜSÜ : (Square Sennit) Sızdırmazlığı sağlamak amacıyla kullanılan salmastraların imali için yapılan örgüdür.

YAPILIŞI : Kollar dörder dörder ikiye ayrılır. Sağdan birinci kol, soldan bir ile ikinci kolun arasından sola doğru, üç ile dördüncü kolun arasından sağa doğru alınarak sağdaki kolların iç yanına getirilir. Soldan birinci kol, sağdan bir ile ikinci kolun arasından sağa doğru, üç ile dördüncü kolun arasından soldaki kolların iç yanına alınmak suretiyle örgüye devam edilir.

-122-
YEDİ KOLDAN YALPA PALET ÖRGÜSÜ : (Flat Or English Sennit) Mataforalarda askıda bulunan vasıtaların deniz bağı emniyetini sağlamak için yapılan örgüdür.






YAPILIŞI : Kollar dört sağda, üç solda olmak üzere ikiye ayrılır. Sağdan birinci kol, yanındaki kolun üstünden, üçüncü kolun altından ve dördüncü kolun üstünden soldaki üç kolun iç yanına getirilir. Sol taraftan da aynı şekilde kol işlenmek suretiyle örgü bitinceye kadar bu şekilde devam edilir.

-123-
ŞIPKA ÖRGÜSÜ : (Nettin Sennit) Hamak anelesinden geçen şıpkaların kaymaması için ve yükün eşit olarak bütün incelere dağılması amacıyla yapılan örgülerdir.

YAPILIŞI : İstenilen boyda kesilen inceler, anelenin içerisinden geçirildikten sonra düzgün bir biçimde sıralanırlar. Üstteki kollar alta, alttaki kollar üste alınmak suretiyle örgüye başlanır. Birinci sıra bittikten sonra, sağ taraftaki birinci kol, kolların kesiştiği yerden sola, sol baştaki birinci kolda yine aynı yerden sağa uzatılarak örgüye bu şekilde devam edilir.



USTURMAÇA ÖRGÜSÜ : (Fender Sennit) Balon, üstüvani ve bıyık usturmaçaların yapımında kullanılan örgülerdir.





YAPILIŞI : Bir simit çevirme sapan yapılır. Örgü yapılacak incenin çıması simit sapana dikilerek eklenir. İncenin diğer çıması simit sapanın üzerinden aşağıya doğru alınarak kendi bedeni içerisinden çekilir. Örgü bitinceye kadar aynı şekilde devam edilir.
-125-
GERDEL CEVİZİ : (Wall Knot) Halat çımalarına piyan yapmak ve güverte işlerinde kullanılan ağaç kovalara tutamak yapmakta kullanılır.


YAPILIŞI : Halat çımasından ceviz yapılacak uzunlukta kollar açılır. Beden ve çımaları piyanlanır. Her kol kendinden sonra gelen kolun altından yukarıya alınır. Kolların boşları alınarak ceviz piyana kadar sıkıştırılır. Fener yapmak için her kol kendi önündeki kolun üzerine yatırılır. Son kol birinci kolun bedeninin altından alınarak ceviz tamamlanır.
-126-
MEVLANA CEVİZİ Turk’s Bead) Zincirlere vurulan halat bosaların çımalarında kullanılır.






YAPILIŞI : Gerdel cevizi ile feneri yapılır. Sarkan kollar yanlarına gelen kolların sağ tarafından çımalarının birer defa yürütülmesi suretiyle ceviz tamamlanır.

ÇAKI CEVİZİ : (English Diamond Knot) Silistreleri, porsun çakılarını bağlamak, boyunda asılı bulundurmak için ve Deniz Harp Okulu öğrencilerinin boyun kordonlarında kullanılır.
YAPILIŞI : İnce üzerine iki adet kros yapılır. Sağ taraftaki kros, sol taraftaki krosun üzerine bindirilir. Sağdaki çıma , sağdaki krosun üzerinden, soldaki krosun altından alınarak üçüncü bir kros daha meydana getirilir. Sağdan sol tarafa geçen işleme çıması, dördüncü bir kros daha teşkil etmek üzere sağ tarafa döndürülür. Sağdaki üçüncü krosun üstünden içeriye, ikinci krosun bedeninin altından yukarıya doğru çekilir. Çıma yukarıda bir doblin bırakacak şekilde diğer bedenin yanına uzatılır. Boşu alınıp sıkıştırılarak ceviz tamamlanır.




ÜÇ KOLDAN MARSİPET CEVİZİ : (Turk’s Head) Korkuluk puntelleri, açavela gönderleri, direk ve sütun gibi yerlere yapılan örgülerin baş kısımlarını kapamak maksadıyla kullanılırlar.


YAPILIŞI : Ceviz yapılacak yere üstten çapraz bir volta alınır. Uzun çıma kısa çımanın solundan yukarıya doğru çekilerek kısa çımanın voltalarının arasında kalmasına dikkat edilir. Uzun çıma, sağdaki bedenin altından sağdan sola doğru geçirilerek boşu alınır. Uzun çımanın geçtiği sağdaki beden soldaki bedenin altından alınarak bir sekiz meydana getirilir. Uzun bedenin çıması bu sekizin üstünden içine




-129-
sağdan sola doğru alınıp aşağıya doğru çekilir. Aynı çıma ceviz yapılan yerin altından dolaştırıldıktan sonra başlangıçtaki kısa çımanın sağ tarafından alınmak suretiyle ceviz bir kere işlenmiş olur. Yapılan cevizi genişletmek için kısa çımanın sağından alınan uzun çıma bedeni takip ederek yeterli genişlik elde edilene kadar bu işleme devam edilir.

-130-
EL İNCESİ CEVİZİ : (Monkey Fist) El incelerinin çımalarına yapılan ve inceyi uzağa atmak amacıyla içine ağırlık konulmasını sağlayan cevizdir.

YAPILIŞI : El üzerine ince bedeniyle yan yana dört volta alınır. Bu alınan voltalar bir kenarından iki parmakla tutularak uzun bedenle voltaların doblinleri üzerine dört ayrı volta daha alınır. Üçüncü işlem olarak, incenin çıması, ilk alınan doblinlerin içinden, ikinci alınan doblinlerin üzerinden ve tekrar ilk doblinlerin içinden alınmak suretiyle dört volta daha atılır. Yapılan cevizi bitirmek için cevizin içine yeterli ağırlık konur. Voltaların boşu alınmak suretiyle ceviz sıkıştırılır.




-131-
KASA DİKİŞİ : (Eye Splice) Halatların çımasına devamlı olarak kullanılmak üzere kasa yapılması gerektiğinde kullanılan dikiştir.


YAPILIŞI : Kollar en az üçer defa işlenecek şekilde halat çımasından bedene doğru işaretlenir. Bu kısma kuvvetli bir piyan yapılır. Çımadaki piyan fora edilerek halat kolları açılır. Kasa büyüklüğü göz önüne alınarak açılan bu kollar beden üzerine yatırılır. Ortadaki kolun altına gelen halat beden kolu, kavelya ile açılarak orta kol sağdan sola doğru açılan kolun altından geçirilir. İkinci işlem olarak orta kolun sağındaki ve solundaki kollar beden üzerindeki

kolların altından sağdan sola doğru alınmak suretiyle dikiş bir kere işlenmiş olur. Dikişe, her kol beden üzerindeki, önündeki kolun altından alınmak suretiyle devam edilir. Dikişin yüke vurulduğunda sıyrılmaması için her kol en az üç defa işlenmelidir. Dikiş tamamlandığında işlenen kolların fazlalıkları bedene yakın yerden piyanlanarak kesilir.

KOLBASTI DİKİŞİ : (Short Splice) Kopan ve kol atmış halatları birbirine eklemekte kullanılır.


YAPILIŞI : Birbirine eklenecek iki halatın çımaları en az üçer dikiş işlenecek uzunlukta çımadan bedene doğru işaretlenerek piyanlanır. Çımalardaki piyanlar açılarak, halatın kolları piyanlı kısma kadar fora edilir. Açılan kollar karşı karşıya getirilerek birbirlerinin arasına alınıp, sıkıştırılır. Dikiş için ilk işlem olarak kasa dikişinde olduğu gibi kollar kendi taraflarındaki bedenler üzerine işlenerek dikiş tamamlanır.

MATİZ DİKİŞİ : (Long Splice) Palanga donanımlarında kullanılan halatlar koptuğu veya kesildiği zaman yapılan dikiştir.




YAPILIŞI : Kopan halat kollarının her iki çıması dikiş payı göz önüne alınarak kolbastı dikişinde olduğu gibi hazırlanır. Hazırlanan bu kollar karşılıklı olarak birbiri içerisine sıkıca oturtulur. Sol üstte açılmış olan kolun altında bulunan beden üzerindeki kol kanalları bozulmadan açılır. Bu boşalan kanala ise, üstteki kol sarılır. Açılan ve sarılan bu kollar bitimde birbirlerine birer volta alınır. Diğer kollara da aynı işlem yapılarak dikiş tamamlanır.]]> https://www.turkdenizcileri.com/Konu-alfabetik-gemicilik-dili.html Thu, 07 Mar 2013 14:24:34 +0200 aytemiz89]]> https://www.turkdenizcileri.com/Konu-alfabetik-gemicilik-dili.html
-A-

ABOŞA : Alt, aşağı manasında kullanılan terimdir.

ABLİ : (Ang) Yarım serenleri sancak veya iskele tarafa prasya etmek veya tam ortada sabit tutmak için seren cundalarından sancak ve iskeleye alınan kamçı veya donatılmış palangalardır.

ABORDA : (Alongside) Bir gemi veya deniz aracının rıhtıma, diğer bir gemi/deniz aracı üzerine bordasını vererek yanaşmasıdır.

ABOSA : (Avast) Akan zincir veya halatı o durumda durdurmak ve tutmak için gerekli emniyet tertibatına alınması için verilen komuttur.

ABRAMAK : (To Steer A Ship) Fırtınalı havalarda veya kaba dalgalı denizlerde gemi veya deniz aracının iyi bir şekilde kullanmak, sevk etmek.

AÇAVELA GÖNDERİ: (Bumpkin) Bir deniz aracının bulunduğu yerden açılmasında kullanılan gönderlerdir.

AÇILIR BAKLA : (Detechabke Link) Zincir kilitlerini (parçalarını) birbirine eklemekte kullanılan ve gerektiğinde kolay, çabuk açılabilen zincir baklalarıdır.

ADİ ISKARMOZ : (Tholepin, Thole) Kürekle hareket eden küçük deniz araçlarında, küreklerin tekneye irtibatını sağlayan kayışların geçtiği küpeşte üzerindeki ağaç veya demir çeliklerdir.

ADMİRALTI DEMİRİ : (Stocked Anchor) Çiposu kollarına dik olan demirler olup, tutma yetenekleri diğer demir tiplerine göre daha fazladır.

AGANTA : (Avast) Hareket halindeki bir halatın tutulması, durdurulması için verilen komuttur.

AKOVA : (Avash) Gemilerde demirin fundoya hazır durumda ve demir memesinin suyla eder halde bulunması durumudur.

AKINTI : (Current, Stream) Deniz sularının yatay hareketidir.


ALABANDA : (Wing, Hide) Gemi ve deniz araclarının su kesiminden yukarıda bulunan iç kısımlarına denir.

-1-
ALAMANA : (Alamana,Small Lugger, Fishing Boat) Marmara ve Karadeniz’de ağ ile balık tutan balıkçıların kullandıkları sekiz çift kürekli ve yelkenli ağaç teknelere denir.

ALARGA : (Off, Push Off, Keep Away) Bir gemi veya deniz aracının sahilden açıkta bulunması durumuna denir.

ALAY SANCAĞI : (Dressed Full) Milli bayramlarda ve önemli günlerde işaret sancak ve flamalarının bir savloya dizilerek pruvadan pupaya kadar çekilen sancakların tümüne verilen isimdir.Alay sancakları, burak sancağı ile başlar ve iki sancak bir flama şeklinde çekilirler.

AL BERABER : (Stroke Together. Give May Together) Kürekle hareket eden küçük deniz araçlarında, küreklerin suya sokularak beraberce çekilmesi için serdümen tarafından verilen komuttur.
ALBURA OLMAK : (Capsize, Overturn) Bir gemi veya vasıtanın yan yatarak devrilmesine denir.

ALBURA : (Cross a Yard) Vasıtaları veya yükleri mayna/vira ederken matafora ve dikmelerin içeri veya dışarı çevrilmesine denir.

ALESTA : (Ready) Uyarma amacıyla kullanılan bir deyimdir. Yapılacak veya yaptırılacak bir işin hazırlığı için verilen komuttur.

ALESTA FERRO : (Stand By Fot The Anchor) Demirin fundoya hazır olması için verilen komut.

ALGARNA : (Shear Legs) Denizde ağır yük kaldırmak için dubalar üzerine konmuş vinçlerdir.

ANA DİREK : (Lower Mast) Direklerin en alt kısmında bulunan kalın bölümlerdir.


ANA GÜVERTE : (Main Deck) Geminin üst kısmında, başından kıçına kadar kesintisiz uzanan güvertedir.

ANELE : (Anchor Ring) Mapaların içerisinden geçirilmiş hareketli halkalara denir.

APIŞTIRMAK : (To Straddle) Çifte demir atmış bir gemide, zincirlerin boşları alınarak deste duruma getirilmeleri halidir.

APİKO : (Apeak) Vira demir sırasında demirin henüz dipten kurtulmamış, demir bedeninin dik pozisyon alması anıdır.

ARMA : (Rigging) Gemi güvertesinden yukarıda bulunan direk, seren yelken ve bunların üzerlerine bulunan tüm halat ve donanımlardır.

-2-

ARMA BRANDA : (Make The Hammock) Eski gemilerde hamakların yatmak üzere mangalarda bulunan yerlere kurulmasıdır. Arma branda diğer bir ifade ile yatma saatini ifade eder.

ARMADOR : (Rigger) Armaları donatan , yerlerine koyan ve gemi dahilinde armalarla ilgili her türlü işleri gören yetişmiş personeldir.

ARMADORA ÇELİĞİ : (Belaying Pin) Selviceleri bağlamak için armadoralar üzerindeki deliklere geçirilmiş demir veya ağaçtan yapılmış çubuklardır.

ARMODARA ÇEMBERİ : (Spider Band) Ana direklerin güverteye yakın kısmı üzerinde bulunan demir veya pirinçten yapılmış çemberlerdir.

ARMUZ : (Seam, Joint) Güverte döşeme tahtalarının veya borda kaplama tahtalarının uzunlamasına birleştiği yerlere denir.

ARMUZ TUTMAK : (Keep The Line) Tabura geçen personelin bir hizada durmalarını temin için ayakkabı burunlarını armuz hizasına getirmeleridir.

ARYA ETMEK : (Down From Aloft) Bir halat vasıtasıyla yukarıdaki bir yere çekilmiş olan seren, yelken, flama, fors, flandıra, işaret sancağı ve milli bayrakların aşağıya indirilmesi işlemidir
ARYA SOFRA : Yemek masalarının yemek zamanında açılarak yemek yemek üzere hazırlanmasıdır.

ASKI TERAZİSİ : Alt tavanın istenilen seviyede durmasını sağlayan borda iskelesi aksamıdır.

AVADANLIK : (Tool) Herhangi bir işin yapılmasında kullanılan yardımcı alet ve malzemelere denir.

AVARA : (Shove Off) Bir gemi veya deniz aracının yanaşmış olduğu mevkiden hareket edip açılmasıdır.

AYBOCİ : (Heave Aback) Irgatın aksi yönde çalıştırılarak zincirin veya fenerin üzerindeki halatın denize doğru yavaş yavaş bırakılması için verilen komuttur.

-B-

BABA : (Bitt, Bollard) Halatları volta etmek için, güverte üstünde muhtelif yerlere konmuş silindir şeklindeki demir döküm parçalara denir.

BABAFİNGO ÇUBUĞU : (Topgallant Mast) Direklerin güverteden itibaren üçüncü çubuğudur. Üzerinde bulunduğu ana direğin ismini alır.



-3-
BACA FİSTANI : (Funnel Casing) Baca altlarınındış tarafına yapılan muhafazalara denir.


BADARNA : (Parcelling) Yük altında bulunan halatların loça/küpeşteye gelen kısımlarının sürtünmeden dolayı aşınmasına ve yıpranmasına mani olmak için beden üzerine bez veya branda sarma işlemidir.

BAHRİYE : (Navy) Bir devletin Deniz Kuvvetleri ile ilgili bütün kuruluşlarına ve Deniz Kuvvetlerine denir.

BAKLA : (Link) Zincirleri oluşturan oval ve dökme demirden yapılmış halkalardır.

BALON USTURMAÇA : (Round Fender) Eski halatlardan örmek suretiyle veya lastikten balon şeklinde yapılmış usturmaçalara denir.

BANDO : (Let Go, Let Fly) Bir yükün veya mataforadaki bir vasıtanın indirileceği yere bir anda bırakılması için verilen komuttur.

BASARNA : (To Lift With Lever) Yerde bulunan

BASTİKA : (Snatch Block) Halatların yönünü değiştirmekte kullanılan, halatın bedeninden geçirilebilmesi için tablasının bir tarafı açılan tek dilli makaralardır.

BASTON : (Jibbom) Ana civadranın üzerinden ileriye doğru uzatılmış çubuklara denir.
BASTON YEKE : (Jibbom Yoke) Dümen boğazındaki yerine takılarak, doğrudan sancağa veya iskeleye basılmakla tekneyi döndürmeye yardımcı olan gönder şeklindeki yekelerdir.

BAŞ : (Fore) Bir gemiyi boylamasına üç parçaya ayırdığımızda en önde kalan kısma denir.

BAŞ BODOSLAMA: (Stem) Gemi ve deniz araçlarının baş tarafının şeklini oluşturan, omurgadan yukarıya kaldırılan direklerdir.

BAŞ OMUZLUK : (Bow) Borda kaplamalarının bodoslamaya ve iç tarafa doğru meyil almaya başladığı kısımlara denir.

BAŞÜSTÜ : (Fore Castle Deck) Gemi ana güvertesinin gemi pruvalsında kalan kısmıdır.

BAŞ VENTO : (Forward Guy) Filika mataforası ile yan mataforaların döndürülmesinde kullanılan donanımların baş tarafta bulunanıdır.

BATİ : (Slow, Tardy, Dilatory, Slothful) Palanga donanımlarında kullanılan halatların aşınmadan dolayı rigavonun tirenti, tirentinin rigavo olarak değiştirilmesidir.

-4-
BEDEN : (Shank) Demirin anelesiyle memesi arasında kalan veya halatların iki çıması arasında kalan kısımlarına denir.

BİSMİLLAH FUNDO: (İn The Name Of God Let Go) Demirin demirlemek üzere denize bırakılması için verilen komuttur.

BİTA : (Bitt) Rıhtım ve gemilerde bulunan halat bağlamaya yarayan ve üzerinde halatın sıyrılmaması için boyunduruk bulunan tekli ufak babalara denir.

BOCURGAT : (Capstan) Küçük tonajdaki tekneleri karaya çekmek, ağır cisimleri sürüklemekte kullanılan ağaçtan yapılmış yatay kollu ırgatlardır.
BODOSLAMA : (Post) Tekne omurgalarının baş,kıç taraflarından yukarıya doğru uzanan çelik, dövme demir veya ağaçtan yapılmış kısımlarıdır.

BOGATA : (Dead Eye) Ağaçtan yapılmış ve her iki yanağı şişkin, yanaklarına üçer delik açılmış dilsiz makaralardır.

BORDA : (Board) Gemilerin veyua teknelerin dış tarafta ve su kesiminden yukarıda kalan yan kısımlarına denir. Sağ taraftakine, sancak borda, iskele taraftakine, iskele borda adı verilir.

BORDA BOTU : (Punt) Gemilerin su kesimlerine yakın olan borda kısımları ilekarinalarını temizlemede, lostra etmede ve faça boyası çekmekte kullanılan ufak ağaç veya fiber teknelere denir.

BORDA İSKELESİ : (Gangboard, Gangway) Personelin gemiye giriş çıkış yapmaları için bordaya konulan iskelelerdir. Sancak iskelesinden üst rütbeli subaylar, iskele iskelesinden diğer personel istifade ederler.

BORDA (YAN) MATAFORASI : (Boom) Demirli gemilerin denize indirdikleri deniz araçlarını bağlamaları için bordalara dik olarak uzatılan dikmelerdir.

BOSA : (Slip Stopper) Demir loçaya oturdukdan veya zincire yeteri kadar kaloma verildikden sonra zincir ve demirin ağırlığını ırgat üzerinden kaldırmak için güverte üzerindeki mapalara kilitlenmiş uçları maça kilitli kısa zincirdir.

BOŞAL : (Take İn The Slack) Bir yere verilmiş olan halatın gergin durumda bulunması amacıyla sarkan kısmının alınması için verilen komuttur.

BOT : (Boat) Bir veya iki çift kürekle hareket eden, ağaç veya fiberden yapılmış ufak teknelerdir.

BÖLME : (Bulkhead, Watrelight) Gemilerde, birbirlerinden perdelerle ayrılmış su geçirmez odacıklara/kısımlara denir.

BRANDA : (Tarfaulin, Canvas, Paulin) Tente ve kapela yapımında kullanılan su geçirmez, kalın bezlerdir.


-5-
BUMBA : (Boom) Genel anlamda yatay olarak kullanılan serenlere denir.

BURGATA : (İnch) Bitkisel halatların kalınlık ölçü birimdir. Bir halatın çevresinin uzunluğunu gösterir.

BÜLBÜL : (Becket) Palanga rigavolarının bağlanmaları için makaraların alt kısmında bulunan mapalara denir.


-C-

CAMADAN : (Reef) Fırtınalı havalarda yelkenlerin sathını küçültme işlemine denir.

CAN HALATI : (Life Line) Filika mataforaları cundaları arasına gerili bulunan halat üzerinden sarkıtılmış, üzerinde düğümler bulunan halatlardır. Deniz araçlarının mayna ve yisasında personelin tutunmasına yararlar.

CAN SİMİDİ : (Life Buoy)Gemilerde, denize düşen kazazadeye ilk yardım olmak üzere atılan yüzdürücülerdir.

CAN YELEĞİ : (Life Jacket) Gemiyi veya vasıtayı terkte personel emniyetini sağlayan yüzdürücü yeleklerdir.

CIVADRA : (Bowsprit) Gemilerin baş tarafından ileriye doğru uzatılan çubuklara denir.

CUNDA : (Peak) Direk, çubuk ve gönderlerin uç taraflarına denir.


-Ç-

ÇALPARA : (Castanet) Gemilerde, iç kısımlar ile irtibatı olan deliklerden deniz suyunun içeri girmemesi için deliklerin ağzına konulan kapaklara denir.

ÇAMÇAK : (Dipper) Ufak deniz araçlarının sintinelerinde toplanan suları boşaltmak için ağaçtan yapılmış saplı kepçelerdir.

ÇANAKLIK : (Craw’s Nest) Yelkenli gemilerde ana direk üzerine konulan etrafı puntellerle çevrili, gözcülük için kullanılan platformlardır.

ÇARMIK : (Shroud) Ana direk ve gabya çubuklarını borda istikametinde tutmak için halattan yapılmış donanımlardır.

ÇENE : (Fare Food) Baş bodoslamanın omurgaya yakın kısmında meydana gelen hafif yuvarlaktır.


-6-
ÇIMARİVA : (A way A loft) Personelin belirli bir düzen içerisinde gemi güvertesinde baştan kıça doğru mevki alarak, selamlama yapma işlemidir.

ÇİPO : (Anchor Stock) Demirin kollarına dik olarak demir bedeninin üst tarafında ve anelenin altında bulunan koldur.

ÇUBUK : (Topmast) Ana direkler üzerindeki ikinci, üçüncü ve dördüncü direklere denir.


-D-

DAYAK : (Supporters) Havuza alınmış gemilerin veya karaya çekilmiş teknelerin omurgaları üzerinde doğru durmaları için bordalarına dayanan kalın ağaçlardır.

DEMİR : (Anchor) Gemi ve deniz araçlarını istenilen yerde sabit tutmak için halat veya zincirle denize bırakılan, özel biçimde dökme demir veya çelikten yapılmış ağırlıklardır.

DEMİR BIRAKMAK: (Cast Off The Anchor) Demirli bir geminin demirini, bilinen bir sebeple zincir kilidinden fora ederek ve deniz tarafındaki çımasına şamandıralı bir tel halat bağlamak suretiyle zincir ve demirin denize bırakılmasıdır.

DEMİR IRGATI : (Anchor Windlass) Demirleri fundo veya vira etmek için gemilerin başüstüne konulmuş yatay veya dikey olarak çalışan makinelerdir.
DEMİR ŞAMANDIRASI: (Anchor Buoy) Demirin denizdeki yerini belli eden ve demirin anelesine bağlı bir halat ucundaki şamandıradır.

DEMİR TARAMAK : (Hold The Anchor, Flounder) Demirin, çok kuvvetli fırtına veya akıntılar sonucu, deniz dibindeki yerinden kurtularak gemiyle birlikte sürüklenmesidir.

DEMİR YERİ : (Anchorage) Seyirden limana gelen bir geminin hesaplanan demir yerine geldiğini belirtmek üzere vardiya subayı tarafından söylenen terimdir.

DESTE : (Bar Taut) Halat ve zincirlerin gergin durumuna denir.

DESTEMORA : (Cap, Colar) Bir direğin üzerindeki çubuğu yerinde sabit tutmak için direğin zıvanasına geçirilen, ağaç veya demirden yapılmış iki delikli çemberdir.

DRAVEÇE DEMİRİ: (Sheer Pole) Çarmıklara basıldığında birleşmemeleri için bogatalar üzerindeki ilk basamaklara ve yukarı doğru uygun aralıklarla konulan demir çubuklardır.
DİKME : (Derrick) Gemiye yük alıp vermekte ve ağır bir cismi istenilen yüksekliğe kaldırılıp indirmekte kullanılan bir direk veya serenden oluşan donanımdır.



-7-
DİK VENTO : (Topping Lift) Yan mataforalar ile dikmeleri istenilen durumda bulundurmak için cundalarından alınarak gemi üzerindeki bir mapaya bağlanan palanga donanımıdır.

DİL : (Sheave) Makaraların ve bastikaların kanalları içinde bulunan ve ortasından geçirilen bir mil üzerinde dönen, çevreleri halatların oturabileceği şekilde oyulmuş tekerleklerdir.

DİREK : (Spar) Demir veya ağaçtan yapılmış, güverteye dikine konulmuş sütunlara denir.

DONANIM : (Tackle) Gemilerin direk, seren, halat, istiralye gibi teçhizatının tümüdür.

DRAFT : (Draft) Geminin çektiği su miktarıdır.
DÜMEN : (Rudder, Helm) Deniz araçlarının rotalarını değiştirmek için teknelerin kıç taraflarında bulunan dikey satıhlardır.

DÜMEN BOĞAZI : (Rudder Neck) Dümen yelpazesinin üst tarafında kalan ve üzerine yekenin takıldığı kısımdır.

DÜMEN DOLABI : (Steering Wheel) Gemilerin sancak veya iskeleye dönüşlerini sağlayan dümenlerin komuta tertibatlarının bulunduğu dolaplardır.

DÜMEN EVİ : (Whell House) Gemilerde dümen dolabının ve serdümenin bulunduğu köprü üstündeki bir mevkidir.



-E-

EL İNCESİ : (Hauling Line, Bolo Line) Halatları gemiden gemiye, sahile vermek için kullanılan 0,5 – 1 burgata kalınlığındaki halatlardır.

EL İSKANDİLİ : (Hand Lead) Derinlik ölçmekte kullanılan basit bir alettir.


-F-

FAÇA : (Boot Toppıng) Geminin yüklü ve boş durumları arasındaki deniz suyunun borda da bıraktığı izin dik mesafesine denir.

FAÇUNA : (Lash) Bir halatı muhtelif etkilerden korumak için halatın üzerine çok sıkı olarak gırcala sarma işlemidir.

FALAKA : (Span) İki matafora dikmesi arasına gerilen halattır.


-8-
FAN : (Fan) Gemi alt bölmelerini havalandırmaya yarıyan elektrik motorlu manikalardır.

FARŞ TAHTASI : (Foot Spar, Bottom Boards) Ufak deniz araçlarında sintine üzerine konulan düz ve ensiz tahtalardır.

FELEK : (Craddle) Küçük deniz araçlarının sahile çekilmesi için omurgaların altına konulan yuvarlak ağaçlardır.

FENER : (Capstan) Irgat üzerinde bulunan, halatların boşunu almaya yarayan, alt ve üst tarafları şişkince olan ırgat kısımlarıdır.

FIRDÖNDÜ : ( Swivel) Biri döndüğü zaman diğeri dönmeyen iki bakladır.

FLANDIRA : (Streamer) Türk bahriyesinde komutanı subay olan gemilerin direklerine çektikleri ensiz ve uzun şerit şeklindeki bayraklara denir.
FLASA : (Yarn) Halat liflerinin bükülmesi meydana getirilen halat kısımlarına denir.

FİLİKA : (Ships Boat) Ağaçtan yapılmış, kürek ve yelkenle hareket edebilen teknelerdir.

FİRAR KAPORTASI : (Escape Hatch) Yatay kaportaların ortasında bulunan bir insanın geçebileceği genişlikte, kaporta özellikleri taşıyan yuvarlak kaportalardır.

FRENGİ : (Scupper, Scupper Hole) Güvertede biriken suların dışarı atılması için bir ağızı bordaya açılmış oluklara denir. Bulunduğu yere göre isim alırlar. Örneğin; Borda frengisi, güverte frengisi vb. gibi.

FOR A : (Let Go) Bir yere bağlanmış, donatılmış bir halat veya donanımın çözülmesi/dağıtılması anlamına gelen bir komuttur.
FORS : (Pennant) Devlet büyükleri, general, amiral ve makam sahibi subayların gemide bulundukları süre içerisinde gemi direklerine çekilen alametlerdir.

FUNDO : (Let Go The Anchor) Bir şeyi denize atmak, bırakmaktır. Fundo Etmek: Demirlemek için demirin denize bırakılmasıdır.


-G-

GAGA : (Bill, Pea) Demir tırnaklarının üst kısımlarında bulunan sivri yerlerdir.

GAMBA : (Kink) Madeni, bitkisel ve sentetik halatların bedenlerinin burulmadan dolayı bükümlerinin bozulmasına denir. Zincirin deniz içerisinde dolaşmasınada denir.



-9-
GERDEL : (Pail) Gemi içinde temizlik ve su taşımak amacıyla, ağaçtan yapılmış kovalardır.

GIRCALA : (Marline) İyi cins kendirden iki veya dört kollu olarak bükülmüş halatlardır.

GİDON : (Burgee) Uç kısmı çatal şeklinde olan sancaklara denir.

GİZ : (Gaff) Direk üzerine kıça bakmak üzere 45 derece meyilli konan ve seyir/savaş anında üzerine milli bayrak çekilen yarım serenlere denir.
GÖNDER : (Spar) İnce düz ve uzun yapılmış ağaç çubuklardır.

GRADİN HALATI : (Leech Rope) Tentelerin, kapelaların, yelkenlerin etrafına çepeçevre geçirilen halata denir.

GRANDİ DİREĞİ : (Main Mast) Pruva ana direğinden sonra gelen ikinci direğe denir.

GÜVERTE : (Deck) Geminin kemereleri üzerine döşenmiş baştan kıça kadar uzanan ağaç veya saç levhalara denir.



-H-


HALAT : (Rope, Line) Bir deniz aracını sabit bir konumda tutmak veya iki cismi bi arada bulundurmak için kullanılan örgülere denir

HALAT DOLABI : Halatların kullanılmadığı zamanlarda üzerine sarıldığı silindir şeklindeki makarlardır.

HAMAYLI : (Bunt) Serenlerin ve serenlere bağlı yelkenlerin tam ortasına denir.

HAMLA : (Stroke) Kürek palalarının pruvaya doğru getirilip suya daldırılması ve kıç taraftan çıkarılması işlemidir.

HAMLACI : (First Darsman) Birden fazla kürekle hareket eden teknelerde kıça en yakın olan küreği çeken kürekçidir.

HAMLA SIVIRYACI: (Second Darsman) Sıvırya küreğini çeken ve hamlacının arkasına oturan kürekçidir.
HARBİ : (Shacle Bolt) Kilitlerin açık taraflarında bulunan yuvalardan geçirilen oval veya yuvarlak çubuklara denir.

HARB İSKELESİ : (Pilot Ladder) Gemi borda ve alabandalarına dik olarak bağlanan basamaklardır. Ayrıca, seyyar olanı da mevcuttur. Borda iskelelerinin kullanılmadığı zamanlarda gemiye giriş çıkış için kullanılırlar.


-10-
HAVUZ : (Well Deck) Gemilerin baş kasarası ile köprüüstü, köprüüstü ile kıç kasarası arasında kalan boşluktur.

HIRÇA MAPASI : (Bittern End) Zincirin, zincirliktekalan çımasının kilitlendiği, omurgaya konulmuş mapalardır.

HİSA : (Hoist Away) Herhangi bir şeyi yukarıya kaldırmak, çekmek için verilen komuttur.


-I-

IĞRIP : (Seine) Denize bırakılan ve yeri markalanmış bir şeyi bulmak amacıyla iki tekne arasında çekilen tel donanıma denir.

IRGAT : (Windlass) Demirli gemilerin zincirini almada, sahile verilmiş halatların boşunu almada kullanılan motor, elektrik veya elle çalışan güverte makinelerine denir.

ISKAÇA : (Heel) Direk ve puntellerin topuklarının güverte üzerinde oturduğu yuvalara denir.

ISKALARYA : (Ratline) Yelkenli gemilerde direklere çıkmak için çarmıkların aralarına yatay olarak bağlanmış ince halat veya demirden olan çubuklardır. Şeytan çarmıhların basamaklarına da

ISKARÇA : (Foul Berth) Bir liman içinin gemilerle dolu ve manevra sahasının pek az olduğu liman halidir.
ISKARMOZ : (Thole Pin) Küreklerin çekilmesi için kayışların takıldığı küpeşteye dik olarak sokulmuş ağaç çubuklardır

-İ-

İNCE : (Thin Rope, Ramline) 0,5 burgata ile 2 burgata arasındaki halatlara denir.

İSTİRALYE : (Stay) Direk ve çubukları baş tarafından gemi omurgası istikametinde tutan sabit armalardır.

İĞNECİK : (Bearing Pintle) Dümeni kıç bodoslamaya bağlayan erkek ve dişi olacak şekilde yapılmış parçalardır.

İSKANDİL : (Heave The Lead) Denizin derinliğini ölçmeye yarayan aletlere verilen genel isismdir.

İSKELE : (Port) Bir geminin üzerine çıkılıp, baş tarafına dönüldüğünde sol tarafta kalan kısma denir.

-11-
İSKELE : (Accommodation) Gemilere giriş çıkış için kullanılan veya güverteler arası inişçıkışa yarayan merdivenlere denir. Bulundukları yere göre isim alırlar. Borda iskelesi, harp iskelesi, kıçtan kara iskelesi gibi.

ISPASA : (Unreev) Bir palanganın eskimiş olan rigavosunu çözerek donanım üzerinden alıp çıkarmak ve tirentisini rigavo yapmak işlemidir.

ISPAVLO : (Sail Twine) Piyan yapmak için kullanılan ve liflerin bükülmesiyle elde edilen ince iplere denir.

İŞKAMPAVYA : (Launch) Filikalardan daha büyük olup, makine gücü ile hareket eden, personel ve yük taşımacılığında kullanılan teknelere denir.

-K-

KABATOJ : (Cobotage) Bir devleti kendi limanları arasında yolcu ve yük taşıma hakkıdır.

KAÇIR : (Let Run) Manevra veya herhangi bir işi yapmak için verilmiş olan halatı veya donatılmış olan palanganın üzerine binen tazyiki azaltmak için halatın yavaş yavaş bırakılması için verilen komuttur.

KALAFAT : (Caulking. Caulk) Su geçirmezliğini kaybeden güverte döşeme tahtaları, borda kaplama tahtalarının armuzlarına üstübü sıkıştırılarak üzerlelrine katran dökülmesine denir.

KALASTIRA : (Gradle Plate, Crutch) Küçük deniz araçlarının güverte üzerinde oturdukları, teknenin dış kısmını kavrayacak şekilde yapılmış yastıklardır.

KALOMA : (Scope Of Cable) Halatlara istenilen miktar boş vermeye denir. Demirli bir geminin denizde bulunan zincir miktarına da kaloma denir.
KAMÇI : (Pendant) Bir çıması bir yere bağlanmış, diğer çıması herhangi bir maksat için kullanılmak üzere serbest olan halattır.

KAMPANA : (Bell) Demirli iken, sisli havalarda, yangın ve benzeri olayları bildirmek için kullanılan çanlardır.

KANAL : (Swallow) Halatların, makara içinde rahat hareket etmesi için dil üzerine açılmış oyuklardır.

KANA RAKAMLARI: (Plimsoll Mark, Or Line) Gemilerin su çekimlerini gösteren, baş ve kıç bodoslamaların her iki tarflarına yazılan rakamlardır.

KANCA : (Hook) Herhangi bir şeyi tutmak veya kaldırmak için bir tarafı aneleli ve uç tarafı açık demir veya prinçten yapılmış malzemelerdir.

KANGAL : (Hank) İnce halatların bir arada daire şeklinde toplanmalarına denir.

-12-
KAPLAMA : (Act Of Covering Strap) Gemilerin borda kısımlarını teşkil etmek üzere postalar üzerine baştan kıça kadar bağlanan demir veya ağaçlardır.

KAPLUMBAĞ : (Cable Holder) Zincirlik loçalarında, zinciri emniyete almak için konulmuş palanga donanımlı manevela sistemidir.

KAPORTA : (Compainon Hatchway) Gemilerde, bölmeler ve güverteler arası geçişi sağlayan, kapatıldığında su ve gaz sızdırmayan, basınça dayanıklı kapılara denir. Kaportalar dikey ve yatay olmak üzere iki çeşittir. Dikey kaportalar, bölmeler arası geçişi, yatay kaportalar ise, güverteler arası geçişi sağlarlar.

KARAMAN VURMAK: (Jerk) Herhangi bir yere bağlı halatın, doblin durumdayken harici bir tesir ile ani olarak gerilmesi, silkinti yapmasına denir.

KAPELA : Gemilerdeki silah ve cihazları yağmur, rutubetten korumak için üzerlerine geçirilen branda kılıflara denir.
KAPELA MUŞAMBA: (Hood Coad) Silah ve ci,hazların kapelalarının örtülmesi için verilen komuttur.

KARAMUSAL : (Mooring Swivel) Çift demir atmış bir geminin zincirlerinin, geminin salması sebebiyle birbirine dolaşmaması için kullanılan, özel olarak yapılmış bir fır döndüye bağlı olan ve dört adet lokmasız baklası bulunan düzenektir.

KARANFİL : (Cap Stay) Üzerine bir şey bağlamak veya asmak için iki yer arasına gerilen halattır.

KARAVELA : (Caravela) Herhangi bir şeyin veya durumun içinden çıkılmaz bir hal almasını anlatan terimdir.

KARİNA : (Bottom Of The Vessel) Gemilerin, su kesimlerinin altındaki dış kısımlarına denir.

KASARA : (Castle) Gemilerin baş ve taraflarında ana güvertenin üstünde bulunan yarım güvertelere denir.
KASAVELA : (Clothsline) Gemi yelken ve tenteleri ile personele ait çamşırların kurutulması için pruva gönderi ile kıç taraftaki bir yere gerilen halattır.

KASTANYOLA : (Brake) Demir fundo edildiğinde denize akan zincirin akışını yavaşlatmak için güverte loçasının altına konulmuş, palangalarla kontrol edilen fren sistemidir.

KAŞ : (Brow, Eye Brow) Yağmurlu havalarda bordadan akan suların lumbuzlardan içeri girmemesi için lumbuzların üst tarafına konulan yarım ay şeklinde oluklardır.

KAŞKAVAL : (Fid) Halatın, zincirin hareketini durdurmak veya bir yere sabitleştirmek amacıyla kullanılan kavela biçimindeki büyük siğillere denir.


-13-
KAVALETA : (Messencer) Vira ve fundo demir sırasında zincirin akışını düzenleyen ırgat üzerindeki aksamdır.
KAVANCA : (Jibe) Bir şeyi bir taraftan diğer bir tarafa aktarmaktır.

KAVALYE : (Splıcıng Fıd) Halatlara dikiş yaparken kullanılan, konik şekildeki ağaç veya demirden yapılmış malzemelerdir.

KAZ AYAĞI : (Crewfoot) Ufak deniz araçlarını dikme veya matafora ile gemiye almak/indirmek için bir anele üzerine takılmış dört kollu bir sapandır.

KEMERE : (Beam) Postaları sancak iskele birbirine bağlayan, geminin bir bordasından diğer bordasına uzanan, omurgaya dik yönde konulmuş parçlara denir.

KERTERİZ : (Bearing) Postaları sancak iskele birbirine bağlayan, geminin bir bordasından diğer bordasına uzanan, omurgaya dik yönde konulmuş parçalara denir.

KERYE : (Wire Rope Klips) Madeni halatların çımalarına kasa yapmak veya bu halatları eklemek amacıyla kullanılan kilitlerdir.

KIÇ : (Stern) Üç parçaya ayrılmış geminin en arkada kalan kısmına denir.

KIÇ GÖNDER : (Flag Staff) Gemilerin kıç tarafında bulunan, limanlarda üzerine milli bayrağın çekildiği gönderdir.

KİK : (Gig) Kürek ve yelkenle hareket eden ince yapılı ağaç teknelerdir.

KİLİT : (Shackle) Halat ve zincirleri birbirine eklemek, çımalrını bir yere sabitleştirmek maksadıyla kullanılan malzemelere denir.

KOÇ BOYNUZU : (Deck Cleat) Çatal şeklinde yapılmış, halat volta etmek için kullanılan alabandalar ve güverteler üzerinde bulunan malzemelere denir.

KOLONA : (Mooring Post) Gemilerin sahile verdikleri palamarları bağlamak veya kasalarını geçirmek için sahil ve rıhtımlara konulan babalardır.
KONTRA MİZANA : (Jigger) Dört direkli yelkenli gemilerde en kıçta bulunan direktir.

KOROZYON : (Corrosion) Gemi üzerinde bulunan demir ve çelik aksamın oksijen, havadaki nem ve deniz suyundaki karbondioksit nedeniyle kimyevi değişikliğe uğrayarak paslanmasıdır.

KÖPRÜÜSTÜ : (Bridge) Geminin sevk ve idare edildiği, bu maksatlar için her türlü cihaz ve aletle donatılmış, görüş imkanı geniş yüksekçe yerlerdir.

KÖR KAPAK : (Dead Lights) Gemilerin karartılmasında geceleyin dışarıya ışık sızmaması için lumbuz üzerine kapatılan madeni kapaklardır.

-14-
KROS : (Cross) Gemilerin su altında kalan baş ve kıç kısımlarındaki dar yerlere denir.

KURTAĞIZI : (Chock) Gemi güvertesine yerleştirilmiş, içinden halat vermek için kullanılan üzeri açık yuvalara denir.

KÜPEŞTE : (Bulwark) Postaların başlarını geminin baş bodoslamasından kıç bodoslamasına kadar yekpare olarak bağlayan kuşağa verilen isimdir.

KÜREK : (Oar) Küçük deniz araçlarının suda hareket etmelerini sağlayan, bir tarafı yassı diğer tarafı yuvarlak olan ağaç gönderlerdir.

KÜREK LENTİYESİ: (Gripping Rope) Küreklerin ıskarmozlardan kurtularak denize düşmemeleri için kürek palasındaki delikten geçirilip, tekne içinde herhangi bir yere bağlanan halattır.

KÜREK LUMBARI : (Oar Lock) Filikalarda küreklerin çekilmesi için küpeşte üzerine açılmış yarım daire şeklindeki oyuklardır.

KÜREK TOPACI : (Handle, Grip) Küreklerin çekilmesi için elle tutulan yere yakın şişkince kısımlara denir.





-L-

LALE HALATI : (Tiller Preventer) Küçük deniz araçlarında dümenin yerinden çıkarak denize düşmesini önlemek maksadıyla yelpaze ile küpeşte arasına bağlanan halattır.

LAVRA : (Plug) Küçük deniz araçlarında sintinede biriken suyun tahliyesi için omurgaya yakın yere açılmış deliklerdir.

LAVA : (Pull) Bir yere yanaşmış olan bir teknenin bulunduğu yerden açılmadan biraz ileri veya geriye kayması için verilen komuttur.

LENTİYE : (Gripping Rope Or Chain) Tente ve vardasiloları tente omurgalarına bağlamak için kullanılan kısa kamçılardır.

LİFTİN USKUR : (Turnbuckle) Vardevela telleri, çarmık ve zincirleri germe işlemi ile bosalamada kullanılan iki tarafı dişli güverte malzemeleridir.

LİF : (Hemp) halatın yapıldığı malzemenin en ince parçasıdır.
LİNYE : (Bight) Lokmasız zincir ölçü birimidir. 1 pus 8 linyedir.



-15-
LOÇA : (Hqwse) Gemilerin baş bodoslamalarının iki tarafında, zincirlerin denize akması veya gemiye alınması için açılmış silindir şeklindeki deliklere denir.

LOKMA : (Stud, StayPin) Zincirleri meydana getiren baklaların ortalarına konulan, kuvvetlerini arttırıcı demir parçalara denir.

LUMBAR AĞZI : (Gang Way)İskelelerden gemiye giriş/çıkış yapmak üzere küpeşte kenarına açılmış yerlere denir.

LOSTRA ETMEK : (To Paint) Kirlenmiş olan boyalı kısımları yeniden boyamaktır.

LUMBUZ : (Bulls Eye) Gemi bölmelerini havalandırmak ve ışık girmesini sağlamak amacıyla borda ve alabandalara açılmış yuvarlak deliklere denir.
LUMBUZ MAKİNASI: (Wind Catcher) Gemilerin iç kısımlarına hava girmesi için lumbuzlara iç taraftan sokulan ve dış tarafa doğru çıkan kepçe şeklindeki borulardır.

LUMBUZ SULUĞU : Lumbuzlardan içeri sızan suların toplanması için lumbuzların iç alt tarafına konulan kaplardır.


-M-

MAÇA : (Anchor Shackle) Zincirleri bosaya vurarak emniyete almakta kullanılan özel kilittir.

MAKARA : (Block) Ağır eşyaların kaldırılmasında kullanılan ve az bir kuvvet sarfıyla çok iş yapmayı sağlayan, iki tabla arasında dönen bir veya daha fazla dili bulunan mekaniki aletlerdir.

MAKİNE TELGRAFI : (Engine Telegraph) Köprüüstünden verilen sürat kademeleri ile ileri ve geri yolları makine dairesine iletmek üzere köprüüstü ile makine dairesi arasındaki irtibatı sağlayan alettir.

MANCANA : (Breaker) İçerlerine içme suyu konulması için tahtadan yapılmış ufak fıçılardır.

MANDA GÖZÜ : (Bull Nose) Baş ve kıç bodoslama üzerinde bulunan büyük halat loçalarıdır.
MANGA : (Mess) Gemi personelinin oturduğu, yemek yediği ve yattığı güverte altı bölmelerdir.

MANİKA : (Wind Catcher) Gemilerin alt bölmelerini havalandırmak için güverte üzerine konulan ağızları geniş madeni borulara denir.

MANİŞKA : (Gin Tackle) Biri iki diğeri üç dilli makaradan donatılmış olan ve ağır eşyaları kaldırmakta kullanılan palangadır.


-16-
MANİVELA : (Handspike) Ağır cisimleri kaldırmak için kullanılan ağaç veya demirden yapılmış kısa çubuklardır.

MANTİLYA : (Deads Lift) Serenleri direk ve çubuklara asmak ve serenleri güverteye paralel tutmak için seren cundalarından direğe alınan halatlardır.

MAPA : (Padeye) Gemi güverte ve alabandalarına, kanca takmak, makara donatmak, halat bağlamak amacıyla kullanılmak üzere konulmuş sabit halkalara denir.
MARMARA ETMEK: (Unballast) Gemi dahilinde birikmiş olan suların tahliye edilmesidir.

MARSİPET AYAĞI : (Stirrup) Seren altına donatılan personelin basmasına yarayan halat donanımlarıdır. Demir borudan olanları da mevcuttur.

MASTALYA : (Bucket) Eski gemilerde eratın çamaşırlarını yıkamak için yapılmış, etrafları demir çemberlerle çevrilmiş, kenarları alçak leğenlere denir.

MATAFORA : (Davit) Gemi vasıtalarını denize indirmek veya almak için kullanılan, uç kısımlarına palanga donatılmış dikmelere denir.

MATAFYON : (Grommets, Lacing Eyes) Halatların içinden geçmeleri için tentelerin kenarlarına açılan deliklere geçirilen madeni burçlara denir.

MAYNA : (Pawse, Pouse) Herhangi bir şeyi halatlar veya palanga yardımıyla aşağıya indirmek için verilen komuttur.
MEGAFON : (Megaphone) Gemiler arası yakın mesafeden konuşmak için kullanılan koni şeklinde ince sacdan yapılmış malzemelerdir.

MENDİREK : (Mole) Limanların ve liman içindeki gemilerin zarar görmemeleri için o limanda esen hakim rüzgarlara dik olarak yapılan yapılardır.

MEZARNA : (Sill) Kaporta ve ambar ağızlarından iç kısımlara su girmemesi için bunların etrafına konulan yüksekçe çerçevelere denir.

MEZESTRE : (Dip, half Mast) Bir sancağın yarıya kadar çekilmesine denir.

MİÇAÇO : (Jack) Ağır cisimlerin kaldırılmasında kullanılan krikoya benzer bir alettir.

MİNDA OLMAK : (Block And Block) Yürya olan bir palanganın makaralarının birbirine değecek şekilde yaklaşmasıdır.

MİZANA : (Mizzen) Genel olarak geminin üçüncü direği ve bu direk üzerindeki armaların tümünü kapsayan terimdir.



-17-


MÜRNEL : (Knittles) Kolları ilk önce sola, daha sonra üç kol bir araya getirilerek sağa bükülmek suretiyle yapılan ince iplerdir



-N-



NAKKAŞHANE : (Paint Locker) Gemi için lüzumlu boya, vernik, fırça gibi malzemelerin muhafaza edildiği yerlerdir.

NETA : (Clean Tidy) Tertip ve düzen anlamaında kullanılan terimdir.

NETA BATARYA : (Pipe Down The Forecastle) Gemi personelinin, manga ve bataryalarını temizlemeleri, düzene sokma işlemlerine denir.

NEVCET : (Canvas Line) Eratın yatak altı brandalarını bağlamak için kullandıkları ince halatlardır.

-O-


OLUK : (Swallaw) Makaralarda halatların dil üzerine rahatça oturması için açılan yarım yuvarlak oyuklardır.

OMURGA : (Keel) Bir geminin temelini teşkil eden, geminin başından kıçına kadar uznan çelik veya en sağlam ağaçtan yapılmış olan kısmına denir.

OTURAK : (Thwart) Kürekle hareket eden teknelerde, kürekçilerin oturması için yapılmış ve alabandadan alabandaya uzanan tahtalardır.


-Ö-

ÖKSÜZ KEMERE : (Half Beam) Ambar ağızları ve güverteler üzerine açılmış kaportalar dolayısıyla alabandadan alabandaya kadar uzanamayan ve bir uçları ambar veya kaporta hizasında kesilen kemerlerdir.

-P-

PADIL KÜREK : (Paddler) Küçük deniz araçları ve can sallarında acil durumlarda kullanılan kısa ağaç küreklerdir.

PALA : (Wash, Blade) Küreklerin denize giren enli ve yassı kısımlarıdır.

-18-
PALAMAR : (Mooring Line) Bir rıhtıma aborda veya kıçtan kara olmuş gemilerin vermiş oldukları kalın halatlara denir.

PALANGA : (Tackle) İki makara ve bu makaralardan donatılan halattan meydana gelen donanımdır.

PARAKETE : (Log) Geminin süratini ve deniz içinde katettiği mesafeyi deniz mili cinsinden ölçen alettir.

PARALE : Ağır malzemeleri kaldırmakta kullanılan dörder dilli makaradan oluşan palangadır.
PARİMA : (Bond’s Printer) Vasıtaları bağlamakta kullanılan halatlara denir.

PRAMPET : (Prumpet) Sarılan brandaların konulduğu gemi dahilindeki dolaplardır.

PASAPORALA : (Passing A Watchword) Bir emrin gemi içinde ilgilisine ulaştırılması için görevlendirilen ere verilen isimdir.

PATALYA : (Wherry) Küçük gemilerin deniz aracı ihtiyacını karşılayan iki çift kürekle hareket edebilen, ağaç veya fiberden yapılmış ufak teknelerdir.

PATLAK : (Bucket) Boya ve boya gibi akışkan maddeleri koymak için saçtan yapılmış silindir şeklindeki kaplardır.

PATRİSA : (Back Stays) Ana direk üzerinde bulunan çubukları bordalar istikametinde ve geriye doğru meyilli olarak tutan armalardır.

PURNO : (Pin) Makara dillerin merkezinden geçen çelikten yapılmış mildir.
PRAÇOL : (Knee, Lug, Lug Piece) Kemereleri alabandalara bağlayan ve muhtelif şekillerde yapılan ağaç veya madeni levhalardır.

PINEL : (Dog Vane) Rüzgarın estiği istikameti göstermek üzere hafif madenlerden yapılmışve direk şapkaları ile serenler üzerine konulan, mil etrafında rahatça dönebilen göstergelerdir.

PONTON : (Pontoon) Dikdörtgen şeklinde, altı ve güvertesi düz bir deniz taşıtı olup, gemi bordalarındaki çalışmalarda kullanılır.

PURUNÇİNE : (Block) Purnonun makara dilini aşındırmaması için makaranın merkezindeki deliği kuşatacak şekilde konulan ve içinden purnonun geçtiği madeni silindirdir.

PORTUÇ : (Bow Locker) Gemi güverte işlerinde kullanılan malzemelerin konulduğu güverte üzerindeki ambarlara denir.



-19-
POSTA : (Frame, Timber) Bir geminin tekne şeklini oluşturan, omurgadan yukarıya doğru uzanan ve üstlerine kaplama levha/ağaçlarının bağlandığı ağaç veya demir parçalara denir.

POSTA ÇANTASI : (Post Bag) İki gemi arasında evrak, gazete, mesaj alma/verme amacıyla kurulan donanıma denir.

PRUVA : (Fore, Head) Geminin baş tarafından ileriye doğru olan ön kısmına denir.

PRUVA DİREĞİ : (Fore Mast) Gemilerde pruvadan itibaren ilk durumda bulunan direktir.

PUNTEL : (Bulwark Stanchion) Güverte üzerinde tehlike sınırlarını belirtmek üzere muayen aralıklarla konulmuş dikmelere denir.

PUPA : (Aft) Geminin kıç tarafından geriye doğru olan arka kısmına denir.

PUS : (Inc) Madeni halat ölçü birimidir. 1 Pus 2,54 cm.dir.

PUTA : (Oars Down) Yerine koymak, donatmak manasında kullanılan terimdir.

PUTA KÜREK : (Out Oars) Hisa durumda olan kürek palalarının suya paralel olacak şekilde filikanın borda istikametinde indirilmesi için verilen komuttur.

PÜRMEÇE : (Spring) Demir üzerinde yatan bir gemiyi istenilen tarafta sabit tutmak için geminin kıç tarafından zincire verilen halattır.

PÜRMEÇE TUTMAK : (Mooring Chain Spring) Denizli havalarda demirli bulunan bir gemiye yanaşan araçlara sakin su sağlamak ve gemiye giriş ve çıkışı kolaylaştırmak için pürmeçenin zincire kilitlendikten sonra zincire bir miktar kaloma verilmesi suretiyle geminin rüzgar üstü bordasının deniz ve rüzgar geldiği tarafa doğru çevrilmesine denir.




-R-

RADANSA : (Thimble) Halat çımalarına yapılan kasaların iç taraflarına konulan ve halatın yıpranmasına engel olan madenden yapılmış oluklu halkalardır.

RASPA : (Scraper) Kabaran boyaları veya paslı yerleri kazıyıp temizlemek için “L” şeklinde veya çekiç gibi aletlerdir.

RİGAVO : (Simple Clinch) Makaranın bülbülüne bağlanan halatın çımasına denir.

-20-
RODA : (Coil, Fake) Düzgün şekilde üst üste sarılan halat yumağıdır.

ROLE : (Muster) Gemide olması muhtemel durumlara karşı personel arasında yapılan iş taksimatıdır.


-S-

SAKAL : (Marine Growth On The Bottom Platings) Gemilerin karinalarında meydana gelen yosunlara denir.

SALMASTRA : (Anti-Chafing Cord, Gland, Gasket, Pocking) Sızdırmazlığın sağlanması amacıyla kullanılan çeşitli malzemelerden yapılmış örgüler veya lastiklerdir.

SALPA : (Short Stay) Vira demir sırasında demir memesinin deniz dibi ile temasını kestiği andır. Demirin salpa durumunu alması ile gemi, demirli gemi durumunu kaybederseyir halindeki gemi durumuna gelir. Bu anda baş gönderdeki demir sancağı arya edilir.

SALPA KÜREK : (Mind Your Dars) Kürek çeken kürekçilerin, kürek topaçlarından tutarak ve bileklerini lumbarlardan dışarı çıkarıp küreklerini bordalara paralel duruma getirmeleri için verilen komuttur.
SALTA : (Slackening) Volta edilmiş veya tutulmakta olan bir halata gerektiğinde boş verilmesi için verilen komuttur.

SALVO : (Fire) Gemide bulunan topların bir istikamete hep birden ateş etmesidir.

SALYA ETMEK : (Haul In) Bir şeyi bir taraftan bir tarafa aşırmak suretiyle çekmektir.

SALYAFORA : (Haul Out Sufficien Chain Sable On The Forecastledeck) Zinciri ırgata vurmak veya ırgattan fora etmek için yeteri kadar zincirin zincirlikten çıkarılmasıdır.

SANCAK : (Starboard) Bir geminin üzerine çıkılıp baş tarafına dönüldüğünde sağ tarafta kalan kısma denir.

SANSABOSA : (To Ride Easy) Deniz derinliğine bağlı olarak demrin bir miktar suya indirilmesi ile derin suyu sığ su haline getirme işlemine denir.
SAPAN : (Sling) Fıçı, bidon ve sandık gibi yükleri kaldırmak için kullanılan tel veya lif halattan yapılmış çımaları birbirine dikişle eklenmiş malzemelerdir.

SARA BRANDA : Personel uyandırmak ve o günkü mesaiye başlamak için verilen komuttur.



-21-
SAVLO : (Cord) Sancak cekmekte kullanılan ince halatlara verilen isimdir.

SEHİM : (Camber) Gemi güvertesinin ortadan itibaren küpeştelere doğru yapmış olduğu eğimdir.

SELVİCE : (Running, Rigging) Sabit olmayan, hareket eden halatlara ve bu şekildeki halatlardan meydana gelen donanımlara denir.

SEREN : (Yard) Gemi direkleri üzerine yelken açmak, işaret sancakları çekmek amacıyla su yüzeyine paralel olarak konulmuş gönderlere denir.
SIVIRYA : (Bowman) Hamlacıların arkasında, pruvacıların ise önünde oturan kürekçilerdir.

SİLİSTRE : (Boatswain Pipe)Devlet erkanı, amiral, general, gemi ve birlik komutanlarının gemiye giriş çıkışlarında selamlama amacıyla rütbelerine göre özel şekilde çalınan, özel olarak yapılmış düdüklerdir.

SİNTİNE : (Bilge) Geminin, su kesimi altında, gemi içinden sızan sularla, makine , kazan dairelerinden akan yağ artıklarının toplandığıiç kısmına denir.

SİYA : (Held Water) Kürekle hareket eden deniz araçlarının yollarını kesmeleri için küreklerinin suya batırılması ve küreklerin ters yönde çekilmesidir.

SOKET : (Socket) Madeni halatlarda kullanılan demir döküm kasalardır.

SUGA : (To Tighten A Nope Or A Serew) Zinciri sıkmak için verilen komuttur.
SÜBYE : (Single Whip) Fazla kuvvet sarfını gerektirmeyen yerlerde kullanılan tek dilli makaradan halat donatıldığında meydana gelen palangadır.


-Ş-

ŞALOPA : (Shallop) Liman içinde yük taşıma işlerinde kullanılan deniz aracıdır.

ŞAMANDIRA : (Buoy) Kullanış şekline göre değişik biçimlerde yapılmış ve su geçirmezliği temin edilerek yüzme kabiliyeti artırılmış saclardan yapılmış sarnıçlardır.

ŞAPKA : (Mast Truck) Direk ve gönderlerin üst taraflarına konulmuş ve iki tarafında delikleri bulunan ağaç tabladır.

ŞAPKA KIRMIZISI : (Red Truck Light) Gemilerin en yüksek yerini belirtmek için şapka üzerine veya şapkaya yakın bir yere konulan kırmızı bir fenerdir.
ŞEMSİYE DEMİ : (Mushroom) Şamandıraları sabit tutmada kullanılan iç tarafları boş yarım yarım küre şeklindeki demirlere denir.

-22-

ŞEYTAN ÇARMIHI : (Pilot Ladder) İki halat arasına ağaç veya demir basamaklar koyarak oluşturulan merdivenlere denir.

ŞIPKA : Halattan örülmüş ağlara denir.

-T-

TAKATUKA : (Ashtray) Sigara küllerinin konulması için ağaçtan yapılmış küllüklere denir.

TAMBURATA : (Chock Roller) Bir mil etrafında dönen ve sürtünmeden doğan kaybı asgariye indiren bir merdanedir.

TAVA : (Over Platform, Lower Platform) Borda iskelelerinin alt ve üst taraflarında bulunan düz kısımlara denir.

TENTE : (Awning) Gemi güvertelerini güneş ve yağmur etkisinden korumak için puntel dikmeleri üzerine gerilen brandalara denir.

TRAKA : (Hammoock Batten) Gemi bordalarında personel çalıştırmak üzere özel olarak hazırlanmış enli tahtalara denir
TRAKA TUTMAK : (To Use a Small Rope To a Hoisting Or Lowering Weight in Order To Lead Or Pull It At The Praper Direction) Kaldırılmakta ve indirilmekte olan bir cisimi istenilen bir tarafa çekmek veya herhangi bir yere çarpmasını önlemek için cisme veya cismin bağlı olduğu halata aksi taraflara kumanda edecek şekilde halat bağlanmasıdır.

TIRAMOLA : (Tack) Minda olan bir palanganın veta kısmının uzatılmasına ve makaraların birbirinden açılmasına denir.

TİRENTİ : (Faal) Halatların makaralardan çıkan ve çekilen kısımdır.

TİZE : Halatların deste anından sonra kopma haline gelmesine denir.

TOCA : (Toce) Halat veya zincirin karışarak açılamaz hale gelmesine denir.

TOKA : (Close Up) Bir cismin istenilen mevkiye kadar çıkartılmasıdır. Bir sancağın sapkaya kadar çekilmesidir.
TOKA SANCAK : (Hoist The Colars) Milli bayrağın göndere veya gize çekilmesine denir.

TONAJ : (Tonnage) Bir ticaret gemisinin iç hacminin hesaplanması ile bulunan taşıma kapasitesidir.

TONOZ DEMİRİ : (Kedge Anchor) Gemileri belirli bir istikamette tutmak için gemilerin kıç taraflarından bir madeni halata bağlı olarak attıkları demirdir.


-23-
TONOZLAMAK : (Kedging) Tonoz demiri atmak suretiyle bir gemiyi bulunduğu demir yerinden kaldırarak diğer bir demir yerine götürmektir.

TOP PALANGASI : (Double Luff) Ağır işlerde kullanılan, iki dilli iki makaradan halat donatılarak yapılmış palangadır.

TORNO : (Single Block) İçinde bir dili bulunan makaralara denir.
TORNOÇARK : (Turning Gear) Gemilerde bulunan makine ve cihazların bakım tutum amacıyla çalıştırılmasına denir.

TUCA : (Tuce) Halatların merkezden çevreye doğru tek kat olarak roda edilme şeklidir.

TUMBA : (Turning Upside Down) Herhangi bir şeyi alt üst etmeye denir.

-U-

UÇKURLUK : (Belly For Halliard Of A Flag) Bayrak, sancak ve flamaları gönderlere toka ve arya etmekte kullanılan savlonun geçirildiği beyaz kumaştan yapılmış kısımlarına denir.

USKUNDURA : (Pripeller Guard) Çift pervaneli gemilerin bordalarında ve pervane hizalarında bulunan kavisli braketlere denir.

USTURMAÇA : (Ferder) Gemilerin, aborda olmaları sırasında, boyalarının sıyrılmaması, kaplamalarının ezilmemesi için yanaştıkları bordalarından sarkıttıkları, esnek halat veya sentetik maddelerden yapılmış değişik tiplerdeki yastıklardır.

-V-

VARAGELE : (To Travel Between Two Points Through A Rope) İki yer arasında gidip gelme amacıyla kurulan donanıma denir.

VARDAKOVA : (Guest Rope) Yan mataforalar ile borda iskelesi arasına donatılan halata denir.

VARDAMANA : (Manrope) Borda iskelelerine yanaşan araçlardan gemiye çıkacakların tutunmaları için alt tavadaki puntelden sarkıtılan halattır.

VARDASİLO : (Awning Curtain) Güvertenin güneşten korunması için tente vardevelası ile küpeşte veya vardevela telleri arasına dik olarak gerilen tentelere denir.

VARDEVELA : (Hand Rail) Güverte üzerlerine personeli korumak amacıyla belirli aralıklarla konulmuş puntelere donatılan halat veya zincirlere denir.


-24-
VASAT : (Middle, Average) Üç parçaya ayrılmış geminin orta kısmına denir.

VENTO : (Guy) Matafora ile bumbaların sabit bir istikamette tutulması için cundalarından baş ve kıç tarafa doğru alınan halatlardır.

VETA : (Part Of A Tackle) Palangalardaki halatın makaralar arasında kalan kısmıdır.

VİRA : (Heave) Irgat ve vinçlerle zincir, halatları çekmek için verilen komuttur.

VİRA DEMİR : (Heave Up The Anchor) Fundo edilmiş bir demirin ırgat vasıtasıyla gemiye çekilmesi için verilen komuttur.

VOLTA : (Round Turn) Halatı bir yere sarmak veya babaya, koçboynuzuna kuralına uygun şekilde bağlamaya denir.

VOLTA ALMAK : (To Take A Turn) İki zincir veya halatın birbirlerinekarışarak sarılmasına denir.

-Y-

YALI KÜTÜĞÜ : (Waterways)Güverteden akan suların gemi bordalarını kirletmemesi için küpeşte üzerlerine açılmış oluklara denir.

YALPA OMURGASI: (Bilge Keel) Geminin yalpasını azaltıcı etki yapan baş omuzluk ile kıç omuzluklar arasına karinaya dik olarak monte edilmiş çıkmalardır.

YALPA PALETİ : (Best Gripe) Mataforalar üzerine alınmış olan deniz araçlarının gemi yalpaya düştükçe bordalarının zedelenmemesi için deniz araçları üzerine vurulan brandadan ensiz yapılmış paletlerdir.

YARIM OTURAK : (Stretcher) Oturaklara oturan kürekçilerin kürek çekerken kuvvet almaları için ayaklarını dayadıkları, alabandalardaki yuvalarına oturan ensiz tahtalardır.

YEDEKLEMEK : (To Tow) Yedeğe alınacak gemiyi çekmektir.
YEDEKLENMEK : (To Be In Tow) Yedek çekecek bir gemi tarafından çekilmektir.

YEKE : (Tiller, Rudder Tiller)
Dümeni istenilen tarafa çevirmek için dümen boğazına geçirilen ağaç veya madenden yapılmış manivelalara denir.

YELKEN : (Sails) Rüzgar tesiriyle hareket eden gemilerde rüzgarı toplamak için yanyana dikilmiş bezlerden meydana getirilmiş ve kullanıldığı yerlere göre değişik biçimlerde olan yüzeylerdir.


-25-
YOMA : (Hawser) 5 burgatadan 8 burgataya kadar olan halatlara denir.

YUMRU : (Side Fender) Deniz araçlarının bir yere yanaşırken bordalarının yıpranmaması için bordalarına konulmuş olan ağaç tirizlere denir.

YÜRYA : (Haul Away) Bir halatı veya bir palanganın tirentisini aralık vermeden devamlı olarak çekmektir.


-Z-
ZIVANA : (Tennon, Heeltennon) Dik olarak durması gereken direk veya dikmelerin topuk kısımlarının kare veya yuvarlak şekilde yontulması ile meydana gelen kısımdır.

ZİFOS : (Pole) Direk şapkası ile kontro babafingo çubuğu arasındaki ve gemilerde genellikle beyaza boyanan kısımdır.

ZİNCİR : (Chain) Baklaların birbirine eklenmesi suretiyle meydana gelen ve çeşitli maksatlar için kullanılan çekme gücü yüksek madeni halkalar dizisine denir.

ZİNCİRLİK : (Chain Locker, Bin) Demir zincirinin bulunduğu sintineye yakın bölmelere denir.]]>
-A-

ABOŞA : Alt, aşağı manasında kullanılan terimdir.

ABLİ : (Ang) Yarım serenleri sancak veya iskele tarafa prasya etmek veya tam ortada sabit tutmak için seren cundalarından sancak ve iskeleye alınan kamçı veya donatılmış palangalardır.

ABORDA : (Alongside) Bir gemi veya deniz aracının rıhtıma, diğer bir gemi/deniz aracı üzerine bordasını vererek yanaşmasıdır.

ABOSA : (Avast) Akan zincir veya halatı o durumda durdurmak ve tutmak için gerekli emniyet tertibatına alınması için verilen komuttur.

ABRAMAK : (To Steer A Ship) Fırtınalı havalarda veya kaba dalgalı denizlerde gemi veya deniz aracının iyi bir şekilde kullanmak, sevk etmek.

AÇAVELA GÖNDERİ: (Bumpkin) Bir deniz aracının bulunduğu yerden açılmasında kullanılan gönderlerdir.

AÇILIR BAKLA : (Detechabke Link) Zincir kilitlerini (parçalarını) birbirine eklemekte kullanılan ve gerektiğinde kolay, çabuk açılabilen zincir baklalarıdır.

ADİ ISKARMOZ : (Tholepin, Thole) Kürekle hareket eden küçük deniz araçlarında, küreklerin tekneye irtibatını sağlayan kayışların geçtiği küpeşte üzerindeki ağaç veya demir çeliklerdir.

ADMİRALTI DEMİRİ : (Stocked Anchor) Çiposu kollarına dik olan demirler olup, tutma yetenekleri diğer demir tiplerine göre daha fazladır.

AGANTA : (Avast) Hareket halindeki bir halatın tutulması, durdurulması için verilen komuttur.

AKOVA : (Avash) Gemilerde demirin fundoya hazır durumda ve demir memesinin suyla eder halde bulunması durumudur.

AKINTI : (Current, Stream) Deniz sularının yatay hareketidir.


ALABANDA : (Wing, Hide) Gemi ve deniz araclarının su kesiminden yukarıda bulunan iç kısımlarına denir.

-1-
ALAMANA : (Alamana,Small Lugger, Fishing Boat) Marmara ve Karadeniz’de ağ ile balık tutan balıkçıların kullandıkları sekiz çift kürekli ve yelkenli ağaç teknelere denir.

ALARGA : (Off, Push Off, Keep Away) Bir gemi veya deniz aracının sahilden açıkta bulunması durumuna denir.

ALAY SANCAĞI : (Dressed Full) Milli bayramlarda ve önemli günlerde işaret sancak ve flamalarının bir savloya dizilerek pruvadan pupaya kadar çekilen sancakların tümüne verilen isimdir.Alay sancakları, burak sancağı ile başlar ve iki sancak bir flama şeklinde çekilirler.

AL BERABER : (Stroke Together. Give May Together) Kürekle hareket eden küçük deniz araçlarında, küreklerin suya sokularak beraberce çekilmesi için serdümen tarafından verilen komuttur.
ALBURA OLMAK : (Capsize, Overturn) Bir gemi veya vasıtanın yan yatarak devrilmesine denir.

ALBURA : (Cross a Yard) Vasıtaları veya yükleri mayna/vira ederken matafora ve dikmelerin içeri veya dışarı çevrilmesine denir.

ALESTA : (Ready) Uyarma amacıyla kullanılan bir deyimdir. Yapılacak veya yaptırılacak bir işin hazırlığı için verilen komuttur.

ALESTA FERRO : (Stand By Fot The Anchor) Demirin fundoya hazır olması için verilen komut.

ALGARNA : (Shear Legs) Denizde ağır yük kaldırmak için dubalar üzerine konmuş vinçlerdir.

ANA DİREK : (Lower Mast) Direklerin en alt kısmında bulunan kalın bölümlerdir.


ANA GÜVERTE : (Main Deck) Geminin üst kısmında, başından kıçına kadar kesintisiz uzanan güvertedir.

ANELE : (Anchor Ring) Mapaların içerisinden geçirilmiş hareketli halkalara denir.

APIŞTIRMAK : (To Straddle) Çifte demir atmış bir gemide, zincirlerin boşları alınarak deste duruma getirilmeleri halidir.

APİKO : (Apeak) Vira demir sırasında demirin henüz dipten kurtulmamış, demir bedeninin dik pozisyon alması anıdır.

ARMA : (Rigging) Gemi güvertesinden yukarıda bulunan direk, seren yelken ve bunların üzerlerine bulunan tüm halat ve donanımlardır.

-2-

ARMA BRANDA : (Make The Hammock) Eski gemilerde hamakların yatmak üzere mangalarda bulunan yerlere kurulmasıdır. Arma branda diğer bir ifade ile yatma saatini ifade eder.

ARMADOR : (Rigger) Armaları donatan , yerlerine koyan ve gemi dahilinde armalarla ilgili her türlü işleri gören yetişmiş personeldir.

ARMADORA ÇELİĞİ : (Belaying Pin) Selviceleri bağlamak için armadoralar üzerindeki deliklere geçirilmiş demir veya ağaçtan yapılmış çubuklardır.

ARMODARA ÇEMBERİ : (Spider Band) Ana direklerin güverteye yakın kısmı üzerinde bulunan demir veya pirinçten yapılmış çemberlerdir.

ARMUZ : (Seam, Joint) Güverte döşeme tahtalarının veya borda kaplama tahtalarının uzunlamasına birleştiği yerlere denir.

ARMUZ TUTMAK : (Keep The Line) Tabura geçen personelin bir hizada durmalarını temin için ayakkabı burunlarını armuz hizasına getirmeleridir.

ARYA ETMEK : (Down From Aloft) Bir halat vasıtasıyla yukarıdaki bir yere çekilmiş olan seren, yelken, flama, fors, flandıra, işaret sancağı ve milli bayrakların aşağıya indirilmesi işlemidir
ARYA SOFRA : Yemek masalarının yemek zamanında açılarak yemek yemek üzere hazırlanmasıdır.

ASKI TERAZİSİ : Alt tavanın istenilen seviyede durmasını sağlayan borda iskelesi aksamıdır.

AVADANLIK : (Tool) Herhangi bir işin yapılmasında kullanılan yardımcı alet ve malzemelere denir.

AVARA : (Shove Off) Bir gemi veya deniz aracının yanaşmış olduğu mevkiden hareket edip açılmasıdır.

AYBOCİ : (Heave Aback) Irgatın aksi yönde çalıştırılarak zincirin veya fenerin üzerindeki halatın denize doğru yavaş yavaş bırakılması için verilen komuttur.

-B-

BABA : (Bitt, Bollard) Halatları volta etmek için, güverte üstünde muhtelif yerlere konmuş silindir şeklindeki demir döküm parçalara denir.

BABAFİNGO ÇUBUĞU : (Topgallant Mast) Direklerin güverteden itibaren üçüncü çubuğudur. Üzerinde bulunduğu ana direğin ismini alır.



-3-
BACA FİSTANI : (Funnel Casing) Baca altlarınındış tarafına yapılan muhafazalara denir.


BADARNA : (Parcelling) Yük altında bulunan halatların loça/küpeşteye gelen kısımlarının sürtünmeden dolayı aşınmasına ve yıpranmasına mani olmak için beden üzerine bez veya branda sarma işlemidir.

BAHRİYE : (Navy) Bir devletin Deniz Kuvvetleri ile ilgili bütün kuruluşlarına ve Deniz Kuvvetlerine denir.

BAKLA : (Link) Zincirleri oluşturan oval ve dökme demirden yapılmış halkalardır.

BALON USTURMAÇA : (Round Fender) Eski halatlardan örmek suretiyle veya lastikten balon şeklinde yapılmış usturmaçalara denir.

BANDO : (Let Go, Let Fly) Bir yükün veya mataforadaki bir vasıtanın indirileceği yere bir anda bırakılması için verilen komuttur.

BASARNA : (To Lift With Lever) Yerde bulunan

BASTİKA : (Snatch Block) Halatların yönünü değiştirmekte kullanılan, halatın bedeninden geçirilebilmesi için tablasının bir tarafı açılan tek dilli makaralardır.

BASTON : (Jibbom) Ana civadranın üzerinden ileriye doğru uzatılmış çubuklara denir.
BASTON YEKE : (Jibbom Yoke) Dümen boğazındaki yerine takılarak, doğrudan sancağa veya iskeleye basılmakla tekneyi döndürmeye yardımcı olan gönder şeklindeki yekelerdir.

BAŞ : (Fore) Bir gemiyi boylamasına üç parçaya ayırdığımızda en önde kalan kısma denir.

BAŞ BODOSLAMA: (Stem) Gemi ve deniz araçlarının baş tarafının şeklini oluşturan, omurgadan yukarıya kaldırılan direklerdir.

BAŞ OMUZLUK : (Bow) Borda kaplamalarının bodoslamaya ve iç tarafa doğru meyil almaya başladığı kısımlara denir.

BAŞÜSTÜ : (Fore Castle Deck) Gemi ana güvertesinin gemi pruvalsında kalan kısmıdır.

BAŞ VENTO : (Forward Guy) Filika mataforası ile yan mataforaların döndürülmesinde kullanılan donanımların baş tarafta bulunanıdır.

BATİ : (Slow, Tardy, Dilatory, Slothful) Palanga donanımlarında kullanılan halatların aşınmadan dolayı rigavonun tirenti, tirentinin rigavo olarak değiştirilmesidir.

-4-
BEDEN : (Shank) Demirin anelesiyle memesi arasında kalan veya halatların iki çıması arasında kalan kısımlarına denir.

BİSMİLLAH FUNDO: (İn The Name Of God Let Go) Demirin demirlemek üzere denize bırakılması için verilen komuttur.

BİTA : (Bitt) Rıhtım ve gemilerde bulunan halat bağlamaya yarayan ve üzerinde halatın sıyrılmaması için boyunduruk bulunan tekli ufak babalara denir.

BOCURGAT : (Capstan) Küçük tonajdaki tekneleri karaya çekmek, ağır cisimleri sürüklemekte kullanılan ağaçtan yapılmış yatay kollu ırgatlardır.
BODOSLAMA : (Post) Tekne omurgalarının baş,kıç taraflarından yukarıya doğru uzanan çelik, dövme demir veya ağaçtan yapılmış kısımlarıdır.

BOGATA : (Dead Eye) Ağaçtan yapılmış ve her iki yanağı şişkin, yanaklarına üçer delik açılmış dilsiz makaralardır.

BORDA : (Board) Gemilerin veyua teknelerin dış tarafta ve su kesiminden yukarıda kalan yan kısımlarına denir. Sağ taraftakine, sancak borda, iskele taraftakine, iskele borda adı verilir.

BORDA BOTU : (Punt) Gemilerin su kesimlerine yakın olan borda kısımları ilekarinalarını temizlemede, lostra etmede ve faça boyası çekmekte kullanılan ufak ağaç veya fiber teknelere denir.

BORDA İSKELESİ : (Gangboard, Gangway) Personelin gemiye giriş çıkış yapmaları için bordaya konulan iskelelerdir. Sancak iskelesinden üst rütbeli subaylar, iskele iskelesinden diğer personel istifade ederler.

BORDA (YAN) MATAFORASI : (Boom) Demirli gemilerin denize indirdikleri deniz araçlarını bağlamaları için bordalara dik olarak uzatılan dikmelerdir.

BOSA : (Slip Stopper) Demir loçaya oturdukdan veya zincire yeteri kadar kaloma verildikden sonra zincir ve demirin ağırlığını ırgat üzerinden kaldırmak için güverte üzerindeki mapalara kilitlenmiş uçları maça kilitli kısa zincirdir.

BOŞAL : (Take İn The Slack) Bir yere verilmiş olan halatın gergin durumda bulunması amacıyla sarkan kısmının alınması için verilen komuttur.

BOT : (Boat) Bir veya iki çift kürekle hareket eden, ağaç veya fiberden yapılmış ufak teknelerdir.

BÖLME : (Bulkhead, Watrelight) Gemilerde, birbirlerinden perdelerle ayrılmış su geçirmez odacıklara/kısımlara denir.

BRANDA : (Tarfaulin, Canvas, Paulin) Tente ve kapela yapımında kullanılan su geçirmez, kalın bezlerdir.


-5-
BUMBA : (Boom) Genel anlamda yatay olarak kullanılan serenlere denir.

BURGATA : (İnch) Bitkisel halatların kalınlık ölçü birimdir. Bir halatın çevresinin uzunluğunu gösterir.

BÜLBÜL : (Becket) Palanga rigavolarının bağlanmaları için makaraların alt kısmında bulunan mapalara denir.


-C-

CAMADAN : (Reef) Fırtınalı havalarda yelkenlerin sathını küçültme işlemine denir.

CAN HALATI : (Life Line) Filika mataforaları cundaları arasına gerili bulunan halat üzerinden sarkıtılmış, üzerinde düğümler bulunan halatlardır. Deniz araçlarının mayna ve yisasında personelin tutunmasına yararlar.

CAN SİMİDİ : (Life Buoy)Gemilerde, denize düşen kazazadeye ilk yardım olmak üzere atılan yüzdürücülerdir.

CAN YELEĞİ : (Life Jacket) Gemiyi veya vasıtayı terkte personel emniyetini sağlayan yüzdürücü yeleklerdir.

CIVADRA : (Bowsprit) Gemilerin baş tarafından ileriye doğru uzatılan çubuklara denir.

CUNDA : (Peak) Direk, çubuk ve gönderlerin uç taraflarına denir.


-Ç-

ÇALPARA : (Castanet) Gemilerde, iç kısımlar ile irtibatı olan deliklerden deniz suyunun içeri girmemesi için deliklerin ağzına konulan kapaklara denir.

ÇAMÇAK : (Dipper) Ufak deniz araçlarının sintinelerinde toplanan suları boşaltmak için ağaçtan yapılmış saplı kepçelerdir.

ÇANAKLIK : (Craw’s Nest) Yelkenli gemilerde ana direk üzerine konulan etrafı puntellerle çevrili, gözcülük için kullanılan platformlardır.

ÇARMIK : (Shroud) Ana direk ve gabya çubuklarını borda istikametinde tutmak için halattan yapılmış donanımlardır.

ÇENE : (Fare Food) Baş bodoslamanın omurgaya yakın kısmında meydana gelen hafif yuvarlaktır.


-6-
ÇIMARİVA : (A way A loft) Personelin belirli bir düzen içerisinde gemi güvertesinde baştan kıça doğru mevki alarak, selamlama yapma işlemidir.

ÇİPO : (Anchor Stock) Demirin kollarına dik olarak demir bedeninin üst tarafında ve anelenin altında bulunan koldur.

ÇUBUK : (Topmast) Ana direkler üzerindeki ikinci, üçüncü ve dördüncü direklere denir.


-D-

DAYAK : (Supporters) Havuza alınmış gemilerin veya karaya çekilmiş teknelerin omurgaları üzerinde doğru durmaları için bordalarına dayanan kalın ağaçlardır.

DEMİR : (Anchor) Gemi ve deniz araçlarını istenilen yerde sabit tutmak için halat veya zincirle denize bırakılan, özel biçimde dökme demir veya çelikten yapılmış ağırlıklardır.

DEMİR BIRAKMAK: (Cast Off The Anchor) Demirli bir geminin demirini, bilinen bir sebeple zincir kilidinden fora ederek ve deniz tarafındaki çımasına şamandıralı bir tel halat bağlamak suretiyle zincir ve demirin denize bırakılmasıdır.

DEMİR IRGATI : (Anchor Windlass) Demirleri fundo veya vira etmek için gemilerin başüstüne konulmuş yatay veya dikey olarak çalışan makinelerdir.
DEMİR ŞAMANDIRASI: (Anchor Buoy) Demirin denizdeki yerini belli eden ve demirin anelesine bağlı bir halat ucundaki şamandıradır.

DEMİR TARAMAK : (Hold The Anchor, Flounder) Demirin, çok kuvvetli fırtına veya akıntılar sonucu, deniz dibindeki yerinden kurtularak gemiyle birlikte sürüklenmesidir.

DEMİR YERİ : (Anchorage) Seyirden limana gelen bir geminin hesaplanan demir yerine geldiğini belirtmek üzere vardiya subayı tarafından söylenen terimdir.

DESTE : (Bar Taut) Halat ve zincirlerin gergin durumuna denir.

DESTEMORA : (Cap, Colar) Bir direğin üzerindeki çubuğu yerinde sabit tutmak için direğin zıvanasına geçirilen, ağaç veya demirden yapılmış iki delikli çemberdir.

DRAVEÇE DEMİRİ: (Sheer Pole) Çarmıklara basıldığında birleşmemeleri için bogatalar üzerindeki ilk basamaklara ve yukarı doğru uygun aralıklarla konulan demir çubuklardır.
DİKME : (Derrick) Gemiye yük alıp vermekte ve ağır bir cismi istenilen yüksekliğe kaldırılıp indirmekte kullanılan bir direk veya serenden oluşan donanımdır.



-7-
DİK VENTO : (Topping Lift) Yan mataforalar ile dikmeleri istenilen durumda bulundurmak için cundalarından alınarak gemi üzerindeki bir mapaya bağlanan palanga donanımıdır.

DİL : (Sheave) Makaraların ve bastikaların kanalları içinde bulunan ve ortasından geçirilen bir mil üzerinde dönen, çevreleri halatların oturabileceği şekilde oyulmuş tekerleklerdir.

DİREK : (Spar) Demir veya ağaçtan yapılmış, güverteye dikine konulmuş sütunlara denir.

DONANIM : (Tackle) Gemilerin direk, seren, halat, istiralye gibi teçhizatının tümüdür.

DRAFT : (Draft) Geminin çektiği su miktarıdır.
DÜMEN : (Rudder, Helm) Deniz araçlarının rotalarını değiştirmek için teknelerin kıç taraflarında bulunan dikey satıhlardır.

DÜMEN BOĞAZI : (Rudder Neck) Dümen yelpazesinin üst tarafında kalan ve üzerine yekenin takıldığı kısımdır.

DÜMEN DOLABI : (Steering Wheel) Gemilerin sancak veya iskeleye dönüşlerini sağlayan dümenlerin komuta tertibatlarının bulunduğu dolaplardır.

DÜMEN EVİ : (Whell House) Gemilerde dümen dolabının ve serdümenin bulunduğu köprü üstündeki bir mevkidir.



-E-

EL İNCESİ : (Hauling Line, Bolo Line) Halatları gemiden gemiye, sahile vermek için kullanılan 0,5 – 1 burgata kalınlığındaki halatlardır.

EL İSKANDİLİ : (Hand Lead) Derinlik ölçmekte kullanılan basit bir alettir.


-F-

FAÇA : (Boot Toppıng) Geminin yüklü ve boş durumları arasındaki deniz suyunun borda da bıraktığı izin dik mesafesine denir.

FAÇUNA : (Lash) Bir halatı muhtelif etkilerden korumak için halatın üzerine çok sıkı olarak gırcala sarma işlemidir.

FALAKA : (Span) İki matafora dikmesi arasına gerilen halattır.


-8-
FAN : (Fan) Gemi alt bölmelerini havalandırmaya yarıyan elektrik motorlu manikalardır.

FARŞ TAHTASI : (Foot Spar, Bottom Boards) Ufak deniz araçlarında sintine üzerine konulan düz ve ensiz tahtalardır.

FELEK : (Craddle) Küçük deniz araçlarının sahile çekilmesi için omurgaların altına konulan yuvarlak ağaçlardır.

FENER : (Capstan) Irgat üzerinde bulunan, halatların boşunu almaya yarayan, alt ve üst tarafları şişkince olan ırgat kısımlarıdır.

FIRDÖNDÜ : ( Swivel) Biri döndüğü zaman diğeri dönmeyen iki bakladır.

FLANDIRA : (Streamer) Türk bahriyesinde komutanı subay olan gemilerin direklerine çektikleri ensiz ve uzun şerit şeklindeki bayraklara denir.
FLASA : (Yarn) Halat liflerinin bükülmesi meydana getirilen halat kısımlarına denir.

FİLİKA : (Ships Boat) Ağaçtan yapılmış, kürek ve yelkenle hareket edebilen teknelerdir.

FİRAR KAPORTASI : (Escape Hatch) Yatay kaportaların ortasında bulunan bir insanın geçebileceği genişlikte, kaporta özellikleri taşıyan yuvarlak kaportalardır.

FRENGİ : (Scupper, Scupper Hole) Güvertede biriken suların dışarı atılması için bir ağızı bordaya açılmış oluklara denir. Bulunduğu yere göre isim alırlar. Örneğin; Borda frengisi, güverte frengisi vb. gibi.

FOR A : (Let Go) Bir yere bağlanmış, donatılmış bir halat veya donanımın çözülmesi/dağıtılması anlamına gelen bir komuttur.
FORS : (Pennant) Devlet büyükleri, general, amiral ve makam sahibi subayların gemide bulundukları süre içerisinde gemi direklerine çekilen alametlerdir.

FUNDO : (Let Go The Anchor) Bir şeyi denize atmak, bırakmaktır. Fundo Etmek: Demirlemek için demirin denize bırakılmasıdır.


-G-

GAGA : (Bill, Pea) Demir tırnaklarının üst kısımlarında bulunan sivri yerlerdir.

GAMBA : (Kink) Madeni, bitkisel ve sentetik halatların bedenlerinin burulmadan dolayı bükümlerinin bozulmasına denir. Zincirin deniz içerisinde dolaşmasınada denir.



-9-
GERDEL : (Pail) Gemi içinde temizlik ve su taşımak amacıyla, ağaçtan yapılmış kovalardır.

GIRCALA : (Marline) İyi cins kendirden iki veya dört kollu olarak bükülmüş halatlardır.

GİDON : (Burgee) Uç kısmı çatal şeklinde olan sancaklara denir.

GİZ : (Gaff) Direk üzerine kıça bakmak üzere 45 derece meyilli konan ve seyir/savaş anında üzerine milli bayrak çekilen yarım serenlere denir.
GÖNDER : (Spar) İnce düz ve uzun yapılmış ağaç çubuklardır.

GRADİN HALATI : (Leech Rope) Tentelerin, kapelaların, yelkenlerin etrafına çepeçevre geçirilen halata denir.

GRANDİ DİREĞİ : (Main Mast) Pruva ana direğinden sonra gelen ikinci direğe denir.

GÜVERTE : (Deck) Geminin kemereleri üzerine döşenmiş baştan kıça kadar uzanan ağaç veya saç levhalara denir.



-H-


HALAT : (Rope, Line) Bir deniz aracını sabit bir konumda tutmak veya iki cismi bi arada bulundurmak için kullanılan örgülere denir

HALAT DOLABI : Halatların kullanılmadığı zamanlarda üzerine sarıldığı silindir şeklindeki makarlardır.

HAMAYLI : (Bunt) Serenlerin ve serenlere bağlı yelkenlerin tam ortasına denir.

HAMLA : (Stroke) Kürek palalarının pruvaya doğru getirilip suya daldırılması ve kıç taraftan çıkarılması işlemidir.

HAMLACI : (First Darsman) Birden fazla kürekle hareket eden teknelerde kıça en yakın olan küreği çeken kürekçidir.

HAMLA SIVIRYACI: (Second Darsman) Sıvırya küreğini çeken ve hamlacının arkasına oturan kürekçidir.
HARBİ : (Shacle Bolt) Kilitlerin açık taraflarında bulunan yuvalardan geçirilen oval veya yuvarlak çubuklara denir.

HARB İSKELESİ : (Pilot Ladder) Gemi borda ve alabandalarına dik olarak bağlanan basamaklardır. Ayrıca, seyyar olanı da mevcuttur. Borda iskelelerinin kullanılmadığı zamanlarda gemiye giriş çıkış için kullanılırlar.


-10-
HAVUZ : (Well Deck) Gemilerin baş kasarası ile köprüüstü, köprüüstü ile kıç kasarası arasında kalan boşluktur.

HIRÇA MAPASI : (Bittern End) Zincirin, zincirliktekalan çımasının kilitlendiği, omurgaya konulmuş mapalardır.

HİSA : (Hoist Away) Herhangi bir şeyi yukarıya kaldırmak, çekmek için verilen komuttur.


-I-

IĞRIP : (Seine) Denize bırakılan ve yeri markalanmış bir şeyi bulmak amacıyla iki tekne arasında çekilen tel donanıma denir.

IRGAT : (Windlass) Demirli gemilerin zincirini almada, sahile verilmiş halatların boşunu almada kullanılan motor, elektrik veya elle çalışan güverte makinelerine denir.

ISKAÇA : (Heel) Direk ve puntellerin topuklarının güverte üzerinde oturduğu yuvalara denir.

ISKALARYA : (Ratline) Yelkenli gemilerde direklere çıkmak için çarmıkların aralarına yatay olarak bağlanmış ince halat veya demirden olan çubuklardır. Şeytan çarmıhların basamaklarına da

ISKARÇA : (Foul Berth) Bir liman içinin gemilerle dolu ve manevra sahasının pek az olduğu liman halidir.
ISKARMOZ : (Thole Pin) Küreklerin çekilmesi için kayışların takıldığı küpeşteye dik olarak sokulmuş ağaç çubuklardır

-İ-

İNCE : (Thin Rope, Ramline) 0,5 burgata ile 2 burgata arasındaki halatlara denir.

İSTİRALYE : (Stay) Direk ve çubukları baş tarafından gemi omurgası istikametinde tutan sabit armalardır.

İĞNECİK : (Bearing Pintle) Dümeni kıç bodoslamaya bağlayan erkek ve dişi olacak şekilde yapılmış parçalardır.

İSKANDİL : (Heave The Lead) Denizin derinliğini ölçmeye yarayan aletlere verilen genel isismdir.

İSKELE : (Port) Bir geminin üzerine çıkılıp, baş tarafına dönüldüğünde sol tarafta kalan kısma denir.

-11-
İSKELE : (Accommodation) Gemilere giriş çıkış için kullanılan veya güverteler arası inişçıkışa yarayan merdivenlere denir. Bulundukları yere göre isim alırlar. Borda iskelesi, harp iskelesi, kıçtan kara iskelesi gibi.

ISPASA : (Unreev) Bir palanganın eskimiş olan rigavosunu çözerek donanım üzerinden alıp çıkarmak ve tirentisini rigavo yapmak işlemidir.

ISPAVLO : (Sail Twine) Piyan yapmak için kullanılan ve liflerin bükülmesiyle elde edilen ince iplere denir.

İŞKAMPAVYA : (Launch) Filikalardan daha büyük olup, makine gücü ile hareket eden, personel ve yük taşımacılığında kullanılan teknelere denir.

-K-

KABATOJ : (Cobotage) Bir devleti kendi limanları arasında yolcu ve yük taşıma hakkıdır.

KAÇIR : (Let Run) Manevra veya herhangi bir işi yapmak için verilmiş olan halatı veya donatılmış olan palanganın üzerine binen tazyiki azaltmak için halatın yavaş yavaş bırakılması için verilen komuttur.

KALAFAT : (Caulking. Caulk) Su geçirmezliğini kaybeden güverte döşeme tahtaları, borda kaplama tahtalarının armuzlarına üstübü sıkıştırılarak üzerlelrine katran dökülmesine denir.

KALASTIRA : (Gradle Plate, Crutch) Küçük deniz araçlarının güverte üzerinde oturdukları, teknenin dış kısmını kavrayacak şekilde yapılmış yastıklardır.

KALOMA : (Scope Of Cable) Halatlara istenilen miktar boş vermeye denir. Demirli bir geminin denizde bulunan zincir miktarına da kaloma denir.
KAMÇI : (Pendant) Bir çıması bir yere bağlanmış, diğer çıması herhangi bir maksat için kullanılmak üzere serbest olan halattır.

KAMPANA : (Bell) Demirli iken, sisli havalarda, yangın ve benzeri olayları bildirmek için kullanılan çanlardır.

KANAL : (Swallow) Halatların, makara içinde rahat hareket etmesi için dil üzerine açılmış oyuklardır.

KANA RAKAMLARI: (Plimsoll Mark, Or Line) Gemilerin su çekimlerini gösteren, baş ve kıç bodoslamaların her iki tarflarına yazılan rakamlardır.

KANCA : (Hook) Herhangi bir şeyi tutmak veya kaldırmak için bir tarafı aneleli ve uç tarafı açık demir veya prinçten yapılmış malzemelerdir.

KANGAL : (Hank) İnce halatların bir arada daire şeklinde toplanmalarına denir.

-12-
KAPLAMA : (Act Of Covering Strap) Gemilerin borda kısımlarını teşkil etmek üzere postalar üzerine baştan kıça kadar bağlanan demir veya ağaçlardır.

KAPLUMBAĞ : (Cable Holder) Zincirlik loçalarında, zinciri emniyete almak için konulmuş palanga donanımlı manevela sistemidir.

KAPORTA : (Compainon Hatchway) Gemilerde, bölmeler ve güverteler arası geçişi sağlayan, kapatıldığında su ve gaz sızdırmayan, basınça dayanıklı kapılara denir. Kaportalar dikey ve yatay olmak üzere iki çeşittir. Dikey kaportalar, bölmeler arası geçişi, yatay kaportalar ise, güverteler arası geçişi sağlarlar.

KARAMAN VURMAK: (Jerk) Herhangi bir yere bağlı halatın, doblin durumdayken harici bir tesir ile ani olarak gerilmesi, silkinti yapmasına denir.

KAPELA : Gemilerdeki silah ve cihazları yağmur, rutubetten korumak için üzerlerine geçirilen branda kılıflara denir.
KAPELA MUŞAMBA: (Hood Coad) Silah ve ci,hazların kapelalarının örtülmesi için verilen komuttur.

KARAMUSAL : (Mooring Swivel) Çift demir atmış bir geminin zincirlerinin, geminin salması sebebiyle birbirine dolaşmaması için kullanılan, özel olarak yapılmış bir fır döndüye bağlı olan ve dört adet lokmasız baklası bulunan düzenektir.

KARANFİL : (Cap Stay) Üzerine bir şey bağlamak veya asmak için iki yer arasına gerilen halattır.

KARAVELA : (Caravela) Herhangi bir şeyin veya durumun içinden çıkılmaz bir hal almasını anlatan terimdir.

KARİNA : (Bottom Of The Vessel) Gemilerin, su kesimlerinin altındaki dış kısımlarına denir.

KASARA : (Castle) Gemilerin baş ve taraflarında ana güvertenin üstünde bulunan yarım güvertelere denir.
KASAVELA : (Clothsline) Gemi yelken ve tenteleri ile personele ait çamşırların kurutulması için pruva gönderi ile kıç taraftaki bir yere gerilen halattır.

KASTANYOLA : (Brake) Demir fundo edildiğinde denize akan zincirin akışını yavaşlatmak için güverte loçasının altına konulmuş, palangalarla kontrol edilen fren sistemidir.

KAŞ : (Brow, Eye Brow) Yağmurlu havalarda bordadan akan suların lumbuzlardan içeri girmemesi için lumbuzların üst tarafına konulan yarım ay şeklinde oluklardır.

KAŞKAVAL : (Fid) Halatın, zincirin hareketini durdurmak veya bir yere sabitleştirmek amacıyla kullanılan kavela biçimindeki büyük siğillere denir.


-13-
KAVALETA : (Messencer) Vira ve fundo demir sırasında zincirin akışını düzenleyen ırgat üzerindeki aksamdır.
KAVANCA : (Jibe) Bir şeyi bir taraftan diğer bir tarafa aktarmaktır.

KAVALYE : (Splıcıng Fıd) Halatlara dikiş yaparken kullanılan, konik şekildeki ağaç veya demirden yapılmış malzemelerdir.

KAZ AYAĞI : (Crewfoot) Ufak deniz araçlarını dikme veya matafora ile gemiye almak/indirmek için bir anele üzerine takılmış dört kollu bir sapandır.

KEMERE : (Beam) Postaları sancak iskele birbirine bağlayan, geminin bir bordasından diğer bordasına uzanan, omurgaya dik yönde konulmuş parçlara denir.

KERTERİZ : (Bearing) Postaları sancak iskele birbirine bağlayan, geminin bir bordasından diğer bordasına uzanan, omurgaya dik yönde konulmuş parçalara denir.

KERYE : (Wire Rope Klips) Madeni halatların çımalarına kasa yapmak veya bu halatları eklemek amacıyla kullanılan kilitlerdir.

KIÇ : (Stern) Üç parçaya ayrılmış geminin en arkada kalan kısmına denir.

KIÇ GÖNDER : (Flag Staff) Gemilerin kıç tarafında bulunan, limanlarda üzerine milli bayrağın çekildiği gönderdir.

KİK : (Gig) Kürek ve yelkenle hareket eden ince yapılı ağaç teknelerdir.

KİLİT : (Shackle) Halat ve zincirleri birbirine eklemek, çımalrını bir yere sabitleştirmek maksadıyla kullanılan malzemelere denir.

KOÇ BOYNUZU : (Deck Cleat) Çatal şeklinde yapılmış, halat volta etmek için kullanılan alabandalar ve güverteler üzerinde bulunan malzemelere denir.

KOLONA : (Mooring Post) Gemilerin sahile verdikleri palamarları bağlamak veya kasalarını geçirmek için sahil ve rıhtımlara konulan babalardır.
KONTRA MİZANA : (Jigger) Dört direkli yelkenli gemilerde en kıçta bulunan direktir.

KOROZYON : (Corrosion) Gemi üzerinde bulunan demir ve çelik aksamın oksijen, havadaki nem ve deniz suyundaki karbondioksit nedeniyle kimyevi değişikliğe uğrayarak paslanmasıdır.

KÖPRÜÜSTÜ : (Bridge) Geminin sevk ve idare edildiği, bu maksatlar için her türlü cihaz ve aletle donatılmış, görüş imkanı geniş yüksekçe yerlerdir.

KÖR KAPAK : (Dead Lights) Gemilerin karartılmasında geceleyin dışarıya ışık sızmaması için lumbuz üzerine kapatılan madeni kapaklardır.

-14-
KROS : (Cross) Gemilerin su altında kalan baş ve kıç kısımlarındaki dar yerlere denir.

KURTAĞIZI : (Chock) Gemi güvertesine yerleştirilmiş, içinden halat vermek için kullanılan üzeri açık yuvalara denir.

KÜPEŞTE : (Bulwark) Postaların başlarını geminin baş bodoslamasından kıç bodoslamasına kadar yekpare olarak bağlayan kuşağa verilen isimdir.

KÜREK : (Oar) Küçük deniz araçlarının suda hareket etmelerini sağlayan, bir tarafı yassı diğer tarafı yuvarlak olan ağaç gönderlerdir.

KÜREK LENTİYESİ: (Gripping Rope) Küreklerin ıskarmozlardan kurtularak denize düşmemeleri için kürek palasındaki delikten geçirilip, tekne içinde herhangi bir yere bağlanan halattır.

KÜREK LUMBARI : (Oar Lock) Filikalarda küreklerin çekilmesi için küpeşte üzerine açılmış yarım daire şeklindeki oyuklardır.

KÜREK TOPACI : (Handle, Grip) Küreklerin çekilmesi için elle tutulan yere yakın şişkince kısımlara denir.





-L-

LALE HALATI : (Tiller Preventer) Küçük deniz araçlarında dümenin yerinden çıkarak denize düşmesini önlemek maksadıyla yelpaze ile küpeşte arasına bağlanan halattır.

LAVRA : (Plug) Küçük deniz araçlarında sintinede biriken suyun tahliyesi için omurgaya yakın yere açılmış deliklerdir.

LAVA : (Pull) Bir yere yanaşmış olan bir teknenin bulunduğu yerden açılmadan biraz ileri veya geriye kayması için verilen komuttur.

LENTİYE : (Gripping Rope Or Chain) Tente ve vardasiloları tente omurgalarına bağlamak için kullanılan kısa kamçılardır.

LİFTİN USKUR : (Turnbuckle) Vardevela telleri, çarmık ve zincirleri germe işlemi ile bosalamada kullanılan iki tarafı dişli güverte malzemeleridir.

LİF : (Hemp) halatın yapıldığı malzemenin en ince parçasıdır.
LİNYE : (Bight) Lokmasız zincir ölçü birimidir. 1 pus 8 linyedir.



-15-
LOÇA : (Hqwse) Gemilerin baş bodoslamalarının iki tarafında, zincirlerin denize akması veya gemiye alınması için açılmış silindir şeklindeki deliklere denir.

LOKMA : (Stud, StayPin) Zincirleri meydana getiren baklaların ortalarına konulan, kuvvetlerini arttırıcı demir parçalara denir.

LUMBAR AĞZI : (Gang Way)İskelelerden gemiye giriş/çıkış yapmak üzere küpeşte kenarına açılmış yerlere denir.

LOSTRA ETMEK : (To Paint) Kirlenmiş olan boyalı kısımları yeniden boyamaktır.

LUMBUZ : (Bulls Eye) Gemi bölmelerini havalandırmak ve ışık girmesini sağlamak amacıyla borda ve alabandalara açılmış yuvarlak deliklere denir.
LUMBUZ MAKİNASI: (Wind Catcher) Gemilerin iç kısımlarına hava girmesi için lumbuzlara iç taraftan sokulan ve dış tarafa doğru çıkan kepçe şeklindeki borulardır.

LUMBUZ SULUĞU : Lumbuzlardan içeri sızan suların toplanması için lumbuzların iç alt tarafına konulan kaplardır.


-M-

MAÇA : (Anchor Shackle) Zincirleri bosaya vurarak emniyete almakta kullanılan özel kilittir.

MAKARA : (Block) Ağır eşyaların kaldırılmasında kullanılan ve az bir kuvvet sarfıyla çok iş yapmayı sağlayan, iki tabla arasında dönen bir veya daha fazla dili bulunan mekaniki aletlerdir.

MAKİNE TELGRAFI : (Engine Telegraph) Köprüüstünden verilen sürat kademeleri ile ileri ve geri yolları makine dairesine iletmek üzere köprüüstü ile makine dairesi arasındaki irtibatı sağlayan alettir.

MANCANA : (Breaker) İçerlerine içme suyu konulması için tahtadan yapılmış ufak fıçılardır.

MANDA GÖZÜ : (Bull Nose) Baş ve kıç bodoslama üzerinde bulunan büyük halat loçalarıdır.
MANGA : (Mess) Gemi personelinin oturduğu, yemek yediği ve yattığı güverte altı bölmelerdir.

MANİKA : (Wind Catcher) Gemilerin alt bölmelerini havalandırmak için güverte üzerine konulan ağızları geniş madeni borulara denir.

MANİŞKA : (Gin Tackle) Biri iki diğeri üç dilli makaradan donatılmış olan ve ağır eşyaları kaldırmakta kullanılan palangadır.


-16-
MANİVELA : (Handspike) Ağır cisimleri kaldırmak için kullanılan ağaç veya demirden yapılmış kısa çubuklardır.

MANTİLYA : (Deads Lift) Serenleri direk ve çubuklara asmak ve serenleri güverteye paralel tutmak için seren cundalarından direğe alınan halatlardır.

MAPA : (Padeye) Gemi güverte ve alabandalarına, kanca takmak, makara donatmak, halat bağlamak amacıyla kullanılmak üzere konulmuş sabit halkalara denir.
MARMARA ETMEK: (Unballast) Gemi dahilinde birikmiş olan suların tahliye edilmesidir.

MARSİPET AYAĞI : (Stirrup) Seren altına donatılan personelin basmasına yarayan halat donanımlarıdır. Demir borudan olanları da mevcuttur.

MASTALYA : (Bucket) Eski gemilerde eratın çamaşırlarını yıkamak için yapılmış, etrafları demir çemberlerle çevrilmiş, kenarları alçak leğenlere denir.

MATAFORA : (Davit) Gemi vasıtalarını denize indirmek veya almak için kullanılan, uç kısımlarına palanga donatılmış dikmelere denir.

MATAFYON : (Grommets, Lacing Eyes) Halatların içinden geçmeleri için tentelerin kenarlarına açılan deliklere geçirilen madeni burçlara denir.

MAYNA : (Pawse, Pouse) Herhangi bir şeyi halatlar veya palanga yardımıyla aşağıya indirmek için verilen komuttur.
MEGAFON : (Megaphone) Gemiler arası yakın mesafeden konuşmak için kullanılan koni şeklinde ince sacdan yapılmış malzemelerdir.

MENDİREK : (Mole) Limanların ve liman içindeki gemilerin zarar görmemeleri için o limanda esen hakim rüzgarlara dik olarak yapılan yapılardır.

MEZARNA : (Sill) Kaporta ve ambar ağızlarından iç kısımlara su girmemesi için bunların etrafına konulan yüksekçe çerçevelere denir.

MEZESTRE : (Dip, half Mast) Bir sancağın yarıya kadar çekilmesine denir.

MİÇAÇO : (Jack) Ağır cisimlerin kaldırılmasında kullanılan krikoya benzer bir alettir.

MİNDA OLMAK : (Block And Block) Yürya olan bir palanganın makaralarının birbirine değecek şekilde yaklaşmasıdır.

MİZANA : (Mizzen) Genel olarak geminin üçüncü direği ve bu direk üzerindeki armaların tümünü kapsayan terimdir.



-17-


MÜRNEL : (Knittles) Kolları ilk önce sola, daha sonra üç kol bir araya getirilerek sağa bükülmek suretiyle yapılan ince iplerdir



-N-



NAKKAŞHANE : (Paint Locker) Gemi için lüzumlu boya, vernik, fırça gibi malzemelerin muhafaza edildiği yerlerdir.

NETA : (Clean Tidy) Tertip ve düzen anlamaında kullanılan terimdir.

NETA BATARYA : (Pipe Down The Forecastle) Gemi personelinin, manga ve bataryalarını temizlemeleri, düzene sokma işlemlerine denir.

NEVCET : (Canvas Line) Eratın yatak altı brandalarını bağlamak için kullandıkları ince halatlardır.

-O-


OLUK : (Swallaw) Makaralarda halatların dil üzerine rahatça oturması için açılan yarım yuvarlak oyuklardır.

OMURGA : (Keel) Bir geminin temelini teşkil eden, geminin başından kıçına kadar uznan çelik veya en sağlam ağaçtan yapılmış olan kısmına denir.

OTURAK : (Thwart) Kürekle hareket eden teknelerde, kürekçilerin oturması için yapılmış ve alabandadan alabandaya uzanan tahtalardır.


-Ö-

ÖKSÜZ KEMERE : (Half Beam) Ambar ağızları ve güverteler üzerine açılmış kaportalar dolayısıyla alabandadan alabandaya kadar uzanamayan ve bir uçları ambar veya kaporta hizasında kesilen kemerlerdir.

-P-

PADIL KÜREK : (Paddler) Küçük deniz araçları ve can sallarında acil durumlarda kullanılan kısa ağaç küreklerdir.

PALA : (Wash, Blade) Küreklerin denize giren enli ve yassı kısımlarıdır.

-18-
PALAMAR : (Mooring Line) Bir rıhtıma aborda veya kıçtan kara olmuş gemilerin vermiş oldukları kalın halatlara denir.

PALANGA : (Tackle) İki makara ve bu makaralardan donatılan halattan meydana gelen donanımdır.

PARAKETE : (Log) Geminin süratini ve deniz içinde katettiği mesafeyi deniz mili cinsinden ölçen alettir.

PARALE : Ağır malzemeleri kaldırmakta kullanılan dörder dilli makaradan oluşan palangadır.
PARİMA : (Bond’s Printer) Vasıtaları bağlamakta kullanılan halatlara denir.

PRAMPET : (Prumpet) Sarılan brandaların konulduğu gemi dahilindeki dolaplardır.

PASAPORALA : (Passing A Watchword) Bir emrin gemi içinde ilgilisine ulaştırılması için görevlendirilen ere verilen isimdir.

PATALYA : (Wherry) Küçük gemilerin deniz aracı ihtiyacını karşılayan iki çift kürekle hareket edebilen, ağaç veya fiberden yapılmış ufak teknelerdir.

PATLAK : (Bucket) Boya ve boya gibi akışkan maddeleri koymak için saçtan yapılmış silindir şeklindeki kaplardır.

PATRİSA : (Back Stays) Ana direk üzerinde bulunan çubukları bordalar istikametinde ve geriye doğru meyilli olarak tutan armalardır.

PURNO : (Pin) Makara dillerin merkezinden geçen çelikten yapılmış mildir.
PRAÇOL : (Knee, Lug, Lug Piece) Kemereleri alabandalara bağlayan ve muhtelif şekillerde yapılan ağaç veya madeni levhalardır.

PINEL : (Dog Vane) Rüzgarın estiği istikameti göstermek üzere hafif madenlerden yapılmışve direk şapkaları ile serenler üzerine konulan, mil etrafında rahatça dönebilen göstergelerdir.

PONTON : (Pontoon) Dikdörtgen şeklinde, altı ve güvertesi düz bir deniz taşıtı olup, gemi bordalarındaki çalışmalarda kullanılır.

PURUNÇİNE : (Block) Purnonun makara dilini aşındırmaması için makaranın merkezindeki deliği kuşatacak şekilde konulan ve içinden purnonun geçtiği madeni silindirdir.

PORTUÇ : (Bow Locker) Gemi güverte işlerinde kullanılan malzemelerin konulduğu güverte üzerindeki ambarlara denir.



-19-
POSTA : (Frame, Timber) Bir geminin tekne şeklini oluşturan, omurgadan yukarıya doğru uzanan ve üstlerine kaplama levha/ağaçlarının bağlandığı ağaç veya demir parçalara denir.

POSTA ÇANTASI : (Post Bag) İki gemi arasında evrak, gazete, mesaj alma/verme amacıyla kurulan donanıma denir.

PRUVA : (Fore, Head) Geminin baş tarafından ileriye doğru olan ön kısmına denir.

PRUVA DİREĞİ : (Fore Mast) Gemilerde pruvadan itibaren ilk durumda bulunan direktir.

PUNTEL : (Bulwark Stanchion) Güverte üzerinde tehlike sınırlarını belirtmek üzere muayen aralıklarla konulmuş dikmelere denir.

PUPA : (Aft) Geminin kıç tarafından geriye doğru olan arka kısmına denir.

PUS : (Inc) Madeni halat ölçü birimidir. 1 Pus 2,54 cm.dir.

PUTA : (Oars Down) Yerine koymak, donatmak manasında kullanılan terimdir.

PUTA KÜREK : (Out Oars) Hisa durumda olan kürek palalarının suya paralel olacak şekilde filikanın borda istikametinde indirilmesi için verilen komuttur.

PÜRMEÇE : (Spring) Demir üzerinde yatan bir gemiyi istenilen tarafta sabit tutmak için geminin kıç tarafından zincire verilen halattır.

PÜRMEÇE TUTMAK : (Mooring Chain Spring) Denizli havalarda demirli bulunan bir gemiye yanaşan araçlara sakin su sağlamak ve gemiye giriş ve çıkışı kolaylaştırmak için pürmeçenin zincire kilitlendikten sonra zincire bir miktar kaloma verilmesi suretiyle geminin rüzgar üstü bordasının deniz ve rüzgar geldiği tarafa doğru çevrilmesine denir.




-R-

RADANSA : (Thimble) Halat çımalarına yapılan kasaların iç taraflarına konulan ve halatın yıpranmasına engel olan madenden yapılmış oluklu halkalardır.

RASPA : (Scraper) Kabaran boyaları veya paslı yerleri kazıyıp temizlemek için “L” şeklinde veya çekiç gibi aletlerdir.

RİGAVO : (Simple Clinch) Makaranın bülbülüne bağlanan halatın çımasına denir.

-20-
RODA : (Coil, Fake) Düzgün şekilde üst üste sarılan halat yumağıdır.

ROLE : (Muster) Gemide olması muhtemel durumlara karşı personel arasında yapılan iş taksimatıdır.


-S-

SAKAL : (Marine Growth On The Bottom Platings) Gemilerin karinalarında meydana gelen yosunlara denir.

SALMASTRA : (Anti-Chafing Cord, Gland, Gasket, Pocking) Sızdırmazlığın sağlanması amacıyla kullanılan çeşitli malzemelerden yapılmış örgüler veya lastiklerdir.

SALPA : (Short Stay) Vira demir sırasında demir memesinin deniz dibi ile temasını kestiği andır. Demirin salpa durumunu alması ile gemi, demirli gemi durumunu kaybederseyir halindeki gemi durumuna gelir. Bu anda baş gönderdeki demir sancağı arya edilir.

SALPA KÜREK : (Mind Your Dars) Kürek çeken kürekçilerin, kürek topaçlarından tutarak ve bileklerini lumbarlardan dışarı çıkarıp küreklerini bordalara paralel duruma getirmeleri için verilen komuttur.
SALTA : (Slackening) Volta edilmiş veya tutulmakta olan bir halata gerektiğinde boş verilmesi için verilen komuttur.

SALVO : (Fire) Gemide bulunan topların bir istikamete hep birden ateş etmesidir.

SALYA ETMEK : (Haul In) Bir şeyi bir taraftan bir tarafa aşırmak suretiyle çekmektir.

SALYAFORA : (Haul Out Sufficien Chain Sable On The Forecastledeck) Zinciri ırgata vurmak veya ırgattan fora etmek için yeteri kadar zincirin zincirlikten çıkarılmasıdır.

SANCAK : (Starboard) Bir geminin üzerine çıkılıp baş tarafına dönüldüğünde sağ tarafta kalan kısma denir.

SANSABOSA : (To Ride Easy) Deniz derinliğine bağlı olarak demrin bir miktar suya indirilmesi ile derin suyu sığ su haline getirme işlemine denir.
SAPAN : (Sling) Fıçı, bidon ve sandık gibi yükleri kaldırmak için kullanılan tel veya lif halattan yapılmış çımaları birbirine dikişle eklenmiş malzemelerdir.

SARA BRANDA : Personel uyandırmak ve o günkü mesaiye başlamak için verilen komuttur.



-21-
SAVLO : (Cord) Sancak cekmekte kullanılan ince halatlara verilen isimdir.

SEHİM : (Camber) Gemi güvertesinin ortadan itibaren küpeştelere doğru yapmış olduğu eğimdir.

SELVİCE : (Running, Rigging) Sabit olmayan, hareket eden halatlara ve bu şekildeki halatlardan meydana gelen donanımlara denir.

SEREN : (Yard) Gemi direkleri üzerine yelken açmak, işaret sancakları çekmek amacıyla su yüzeyine paralel olarak konulmuş gönderlere denir.
SIVIRYA : (Bowman) Hamlacıların arkasında, pruvacıların ise önünde oturan kürekçilerdir.

SİLİSTRE : (Boatswain Pipe)Devlet erkanı, amiral, general, gemi ve birlik komutanlarının gemiye giriş çıkışlarında selamlama amacıyla rütbelerine göre özel şekilde çalınan, özel olarak yapılmış düdüklerdir.

SİNTİNE : (Bilge) Geminin, su kesimi altında, gemi içinden sızan sularla, makine , kazan dairelerinden akan yağ artıklarının toplandığıiç kısmına denir.

SİYA : (Held Water) Kürekle hareket eden deniz araçlarının yollarını kesmeleri için küreklerinin suya batırılması ve küreklerin ters yönde çekilmesidir.

SOKET : (Socket) Madeni halatlarda kullanılan demir döküm kasalardır.

SUGA : (To Tighten A Nope Or A Serew) Zinciri sıkmak için verilen komuttur.
SÜBYE : (Single Whip) Fazla kuvvet sarfını gerektirmeyen yerlerde kullanılan tek dilli makaradan halat donatıldığında meydana gelen palangadır.


-Ş-

ŞALOPA : (Shallop) Liman içinde yük taşıma işlerinde kullanılan deniz aracıdır.

ŞAMANDIRA : (Buoy) Kullanış şekline göre değişik biçimlerde yapılmış ve su geçirmezliği temin edilerek yüzme kabiliyeti artırılmış saclardan yapılmış sarnıçlardır.

ŞAPKA : (Mast Truck) Direk ve gönderlerin üst taraflarına konulmuş ve iki tarafında delikleri bulunan ağaç tabladır.

ŞAPKA KIRMIZISI : (Red Truck Light) Gemilerin en yüksek yerini belirtmek için şapka üzerine veya şapkaya yakın bir yere konulan kırmızı bir fenerdir.
ŞEMSİYE DEMİ : (Mushroom) Şamandıraları sabit tutmada kullanılan iç tarafları boş yarım yarım küre şeklindeki demirlere denir.

-22-

ŞEYTAN ÇARMIHI : (Pilot Ladder) İki halat arasına ağaç veya demir basamaklar koyarak oluşturulan merdivenlere denir.

ŞIPKA : Halattan örülmüş ağlara denir.

-T-

TAKATUKA : (Ashtray) Sigara küllerinin konulması için ağaçtan yapılmış küllüklere denir.

TAMBURATA : (Chock Roller) Bir mil etrafında dönen ve sürtünmeden doğan kaybı asgariye indiren bir merdanedir.

TAVA : (Over Platform, Lower Platform) Borda iskelelerinin alt ve üst taraflarında bulunan düz kısımlara denir.

TENTE : (Awning) Gemi güvertelerini güneş ve yağmur etkisinden korumak için puntel dikmeleri üzerine gerilen brandalara denir.

TRAKA : (Hammoock Batten) Gemi bordalarında personel çalıştırmak üzere özel olarak hazırlanmış enli tahtalara denir
TRAKA TUTMAK : (To Use a Small Rope To a Hoisting Or Lowering Weight in Order To Lead Or Pull It At The Praper Direction) Kaldırılmakta ve indirilmekte olan bir cisimi istenilen bir tarafa çekmek veya herhangi bir yere çarpmasını önlemek için cisme veya cismin bağlı olduğu halata aksi taraflara kumanda edecek şekilde halat bağlanmasıdır.

TIRAMOLA : (Tack) Minda olan bir palanganın veta kısmının uzatılmasına ve makaraların birbirinden açılmasına denir.

TİRENTİ : (Faal) Halatların makaralardan çıkan ve çekilen kısımdır.

TİZE : Halatların deste anından sonra kopma haline gelmesine denir.

TOCA : (Toce) Halat veya zincirin karışarak açılamaz hale gelmesine denir.

TOKA : (Close Up) Bir cismin istenilen mevkiye kadar çıkartılmasıdır. Bir sancağın sapkaya kadar çekilmesidir.
TOKA SANCAK : (Hoist The Colars) Milli bayrağın göndere veya gize çekilmesine denir.

TONAJ : (Tonnage) Bir ticaret gemisinin iç hacminin hesaplanması ile bulunan taşıma kapasitesidir.

TONOZ DEMİRİ : (Kedge Anchor) Gemileri belirli bir istikamette tutmak için gemilerin kıç taraflarından bir madeni halata bağlı olarak attıkları demirdir.


-23-
TONOZLAMAK : (Kedging) Tonoz demiri atmak suretiyle bir gemiyi bulunduğu demir yerinden kaldırarak diğer bir demir yerine götürmektir.

TOP PALANGASI : (Double Luff) Ağır işlerde kullanılan, iki dilli iki makaradan halat donatılarak yapılmış palangadır.

TORNO : (Single Block) İçinde bir dili bulunan makaralara denir.
TORNOÇARK : (Turning Gear) Gemilerde bulunan makine ve cihazların bakım tutum amacıyla çalıştırılmasına denir.

TUCA : (Tuce) Halatların merkezden çevreye doğru tek kat olarak roda edilme şeklidir.

TUMBA : (Turning Upside Down) Herhangi bir şeyi alt üst etmeye denir.

-U-

UÇKURLUK : (Belly For Halliard Of A Flag) Bayrak, sancak ve flamaları gönderlere toka ve arya etmekte kullanılan savlonun geçirildiği beyaz kumaştan yapılmış kısımlarına denir.

USKUNDURA : (Pripeller Guard) Çift pervaneli gemilerin bordalarında ve pervane hizalarında bulunan kavisli braketlere denir.

USTURMAÇA : (Ferder) Gemilerin, aborda olmaları sırasında, boyalarının sıyrılmaması, kaplamalarının ezilmemesi için yanaştıkları bordalarından sarkıttıkları, esnek halat veya sentetik maddelerden yapılmış değişik tiplerdeki yastıklardır.

-V-

VARAGELE : (To Travel Between Two Points Through A Rope) İki yer arasında gidip gelme amacıyla kurulan donanıma denir.

VARDAKOVA : (Guest Rope) Yan mataforalar ile borda iskelesi arasına donatılan halata denir.

VARDAMANA : (Manrope) Borda iskelelerine yanaşan araçlardan gemiye çıkacakların tutunmaları için alt tavadaki puntelden sarkıtılan halattır.

VARDASİLO : (Awning Curtain) Güvertenin güneşten korunması için tente vardevelası ile küpeşte veya vardevela telleri arasına dik olarak gerilen tentelere denir.

VARDEVELA : (Hand Rail) Güverte üzerlerine personeli korumak amacıyla belirli aralıklarla konulmuş puntelere donatılan halat veya zincirlere denir.


-24-
VASAT : (Middle, Average) Üç parçaya ayrılmış geminin orta kısmına denir.

VENTO : (Guy) Matafora ile bumbaların sabit bir istikamette tutulması için cundalarından baş ve kıç tarafa doğru alınan halatlardır.

VETA : (Part Of A Tackle) Palangalardaki halatın makaralar arasında kalan kısmıdır.

VİRA : (Heave) Irgat ve vinçlerle zincir, halatları çekmek için verilen komuttur.

VİRA DEMİR : (Heave Up The Anchor) Fundo edilmiş bir demirin ırgat vasıtasıyla gemiye çekilmesi için verilen komuttur.

VOLTA : (Round Turn) Halatı bir yere sarmak veya babaya, koçboynuzuna kuralına uygun şekilde bağlamaya denir.

VOLTA ALMAK : (To Take A Turn) İki zincir veya halatın birbirlerinekarışarak sarılmasına denir.

-Y-

YALI KÜTÜĞÜ : (Waterways)Güverteden akan suların gemi bordalarını kirletmemesi için küpeşte üzerlerine açılmış oluklara denir.

YALPA OMURGASI: (Bilge Keel) Geminin yalpasını azaltıcı etki yapan baş omuzluk ile kıç omuzluklar arasına karinaya dik olarak monte edilmiş çıkmalardır.

YALPA PALETİ : (Best Gripe) Mataforalar üzerine alınmış olan deniz araçlarının gemi yalpaya düştükçe bordalarının zedelenmemesi için deniz araçları üzerine vurulan brandadan ensiz yapılmış paletlerdir.

YARIM OTURAK : (Stretcher) Oturaklara oturan kürekçilerin kürek çekerken kuvvet almaları için ayaklarını dayadıkları, alabandalardaki yuvalarına oturan ensiz tahtalardır.

YEDEKLEMEK : (To Tow) Yedeğe alınacak gemiyi çekmektir.
YEDEKLENMEK : (To Be In Tow) Yedek çekecek bir gemi tarafından çekilmektir.

YEKE : (Tiller, Rudder Tiller)
Dümeni istenilen tarafa çevirmek için dümen boğazına geçirilen ağaç veya madenden yapılmış manivelalara denir.

YELKEN : (Sails) Rüzgar tesiriyle hareket eden gemilerde rüzgarı toplamak için yanyana dikilmiş bezlerden meydana getirilmiş ve kullanıldığı yerlere göre değişik biçimlerde olan yüzeylerdir.


-25-
YOMA : (Hawser) 5 burgatadan 8 burgataya kadar olan halatlara denir.

YUMRU : (Side Fender) Deniz araçlarının bir yere yanaşırken bordalarının yıpranmaması için bordalarına konulmuş olan ağaç tirizlere denir.

YÜRYA : (Haul Away) Bir halatı veya bir palanganın tirentisini aralık vermeden devamlı olarak çekmektir.


-Z-
ZIVANA : (Tennon, Heeltennon) Dik olarak durması gereken direk veya dikmelerin topuk kısımlarının kare veya yuvarlak şekilde yontulması ile meydana gelen kısımdır.

ZİFOS : (Pole) Direk şapkası ile kontro babafingo çubuğu arasındaki ve gemilerde genellikle beyaza boyanan kısımdır.

ZİNCİR : (Chain) Baklaların birbirine eklenmesi suretiyle meydana gelen ve çeşitli maksatlar için kullanılan çekme gücü yüksek madeni halkalar dizisine denir.

ZİNCİRLİK : (Chain Locker, Bin) Demir zincirinin bulunduğu sintineye yakın bölmelere denir.]]> https://www.turkdenizcileri.com/Konu-yukleme-ve-bosaltma-avadanliklari-kulanimi.html Thu, 07 Mar 2013 14:17:36 +0200 aytemiz89]]> https://www.turkdenizcileri.com/Konu-yukleme-ve-bosaltma-avadanliklari-kulanimi.html
1 YÜKLEME – BOŞALTMA AVADANLIKLARI
1.1 Halat sapanı
1.2 Brandalı sapan
1.3 Tahta paletli sapan
1.4 İki ucu kasalı sapan
1.5 Zincirli sapanlar
1.6 Kıskaç sapanlar
1.7 Kancalı sapanlar
1.8 Tahta sapan
1.9 Kasalı sapan
1.10 Ağ paleti
1.11 Araba sapanları
1.12 Tasma Zincir
1.13 Tek kancalı zincir sapanları
1.14 Çift kancalı zincir sapanları
1.15 Kütük kancalar
1.16 Uçları düz kancalar
1.17 Pamuk balyası kancaları
2 AVADANLIKLARIN EMNİYETLİ KULLANILMASI
2.1 Halat sapanlar
2.2 Ağlar ve paletler
2.3 Kilitler ve kancalar
2.4 Emniyetli Sapanlama Yöntemleri
2.4.1 Parça yükler
2.4.2 Dağınık yükler
2.5 Donanımları emniyetle bağlama yöntemleri
2.6 Sapanları birbirine bağlama yöntemleri









1 Yükleme - Boşaltma Avadanlıkları
Yükleme-boşaltma işlerinde kullanılan avadanlıklar, yükün hasar görmeden, emniyetle ve seri bir şekilde elieçlenmesi için gereklidirler. Yükün cinsine ve ambalaj şekline bağlı olarak kullanılan bu avadanlıkların bir çok türleri bulunmaktadır. Konvansiyonel gemilerde kullanılan başlıca avadanlıklar aşağıda sıralanmıştır.


1.1 Halat sapan
Şekil-1'de görüldüğü gibi halat sapanlar 25 -30 mm kalınlığında ve 10-12 metre uzunluğundaki nebati ya da sentetik halatlardan yapılırlar. Çok kulanışlı bir avadanlık olan halat sapan-, çuval, balya, varil ve sandık gibi ambalajlara doldurulmuş yüklerin elleçlenmesinde de kulanılır.

Şekil - 1
1.2 Brandalı sapan
Şekil - 2
Halat sapanın orta kısmına branda dikilerek yapılan bu sapanlar daha ziyade küçük torbalar içinde taşınan; kahve, pirinç ve tahıl gibi torbalı yüklerin elleçlenmesinde kullanılır. Brandalı sapanlar yükü fazla sıkmadan elleçledikleri için sıkıştırmadan oluşan hasarları azalttığı gibi dökülen yükün paletle toplanarak zayii olmasını da engellemektedir (Şekil-2).


1.3 Tahta paletli sapan
Bu tür sapanda, branda yerine tahta palet kullanılmıştır. Şekil-3'da görülen bu tip sapanlar genellikle torbalı çimento gibi kolay patlıyabilir yüklerde kulanılmaktadır.

Şekil - 3 1.4 İki ucu kasalı sapan
16-20mm kalınlığında tel ya da 50-60 mm kalınlığında halattan yapılan bu tür sapanlar; Sandık, kereste, balya gibi yükleri elleçlemekte kullanılır (Şekil-4).

Şekil - 4
1.5 zincirli sapanlar
Şekil-32'de görülen bu tip sapanların bir ucunda geniş bir anele diğer ucunda ise bir kanca ya da küçük bir anele bulunmakta olup, zincirden yapılırlar. Kütük yükleme boşaltmasında ya da bağ haline getirilmiş demir yüklerinin elleçlenmesinde kullanılan bu tür sapanlar yüke sarılırken

badenlerinden dolaşık olamadıklarına dikkat edilmelidir. Zincir yüke sarıldıktan sonra kanca ya da küçük anele, büyük aneleden geçirilerek yük sıkıştırılarak kavranır sonra kaldırılır.


Şekil - 5 1.6 Kıskaç sapanlar
Saç levha yüklerinin elleçlenmesinde kullanılan bu tür sapanların ağızları saça geçirilip gerildiğinde, saçın ağırlığı, saçı sapana kilitleyecektir. Bu özelliğinden dolayı zincir sapanlarda görülebilen yük kayması bu tür sapanlarda
görülmez (Şekil-6).

o
Şekil-6 1.7 Kancalı zincirler
Bidon yükleme-boşaltmasında kullanılan kancalı zincirler, şekil-34'de görülen zincirli kancalardan 4-5 takımı bir aneleye geçirilmiş olarak kullanılır. Kancalar bidonun


ağzındaki damağa geçirilerek sıkıştırılır. Bu avadanlık ile bidon yüklemesi çok seri olarak yapılabilmektedir. Ancak tahtadan yapılmış ağır fıçılarda bu kancaların kulanılması sakıncalıdır. Çünkü tahta fıçının ağzı ağırlığa dayanamayıp fıçı dağılabilir.

Şekil - 7 1.8 Tahta sapan
Kare dikdörtgen ya da daire şeklinde tahtadan yapılan bu sapanların altında ucu yukarı doğru kıvrılmış demir takviyeler bulunmaktadır. Yukarı doğru kıvrılmış kulaklar delikli olup bu deliklere tel ya da halat sapanlar bağlanmıştır. Ambalajı zayıf yükleri elieçlemek için kullanılan bu tür sapanlar sandık ve varil yükleri için de kullanılır (Şekil-8).

/ ■
/ ■
Şekil - 8

1.9 Kasalı sapan
Şekil-9'da görülen bu tür sapanlar tahta sapana benzemekte olup, kenarları yükseltilerek kasa haline getirilmiştir. Bu tür sapanlar cephane yükleri gibi daha ziyade tehlikeli ve patlayıcı yüklerin elleçlenmesinde kullanılır.



Şekil - 9
1.10 Ağ paletler
Ufak parça yüklerin, genellikle gemi kumanyalarının elleçlenmesinde ağ paletler kullanılır. Şekil-10'de görülen bu tür paletlerin içine bazen tahta bir palet konularak yüklerin
ezilmesi önlenir.

Şekil - 10

1.11 Araba sapanları
Kara taşıtlarının yükleme ve boşaltmasında kulanılan bu tür sapanların bir çok türleri yapılmıştır. Genel amaç araçlara hasar vermeden süratle yükleyip-boşaltmaktır. Bu sapanlarda önemli olan husus, bir kantarmanın bulunması dolayısı ile tellerin araçların bedenini sıkarak hasar vermemesidir. Şekil-11'de görülen araba sapanı otomobil yüklemesi içindir. Ağır araçlar elleçlenecek iken kantarma telleri doğrudan araçların şasesine bağlanır.

Şekil - 11
1.12 Tasma zincir
İki ucunda birbiri içinden geçebilen halka bulunan zincir sapanlardır.Ağır yüklerin elleçlenmesinde kullanılır.



Şekil - 12

1.13 Tek kancalı zincir sapanlar
Şekil-13'da tek kancalı bir zincir sapan görülmektedir. Zincirin bir ucuna halka diğer ucuna ise kanca takılmıştır. Bu sapanın halkası yük kancasına takılıp kullanılır. Zinciri yükün bedeninden dolaştırılıp kendi bedenine takılarak kullanılabildiği gibi yük direk olarak kancaya da takılabilir.

Şekil - 13 1.14 Çift kancalı zincir sapan
Şekil-14
Tek kancalı zincir sapandan farkı kanca adedinin iki olmasıdır. Şekil-14'cle görülen bu tip sapanlar tek kancaya benzer tarzda kullanılmaktadır.


1.15 Kütük kancası
Kütük yüklemelerinde uçları sivrileştirilmiş kancalar kullanılır. Şekil-15'de görülen bu kancalar kütüğün bedenine saplanarak kavrarlar. Kütüğün ağırlığı kancaların bedene daha da batmasını sağlar böylece düşme tehlikesi azalır.

Şekil - 15 1.16 Uçları düz kancalar
Şekil - 16
şekii-16'de görülen bu tip kancalar rulo halindeki saçları elleçlemede kullanılır. Kanca rulo saçın iki ucundan içine geçirildikten sonra anelasından askıya alınır. Böylece rulo saç sıkıştırılarak emniyetle kaldırılır.


1.17 Pamuk balyası kancalan
şekil - 17
Bu tür kancalar adından da anlaşıldığı gibi Pamuk balyaları ya da buna benzer yükleri, elleçlemede kullanılır. Şekil-17' de görüldüğü gibi kancalar zincir ayaklan vasıtası ile bir aneleye bağlanmış olup, yükün bedenine saplanır. Gerildiğinde ise daha fazla yüke batarak, yükü emniyetle kaldırırlar.


2 AVADANLIKLARIN EMNİYETLİ KULLANILMASI
Yük operasyonlarında kullandığımız sapan, ağ, palet, kanca ve kilitleri kullanırken emniyet kurallarına uyulmadığı takdirde kazalar ile karşılaşmamız kaçınılmaz olacaktır. Bu konuda doğru avadanlık seçimi kadar, doğru kullanma yön¬temi de çok önemlidir.
2.1 Halat Sapanlar
Şekil-18'de görüldüğü gibi eğer halat sapanlar gam yaptırılarak sıkıştırılırsa, o noktadan zayıflayarak kesilebilir.





şekil - 18
2.2 Ağlar ve Paletler
Şekil-19'da görüldüğü içi yük dolu ağlar ya da paletlerin kolları yük kancasına muntazam takılmalıdır. Aksi halde yük bir taraftan ağ ya da paletten düşerek kazalara ve hasar-lanmalara neden olabilir.




Şekil - 19 2.3 Kilitler ve Kancalar
Aşağıdaki şekilde görülen kilit tipleri gemilerin yük donanımında ve zincirlerde kullanılan örneklerdir. Kilitlerde en önemli husus kilit harbisinin yerine tam oturması ve emniyet piminin yerine takılı olmasıdır. Bu işlemde yapılacak ihmaller yük düşmesi sonucunu doğurabilir ve büyük kazalar meydana gelebilir. Sapanların kancaya düzgün takılması ve kancaların sağlamlığı emniyet

■\;.

açısından yine önemli bir husustur. Ağzı açılmış kancaların donanımda kullanılmaması gerekir (Şekil - 20).

şekil - 20 2.4 Emniyetli Sapanlama Yöntemleri
2.4.1 Parça yükler
Şekil-21'de görülen sapanlanmış yük hem dönebilir hem de uçlarından esneyerek eğritebilir. Bu tür sapanlama emniyetli değildir.

şekil - 21

Şekü-22'de görülen yük ise emniyetli sapanlanmıştır. Bu yük her iki ucundan eşit mesafede sapanlandığı için hem dengelidir, hemde esneyerek deforme olmaz.

şekil – 22
Şekil-23'de görülen yük; kancalı sapan ile yük kancasına takılmış ve oldukça dengesiz ve tehlikelidir. Bu yük hem kayabilir hem de bel verip eğilebilir.

Şekil - 23
şekil - 24
Aynı boru, şekil-24'de görüldüğü gibi elleçlenirse bu durum yine emniyetli bir sapanlama değildir. Yük hem dönebilir, hemde uçlarından eğilebilir.




Bu boruyu en emniyetli sapanlama yöntemi şekil-25'de görülmektedir. Bu durum daha dengelidir ve dönme riski azalmıştır.
Şekil - 25


2.4.2 Dağınık yükler
Şekil-26'da dağınık yüklerin sapanlanığı görülmektedir. Bu tür sapanlama emniyetli değildir, yükler sapandan düşebilir. Yani bu yöntem tehlikelidir.

Şekil - 26
Şekil-27'de aynı yüklerin daha emniyetle sapanlandığı görülmekte olup, dağınık yüklerin bu tür sapanlanması tercih edilir.

Şekil - 27

Yine şekil-28'de görülen bir bağ tahta hatalı sapanlanmıştır. Bu yöntemde yük kayarak sapandan düşebilir.

şekil - 28
Şekil - 29
Şekil-29'da görülen sapanlama yönteminde, her ne kadar sapan yükün bedeninden dolaştırılarak daha iyi kavranmış olsa bile bu yöntemde yine emniyetli değildir.


Şekil-30'da aynı yük bu sefer düzgün, dengeli ve emniyetli sapanlanmıştır. İşte tercih edilecek yöntem bu olmalıdır.

Şekil - 30 2.5 Donanımları Ennniyetli Bağlama Yöntemleri
Şekil - 31
Donanımların mapalara bağlanmasında belirli usuller vardır. Yanlış bağlamalar tellerin kesilerek ya da kilitler açılarak önemli kazalara neden olabilir. Örneğin şekil-31'de görülen bağlama yöntemi yanlış olup bu durum kilidin açılmasına ya da telin kesilmesine neden olabilir.











Şekil-32'de görülen yöntem ise doğru ve emniyetli bir bağlama yöntemidir.

şekil - 32
Teller eğer şekil-33'de görüldüğü gibi mapalara doğrudan bağlanırsa, bu yöntem telin kesilmesine neden olur.

şekil - 33
Doğru bağlama yöntemi ise telle mapa arasına bir kilit ve tele radansa takılması ile yapılabilir (Şekil-34).

Şekil – 34


2.6 Sapanları Birbirine Bağlama Yöntemleri
Bazı durumlarda elimizdeki sapanın boyu elleçleyeceğimiz yük için yeterli uzunlukta olmayabilir. İşte iki sapanı bir

birine ekleyerek daha uzun bir sapan elde etmek için çeşitli bağlama yöntemleri vardır. Bunlardan şekil - 35' de görülen yanlış bir yöntemdir. Bu yöntem ile birbirlerine bağlanan sapanlar sıyrılabilir ya da kesilebilir.

Şekil - 35
Şekil-36'da görülen yöntem ise yine emniyetli bir yöntem değildir, her ne kadar araya sıkıştırılan takoz telin kırılarak kesilmesini bir miktar önlese bile yine de bu yöntemde
kesilme riski vardır.

Şekil - 36
Şekil - 37
Böyle durumlarda en emniyetli yöntem şekil-37'de görülen yöntemdir. Radamsalı ve kasalı sapanların iki ucu bir birlerine bir kilit ile başlanır.]]>
1 YÜKLEME – BOŞALTMA AVADANLIKLARI
1.1 Halat sapanı
1.2 Brandalı sapan
1.3 Tahta paletli sapan
1.4 İki ucu kasalı sapan
1.5 Zincirli sapanlar
1.6 Kıskaç sapanlar
1.7 Kancalı sapanlar
1.8 Tahta sapan
1.9 Kasalı sapan
1.10 Ağ paleti
1.11 Araba sapanları
1.12 Tasma Zincir
1.13 Tek kancalı zincir sapanları
1.14 Çift kancalı zincir sapanları
1.15 Kütük kancalar
1.16 Uçları düz kancalar
1.17 Pamuk balyası kancaları
2 AVADANLIKLARIN EMNİYETLİ KULLANILMASI
2.1 Halat sapanlar
2.2 Ağlar ve paletler
2.3 Kilitler ve kancalar
2.4 Emniyetli Sapanlama Yöntemleri
2.4.1 Parça yükler
2.4.2 Dağınık yükler
2.5 Donanımları emniyetle bağlama yöntemleri
2.6 Sapanları birbirine bağlama yöntemleri









1 Yükleme - Boşaltma Avadanlıkları
Yükleme-boşaltma işlerinde kullanılan avadanlıklar, yükün hasar görmeden, emniyetle ve seri bir şekilde elieçlenmesi için gereklidirler. Yükün cinsine ve ambalaj şekline bağlı olarak kullanılan bu avadanlıkların bir çok türleri bulunmaktadır. Konvansiyonel gemilerde kullanılan başlıca avadanlıklar aşağıda sıralanmıştır.


1.1 Halat sapan
Şekil-1'de görüldüğü gibi halat sapanlar 25 -30 mm kalınlığında ve 10-12 metre uzunluğundaki nebati ya da sentetik halatlardan yapılırlar. Çok kulanışlı bir avadanlık olan halat sapan-, çuval, balya, varil ve sandık gibi ambalajlara doldurulmuş yüklerin elleçlenmesinde de kulanılır.

Şekil - 1
1.2 Brandalı sapan
Şekil - 2
Halat sapanın orta kısmına branda dikilerek yapılan bu sapanlar daha ziyade küçük torbalar içinde taşınan; kahve, pirinç ve tahıl gibi torbalı yüklerin elleçlenmesinde kullanılır. Brandalı sapanlar yükü fazla sıkmadan elleçledikleri için sıkıştırmadan oluşan hasarları azalttığı gibi dökülen yükün paletle toplanarak zayii olmasını da engellemektedir (Şekil-2).


1.3 Tahta paletli sapan
Bu tür sapanda, branda yerine tahta palet kullanılmıştır. Şekil-3'da görülen bu tip sapanlar genellikle torbalı çimento gibi kolay patlıyabilir yüklerde kulanılmaktadır.

Şekil - 3 1.4 İki ucu kasalı sapan
16-20mm kalınlığında tel ya da 50-60 mm kalınlığında halattan yapılan bu tür sapanlar; Sandık, kereste, balya gibi yükleri elleçlemekte kullanılır (Şekil-4).

Şekil - 4
1.5 zincirli sapanlar
Şekil-32'de görülen bu tip sapanların bir ucunda geniş bir anele diğer ucunda ise bir kanca ya da küçük bir anele bulunmakta olup, zincirden yapılırlar. Kütük yükleme boşaltmasında ya da bağ haline getirilmiş demir yüklerinin elleçlenmesinde kullanılan bu tür sapanlar yüke sarılırken

badenlerinden dolaşık olamadıklarına dikkat edilmelidir. Zincir yüke sarıldıktan sonra kanca ya da küçük anele, büyük aneleden geçirilerek yük sıkıştırılarak kavranır sonra kaldırılır.


Şekil - 5 1.6 Kıskaç sapanlar
Saç levha yüklerinin elleçlenmesinde kullanılan bu tür sapanların ağızları saça geçirilip gerildiğinde, saçın ağırlığı, saçı sapana kilitleyecektir. Bu özelliğinden dolayı zincir sapanlarda görülebilen yük kayması bu tür sapanlarda
görülmez (Şekil-6).

o
Şekil-6 1.7 Kancalı zincirler
Bidon yükleme-boşaltmasında kullanılan kancalı zincirler, şekil-34'de görülen zincirli kancalardan 4-5 takımı bir aneleye geçirilmiş olarak kullanılır. Kancalar bidonun


ağzındaki damağa geçirilerek sıkıştırılır. Bu avadanlık ile bidon yüklemesi çok seri olarak yapılabilmektedir. Ancak tahtadan yapılmış ağır fıçılarda bu kancaların kulanılması sakıncalıdır. Çünkü tahta fıçının ağzı ağırlığa dayanamayıp fıçı dağılabilir.

Şekil - 7 1.8 Tahta sapan
Kare dikdörtgen ya da daire şeklinde tahtadan yapılan bu sapanların altında ucu yukarı doğru kıvrılmış demir takviyeler bulunmaktadır. Yukarı doğru kıvrılmış kulaklar delikli olup bu deliklere tel ya da halat sapanlar bağlanmıştır. Ambalajı zayıf yükleri elieçlemek için kullanılan bu tür sapanlar sandık ve varil yükleri için de kullanılır (Şekil-8).

/ ■
/ ■
Şekil - 8

1.9 Kasalı sapan
Şekil-9'da görülen bu tür sapanlar tahta sapana benzemekte olup, kenarları yükseltilerek kasa haline getirilmiştir. Bu tür sapanlar cephane yükleri gibi daha ziyade tehlikeli ve patlayıcı yüklerin elleçlenmesinde kullanılır.



Şekil - 9
1.10 Ağ paletler
Ufak parça yüklerin, genellikle gemi kumanyalarının elleçlenmesinde ağ paletler kullanılır. Şekil-10'de görülen bu tür paletlerin içine bazen tahta bir palet konularak yüklerin
ezilmesi önlenir.

Şekil - 10

1.11 Araba sapanları
Kara taşıtlarının yükleme ve boşaltmasında kulanılan bu tür sapanların bir çok türleri yapılmıştır. Genel amaç araçlara hasar vermeden süratle yükleyip-boşaltmaktır. Bu sapanlarda önemli olan husus, bir kantarmanın bulunması dolayısı ile tellerin araçların bedenini sıkarak hasar vermemesidir. Şekil-11'de görülen araba sapanı otomobil yüklemesi içindir. Ağır araçlar elleçlenecek iken kantarma telleri doğrudan araçların şasesine bağlanır.

Şekil - 11
1.12 Tasma zincir
İki ucunda birbiri içinden geçebilen halka bulunan zincir sapanlardır.Ağır yüklerin elleçlenmesinde kullanılır.



Şekil - 12

1.13 Tek kancalı zincir sapanlar
Şekil-13'da tek kancalı bir zincir sapan görülmektedir. Zincirin bir ucuna halka diğer ucuna ise kanca takılmıştır. Bu sapanın halkası yük kancasına takılıp kullanılır. Zinciri yükün bedeninden dolaştırılıp kendi bedenine takılarak kullanılabildiği gibi yük direk olarak kancaya da takılabilir.

Şekil - 13 1.14 Çift kancalı zincir sapan
Şekil-14
Tek kancalı zincir sapandan farkı kanca adedinin iki olmasıdır. Şekil-14'cle görülen bu tip sapanlar tek kancaya benzer tarzda kullanılmaktadır.


1.15 Kütük kancası
Kütük yüklemelerinde uçları sivrileştirilmiş kancalar kullanılır. Şekil-15'de görülen bu kancalar kütüğün bedenine saplanarak kavrarlar. Kütüğün ağırlığı kancaların bedene daha da batmasını sağlar böylece düşme tehlikesi azalır.

Şekil - 15 1.16 Uçları düz kancalar
Şekil - 16
şekii-16'de görülen bu tip kancalar rulo halindeki saçları elleçlemede kullanılır. Kanca rulo saçın iki ucundan içine geçirildikten sonra anelasından askıya alınır. Böylece rulo saç sıkıştırılarak emniyetle kaldırılır.


1.17 Pamuk balyası kancalan
şekil - 17
Bu tür kancalar adından da anlaşıldığı gibi Pamuk balyaları ya da buna benzer yükleri, elleçlemede kullanılır. Şekil-17' de görüldüğü gibi kancalar zincir ayaklan vasıtası ile bir aneleye bağlanmış olup, yükün bedenine saplanır. Gerildiğinde ise daha fazla yüke batarak, yükü emniyetle kaldırırlar.


2 AVADANLIKLARIN EMNİYETLİ KULLANILMASI
Yük operasyonlarında kullandığımız sapan, ağ, palet, kanca ve kilitleri kullanırken emniyet kurallarına uyulmadığı takdirde kazalar ile karşılaşmamız kaçınılmaz olacaktır. Bu konuda doğru avadanlık seçimi kadar, doğru kullanma yön¬temi de çok önemlidir.
2.1 Halat Sapanlar
Şekil-18'de görüldüğü gibi eğer halat sapanlar gam yaptırılarak sıkıştırılırsa, o noktadan zayıflayarak kesilebilir.





şekil - 18
2.2 Ağlar ve Paletler
Şekil-19'da görüldüğü içi yük dolu ağlar ya da paletlerin kolları yük kancasına muntazam takılmalıdır. Aksi halde yük bir taraftan ağ ya da paletten düşerek kazalara ve hasar-lanmalara neden olabilir.




Şekil - 19 2.3 Kilitler ve Kancalar
Aşağıdaki şekilde görülen kilit tipleri gemilerin yük donanımında ve zincirlerde kullanılan örneklerdir. Kilitlerde en önemli husus kilit harbisinin yerine tam oturması ve emniyet piminin yerine takılı olmasıdır. Bu işlemde yapılacak ihmaller yük düşmesi sonucunu doğurabilir ve büyük kazalar meydana gelebilir. Sapanların kancaya düzgün takılması ve kancaların sağlamlığı emniyet

■\;.

açısından yine önemli bir husustur. Ağzı açılmış kancaların donanımda kullanılmaması gerekir (Şekil - 20).

şekil - 20 2.4 Emniyetli Sapanlama Yöntemleri
2.4.1 Parça yükler
Şekil-21'de görülen sapanlanmış yük hem dönebilir hem de uçlarından esneyerek eğritebilir. Bu tür sapanlama emniyetli değildir.

şekil - 21

Şekü-22'de görülen yük ise emniyetli sapanlanmıştır. Bu yük her iki ucundan eşit mesafede sapanlandığı için hem dengelidir, hemde esneyerek deforme olmaz.

şekil – 22
Şekil-23'de görülen yük; kancalı sapan ile yük kancasına takılmış ve oldukça dengesiz ve tehlikelidir. Bu yük hem kayabilir hem de bel verip eğilebilir.

Şekil - 23
şekil - 24
Aynı boru, şekil-24'de görüldüğü gibi elleçlenirse bu durum yine emniyetli bir sapanlama değildir. Yük hem dönebilir, hemde uçlarından eğilebilir.




Bu boruyu en emniyetli sapanlama yöntemi şekil-25'de görülmektedir. Bu durum daha dengelidir ve dönme riski azalmıştır.
Şekil - 25


2.4.2 Dağınık yükler
Şekil-26'da dağınık yüklerin sapanlanığı görülmektedir. Bu tür sapanlama emniyetli değildir, yükler sapandan düşebilir. Yani bu yöntem tehlikelidir.

Şekil - 26
Şekil-27'de aynı yüklerin daha emniyetle sapanlandığı görülmekte olup, dağınık yüklerin bu tür sapanlanması tercih edilir.

Şekil - 27

Yine şekil-28'de görülen bir bağ tahta hatalı sapanlanmıştır. Bu yöntemde yük kayarak sapandan düşebilir.

şekil - 28
Şekil - 29
Şekil-29'da görülen sapanlama yönteminde, her ne kadar sapan yükün bedeninden dolaştırılarak daha iyi kavranmış olsa bile bu yöntemde yine emniyetli değildir.


Şekil-30'da aynı yük bu sefer düzgün, dengeli ve emniyetli sapanlanmıştır. İşte tercih edilecek yöntem bu olmalıdır.

Şekil - 30 2.5 Donanımları Ennniyetli Bağlama Yöntemleri
Şekil - 31
Donanımların mapalara bağlanmasında belirli usuller vardır. Yanlış bağlamalar tellerin kesilerek ya da kilitler açılarak önemli kazalara neden olabilir. Örneğin şekil-31'de görülen bağlama yöntemi yanlış olup bu durum kilidin açılmasına ya da telin kesilmesine neden olabilir.











Şekil-32'de görülen yöntem ise doğru ve emniyetli bir bağlama yöntemidir.

şekil - 32
Teller eğer şekil-33'de görüldüğü gibi mapalara doğrudan bağlanırsa, bu yöntem telin kesilmesine neden olur.

şekil - 33
Doğru bağlama yöntemi ise telle mapa arasına bir kilit ve tele radansa takılması ile yapılabilir (Şekil-34).

Şekil – 34


2.6 Sapanları Birbirine Bağlama Yöntemleri
Bazı durumlarda elimizdeki sapanın boyu elleçleyeceğimiz yük için yeterli uzunlukta olmayabilir. İşte iki sapanı bir

birine ekleyerek daha uzun bir sapan elde etmek için çeşitli bağlama yöntemleri vardır. Bunlardan şekil - 35' de görülen yanlış bir yöntemdir. Bu yöntem ile birbirlerine bağlanan sapanlar sıyrılabilir ya da kesilebilir.

Şekil - 35
Şekil-36'da görülen yöntem ise yine emniyetli bir yöntem değildir, her ne kadar araya sıkıştırılan takoz telin kırılarak kesilmesini bir miktar önlese bile yine de bu yöntemde
kesilme riski vardır.

Şekil - 36
Şekil - 37
Böyle durumlarda en emniyetli yöntem şekil-37'de görülen yöntemdir. Radamsalı ve kasalı sapanların iki ucu bir birlerine bir kilit ile başlanır.]]>