Skip to main content

TD Türk Denizcileri W.

CS

Türk Denizcileri'a hoş geldiniz!

Merhaba, Ziyaretçi! Ben Mini; size yardımcı olabilmek için buradayım. İçerik sağlayıcı paylaşım sitemize eriştiğiniz için çok mutluyuz. Giriş yaparak, birbirinden güzel içeriklerimizden kolaylıkla faydalanabilirsiniz. Kayıtlı değilseniz, hemen ücretsiz ve kolay bir şekilde kayıt olabilirsiniz. Sizi de ailemize bekliyoruz.

(Giriş yapmamış kullanıcılar tarafından görüntülenir.)

Türk Denizcileri Forumu içersinden hiç bir üye, kurucu ve yönetici ücret talep edemez. Talep eden veya ücret karşılığında birşey yaptırmak isteyen kişiler forumdan süresiz olarak uzaklaştırılır.
Bize destek olacak yönetici arkadaşlara ihtiyacımız vardır. İletişim için aytemiz89@gmail.com
Türk denizcileri forumuna destek olmak için reklamlara günde bir kez tıklamanız yeterlidir. Reklam gelirleri sizlere daha iyi bir hizmet verebilmek için sunucu şirketine aktarılmaktadır.

Cyro Compas

07-03-2013, 12:49 PM
#1
Çevrimdışı
1.CAYRO PUSULA
1.1.Genel:
Coğrafik kuzeyi gösteren bir cihazdır. Günümüzde bu cihazı çalışma sistemleri açısından iki kısımda inceleyebiliriz.Bunlardan biri geçen yüzyılın başından beri bilinen ve kullanılan cayroskop prensibine göre çalışan elektro mekanik cayro,diğeri ise geçen yüzyılın son çeyreğinde geliştirilen Laser ring cayro,bu cayronun çalışma prensibi diğer cayro dan tamamen farklıdır


Elektro Mekanik Cayro Pusula:
Bu cayro, cayroskop prensibine göre çalışır.Cayroskop kelimesini ilk kullanan fransız bilim adamı Leon Foucault 1852 yılında gyro (devinim)skopien (görünüm) Yunanca olan bu iki kelimeyi birleştirerek kullanmıştır.
Cayronun ne olduğunu iyi anlayabilmek için cayroskop ve prensiplerini iyi kavramamız lazımdır.Cayroskop’dan günümüzde cayro olarak söz edilmektedir.Cayro,elektronların kendi yörüngelerinde dönerken de cayro karakteristiği gösterdiği bilinmektedir. Ayrıca Dünya da kendi yörüngesinde saatte 900 mil hızla ekvatora göre dönerken kendi ekseni de cayro karakteristiği göstererek devamlı kuzey kutbunu gösterecek şekilde dengede durmaktadır.Şimdi bütün bunların ne demek olduğunu anlamak için cayro prensiplerine bir göz atalım.

2.CAYRO PRENSİPLERİ
1.2.1. CAYRASKOP TANIMI
Yatay,dikey, dönüş ve eksenleri etrafında serbestlik kazandırılmış rotora
cayraskop denir.3 serbestlik vardır;
Spin. : Rotorun kendi ekseni etrafında dönüş serbestliğidir.
Tilt . :Rotorun yatay eksen üzerindeki aşağı ve yukarı olan serbestliğidir.
Turn :Rotorun dikey eksen üzerindeki sağa ve sola dönüş özelliğidir.



Cayroskop, cyros (dönüş) ve skopien (görünüş) kelimelerinin birleşmesinden türetilmiştir.
Bir cayroskop yapı olarak bir iç çember ,bir dış çember ve kendi ekseni etrafında dönebilen
bir rotordan meydana gelmiştir.


ŞEKİL.1 Üniversal Mounted Cayraskop
1.3. CAYRASKOP ÖZELLİKLERİ
3.1.Cayraskopik Atalet(Rigidity):
Dönüş ekseni etrafında yüksek süratle dönen rotora hariçten bir kuvvet
tatbik edilmediği sürece dönüş eksen doğrultusunu muhafaza eder. Bu özelliğe
cayraskopik atalet denir. (H) ile gösterilir. Cayraskopik Atalet şunlara bağlıdır.
(1).Rotorun ağırlığı(m)
(2).Rotorun sürati(s)(23600 rpm)
(3).Rotorun şekli (tekerlek)
(4).Rotorun yarıçapı®

Yukarıdaki tanımlamaları şu şekilde formüle edebiliriz: H = m . r² . s
M = kütle r = yarıçap s = sürat ÖRNEK : Ağırlığı 16 libre ,sürati 10 000 rpm ve yarıçapı 4 pus olan rotorun yarattığı atalet kaç kg dır ?
ÇÖZÜM: kütle = ağırlık /yerçekimi varsayalım yerçekimi ivmesi 32 olsun m = 16/32 = 0.5 H = 0.5 x 4² x 10000 = 80000dyn 1dyn = 980gr.dır.



Cayraskobik atalet Şekil 3 ve 4'te görüldüğü gibi tekerleği süratle döndürerek ve kaideyi
yana doğru eğerek tecrübe edilir. Kaidenin hareketine rağmen cayro ekseninin ilk
istikametinin değişmediği görülür.
1.3.2.Presesyon(Precession):
Yatay, dikey ve dönüş eksenleri etrafında serbesiyet kazandırılmış rotora
hariçten bir kuvvet tatbik edildiğinde kuvvetin tatbik edildiği noktadan rotor dönüş
yönünde 90 derece ileride zıt yönde oluşur. Bu kuvvete Presesyon denir. 2 faktöre
bağlıdır.
— rotorun dönüş yönüne
— kuvvetin tatbik edildiği noktaya(alt, üst, doğu, batı)
Şekil.4'te kuvvet N ucuna uygulanır.Presesyon E noktasında meydana gelir. N ucu batıya gider



Şekil 4. Presesyon

Yatay eksene uygulanan presesyonlar doğu-batı yönünde etki gösterir.
Dikey eksene yapılan presesyonlar rotoru yukarı ve aşağı tilt ettirir.
Şu şekilde formüle edebiliriz : W = T/H.
T = Uygulanan Kuvvet
H = Cayroskopik Atalet
W = Yön Sakınımı

Şekil.5'te kuvvet S ucuna uygulanır.Presesyon W noktasında meydana gelir.N ucu batıya gider.



ŞEKİL.5 . Presesyon Şekil .6 : Presesyonün Yönü




CAYRASKOBUN ZAHİRİ GÖRÜNTÜSÜ
Cayraskobun zahiri görüntüsü cayraskobun dönüşünün dünya yüzeyinden
izlenmesidir. Şekildeki zahiri görüntüde 24 saatlik periyotta cayraskopun hareketinin
nasıl sabit kaldığı izlenmektedir. Dünyanın dönüş hareketlerinin sonucunda
cayraskopun N ucu meridyenin doğusunda yükselecek batısında ise aşağı
düşecektir.




Şekil.8 ve Serbest Cayraskopun Dünya Üzerindeki Etkisi.
(Uzaydan Bakış Ve Yerden Bakış)
CAYRONUN KUZEYİ ARAMASI :

Cayronun kuzeyi araması şekilde açıklanmıştır.

1.7.1.I'ci Dörtgendeki olaylar:
(1).Cayronun istikrar bulmadığım ve rotorun kuzey uçunun meridyenin 5
derece doğusunda olduğunu kabul edelim.
(2).HER etkisi kuzey uçunun yükselmesine sebep olacaktır.
(3).H1001M aynı fazda sinyal sağlayacaktır.
(4).Compansator devresi bu sinyali 180 derece faz farkına çevirerek tilt
sinyalin! sağlar.
(5).Periyot potansiyometresi R441 periyot sinyalini geliştirir.
(6).Azimuth Torquer amplifayeri bu sinyali yükselterek empedans
uygulanası sağlar.
(7).Zıt fazdaki voltaj Azimuth Torquer'ların kontrol sahalarına uygulanır.
(B1004-B1003)
(8).Kontrol sargılarına uygulanan zıt fazdaki voltaj Azimuth Torqları batıya
yönlendirir.
(9).HER etkisi kuzey uçunu yükseltmeye devam etmektedir. Bu pozisyona
kadar cayro, meridyendeki yüksek(maksimum) tilt olayına ulaşmıştır.





1.7.2.II.inci Dörtgendeki olaylar:
(1).Cayronun meridyendeki konumu kuzey ucu yüksek tilt konumundadır.
(2).Azimuth Torqlara hala zıt fazda voltaj uygulanmaktadır.ve cayronun
kuzey ucu arayışım batıya yönlendirir.
(3).Arayış meridyenin batısına geçtiğinde HER etkisi kuzey uçunun aşağı
düşmesine ve tilt sinyalinin azalmasına sebep olur.H1001M'den çıkan sinyal
azalmaya başlar.
(4).Bu konumda sinyal meridyenin 5 derece batısındadır.
(5).Cayro bu ana kadar 1 osilasyonu veya 60 dakikayı
tamamlamıştır.(Normal mod çalışmasında)
1.7.3.III.üncü Dörtgendeki olaylar:
(1).Cayro doğu 5 derece ,batı 5 derece değerlerindedir.
(2).HER etkisi kuzey uçunun düşmesini sağlayacaktır.
(3).Bu konumda H1001M zıt fazda sinyal geliştirir.
(4).Sinyal 180 derece faz farkına dönüştürülecek ve yükseltilecektir.
(5).Aynı fazdaki voltaj AZİMUTH Torqlara uygulanacak ve torqların dönüşü
doğuya doğru olacaktır.
(6).Cayronun kuzey ucu meridyendeki maksimum düşük tilt olayına
ulaşmıştır.
1.7.4.IV. üncü Dörtgendeki olaylar:
(1).Cayronun meridyendeki konumu kuzey ucu maksimum düşük tilt
konumundadır.
(2).Azimuth Torqlara hala aynı fazda voltaj uygulanmaktadır.
(3).Arayış doğuya doğru devam edecektir.
(4).Arayış meridyenlerin doğusuna geçtiği an,HER etkisi kuzey uçunun
yukarı kalkmasına ve H1001M çıkışının azalmasına sebep olacaktır.
(5).Azimuth Torqlar doğudaki arayışım H1001M çıkışının sıfır olmasına
kadar sürdürecektir.
(6).Bu konuma kadar cayro diğer( ll.nci) osilasyonu tamamlamıştır.Diğer bir
deyişle 2 osilasyon 1 peryodu meydana getirmiştir. (120 dakika normal mod
çalışmasında)
CAYRONUN KUZEYİ GÖSTERMESI (bak şekil 12)

1.8.1.I.nci Dörtgendeki olaylar :
(1).Cayro meridyenin 5 derece doğusundadır.HER etkisi kuzey uçunun
yükselmesine sebep olacaktır.H1001M zıt fazda sinyal geliştirecektir.
(2).Compensator devresi bu sinyali 180 derece faz farkına çevirecektir.
(3).Peryot potu R441 periyot sinyalin! geliştirecektir. Damping potu R437
damping sinyalin'! geliştirecektir. Her iki sinyal de zıt fazdadır.
(4).Azimuth ve Leveling Torq'ların amplifayerleri bu sinyali yükseltecektir.
(5).Azimuth Torquer arayışım batıya çevirecektir. Leveling Torquer kuzey
uçunun aşağıya düşmesin! sağlayacaktır.
(6).Cayro meridyendeki konuma , kuzey ucu tilt konumundadır.

1.8.2.II.inci Dörtgendeki olaylar:
(1).Torquer'lar arayışım batıya doğru sürdürmektedir.(aynı zamanda aşağıya
doğru)
(2).Meridyenin batısında HER etkisi Leveling Torquer'e yardım ederek
cayroyu 5 derece doğudan 1.75 derece batıya gelmesini sağlar.(Normal mod
çalışmasında %65 damping olayı vardır.)
5 x %65 = 3.25 5- 3.25 = 1.75 derece





1.8.3.III.üncü. Dörtgendeki olaylar:
(1).Bu konumda cayro meridyenin batısında 1.75 de ve bir osilasyonu
tamamlamış vaziyettedir.
(2).HER etkisi kuzey uçunun düşmesini sağlayacaktır. Bu konumda H1001M
zıt fazda(OOO) sinyal geliştirir. Torquer'lar ise aynı fazda sinyalini alacaktır.
(3).Aynı fazdaki voltaj Azimuth Torquer'lere uygulanacak ve torquer'lerin
dönüşü doğuya doğru olacaktır. Leveling Torquer kuzey uçunun yukarıya
kalkmasın) sağlayacaktır.


1. 9.CAYRO HATALARI:
Cayro çok doğru olarak kuzeyi gösteren elektro mekanik bir cihaz olmasına rağmen çok küçük değerlerde hata yapabilir bu hatalar 1 derece ile 2 derece arasında olmalıdır.
1. Günde en az bir kere hata tespiti yapılmalı
2. Cayro pusulanın hataları aynen manyetik pusulada olduğu gibi E veya W ( doğuya veya batıya ) doğru belirlenir.





Eğer cayronun kerterizi gerçek kerterizden daha yüksek ise hata W yani batıya doğrudur







Eğer cayronun kerterizi geçek kuzeyden daha az derece gösteriyorsa hata E yani doğuya doğrudur.




1.9.1. SABİT HATA: S.R.E HATASI
Sürat : Gemi süratinin değişmesinden kaynaklanan hata
Rota : Geminin seyrettiği rota
Enlem : Geminin seyrettiği enlemin değiştirilmesi

Gemi kuzey güney doğrultusunda seyir yaptığında hata maksimumdur.
Doğu batı doğrultusunda minimumdur.







Bu hataların düzeltilmesi için pusula kartı kullanılır.
Düzeltmeler ARM tipi cayro lar için saat yönünün tersine doğru hareket edilir.
Spery tipi cayrolar da tam tersine saat yönüne doğru yapılır.
Hatanın yönü geminin puruvasına bağlıdır.Kuzeye doğru seyir yapıldığında hata batıya doğru ,güneye seyir yapıldığında hatanın yönü doğuya doğru olacaktır.

.Cayronun Dörtde Bir Hatası : Geminin yalpa ve baş kıç hareketlerinin neden olduğu bir hatadır. 045 – 225 veya 135 – 315 derecelerde hata maksimumdur. Sadece gemi dizayn edilirken bu hata minimize edilmeye çalışılır
Üyelik terfileri hakkında bilgi almak için TIKLAYIN!
aytemiz89
29-10-2014, 05:48 PM
#2
Çevrimdışı
Emeğine sağlık güzel olmuş. Ama şekillerin eksik olması sebebiyle konuyu tam anlamanın imkanı pek yok.
baranbankman
31-10-2014, 05:05 PM
#3
Çevrimdışı
eksikler giderilecektir. uzun zamandır forum başı boş kalmıştı..
Üyelik terfileri hakkında bilgi almak için TIKLAYIN!
aytemiz89

Foruma Git:

Bu konuyu görüntüleyen kullanıcı(lar): 1 Ziyaretçi
Reklam Alanı